تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
دوشنبه، ۲۷ مهر ۱۴۰۵
منبع: الاخبار
دوشنبه، ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶
مصر در مسیر حمایت از عربستان: استقرار نیرو در میدان… با مأموریت‌های «دفاعی»
قاهره | هم‌زمان با اعلام تمدید سپرده‌های عربستان سعودی در بانک مرکزی مصر، مصر درصدد است به‌طور رسمی و علنی نیروهای نظامی خود را به عربستان اعزام کند تا در مأموریت‌های دفاعی با هدف «حفاظت از خاک» این کشور مشارکت کنند؛ هرچند مصر همچنان به تلاش‌های خود برای حل‌وفصل سیاسی بحران ادامه می‌دهد.
این اقدام نخستین گام از این نوع از زمان آغاز عملیات «طوفان قاطعیت» در مارس ۲۰۱۵ به شمار می‌رود؛ عملیاتی که ائتلافی عربی به رهبری عربستان سعودی علیه یمن آغاز کرد. مشارکت مصر در آن عملیات به اعزام یگان‌های دریایی برای تأمین امنیت تنگه باب‌المندب محدود شده بود.
شورای دفاع ملی مصر روز گذشته، در نشستی که در قصر الاتحادیه و با حضور رئیس مجلس نمایندگان، نخست‌وزیر و شماری از فرماندهان نظامی برگزار شد، با ارائه «تمامی اشکال حمایت لازم و ممکن برای حفاظت از امنیت، ثبات و تمامیت ارضی پادشاهی عربستان سعودی» موافقت کرد.
با توجه به اینکه قانون اساسی مصر موافقت مجلس نمایندگان را با تصمیم‌های «شورای دفاع ملی» در زمینه عملیات نظامی الزامی می‌داند، پارلمان به درخواست رئیس‌جمهور جلسه‌ای فوق‌العاده تشکیل داد. این جلسه سپس به امروز و فردا موکول شد و انتظار می‌رود رأی‌گیری درباره این تصمیم‌ها در این دو روز انجام شود.
در همین چارچوب، منابع پارلمانی به روزنامه «الأخبار» اعلام کردند که مجلس نمایندگان مصر در جلسه‌ای که فردا برگزار می‌شود، با دستورالعمل‌های رئیس‌جمهور، عبدالفتاح السیسی، موافقت خواهد کرد. این منابع توضیح دادند: «هدف از مذاکرات سه‌روزه، دستیابی به موافقت در چارچوب رعایت کامل موازین قانونی و قانون اساسی، از طریق جلسات عمومی و کمیسیون‌های تخصصی است.»
السیسی نیز دو روز پیش، هنگام دعوت از مجلس برای تشکیل جلسه، اعلام کرده بود که مصر برای حفاظت از عربستان سعودی و دفاع از این کشور، هر اقدام لازم را انجام خواهد داد. با این حال، او تأکید کرد که نیروهای مصری «در پی جنگ یا حمله به هیچ طرفی نیستند» و صرفاً در چارچوبی دفاعی عمل می‌کنند. وی همچنین خاطرنشان کرد که هرگونه اقدام در این راستا، مستلزم موافقت پارلمان است.
در حالی که شماری از نیروهای نظامی مصر از چند هفته پیش عملاً به عربستان سعودی سفر کرده‌اند، منابع نظامی مصری در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» می‌گویند آنچه موجب شد این رویکرد اکنون به‌طور رسمی اعلام شود و برای کسب موافقت پارلمان اقدام کنند، «تحولات میدانیِ سریع» بوده است؛ تحولاتی که اعزام نیروهای بیشتر را ضروری ساخته است. به گفته این منابع، برآوردهایی نیز درباره تأمین تسلیحات دفاعی برای ریاض، متناسب با مقتضیات شرایط موجود، صورت گرفته است.
بر اساس اظهارات همین منابع، «سامانه‌های پدافند هوایی و پشتیبانی لجستیکی برای تأمین امنیت شماری از مراکز حیاتی در داخل عربستان سعودی»، در صدر اولویت‌های هماهنگی نظامی دو کشور قرار خواهد داشت.
این منابع اضافه می‌کنند که «این تصمیم بر اساس ضوابطی روشن اتخاذ شده است؛ ضوابطی که السیسی پیش از آغاز روند قانون اساسیِ مربوط به آن، با فرماندهان ارشد نظامی و مسئولان به بحث گذاشته بود».
به گفته این منابع، رهبری مصر با وجود آگاهی از اینکه این اقدام ممکن است اعتراضات مردمی را برانگیزد، تصمیم خود را دنبال می‌کند؛ اعتراضاتی که ممکن است از نگرانی درباره ورود ارتش مصر به جنگی فرسایشی ناشی شوند یا ریشه در مخالفت با اعزام نیرو به عربستان سعودی داشته باشند؛ مخالفتی مشابه آنچه در جریان جنگ آزادسازی کویت از اشغال عراق در اوایل دهه ۱۹۹۰ مطرح شده بود.
در میان مسئولان، بحث‌هایی درباره چگونگی جلوگیری از گسترش دامنه تحرکات نظامی در جریان است.
این منابع توضیح می‌دهند که این حمایت با مشارکت مصر در عملیات «طوفان قاطعیت» تفاوت دارد؛ زیرا در چارچوب کنونی، «نیروها به‌صورت علنی اعزام می‌شوند و ممکن است در مأموریت‌های عملیاتی واقعی شرکت کنند». این وضعیت همچنین با حضور نیروهای مصری در امارات متحده عربی و کویت طی چند ماه گذشته متفاوت است؛ نیروهایی که فعالیت آن‌ها به هماهنگی اطلاعاتی و حضور نظامی محدود می‌شود و اساساً از مناطق مورد هدف حملات دور هستند.
با این حال، به گفته این منابع، نقش نیروهای مصری در عربستان سعودی صرفاً به «مأموریت‌های دفاعی، حفاظت از غیرنظامیان و کمک به مهار خسارات ناشی از هرگونه حمله غافلگیرکننده» محدود خواهد بود و این نیروها به هیچ شکلی در عملیات تهاجمی انجام‌شده در داخل خاک یمن مشارکت نخواهند کرد.
قرار است نخستین گروههای نیروهای مصری «طی چند روز آینده و بلافاصله پس از تکمیل تشریفات و مراحل قانون اساسی» وارد عربستان سعودی شوند
قاهره سعی کرده است تحرکات خود را در چارچوب پاسخ به «دستورهای» ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی، و محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، معرفی کند. در همین حال، در محافل مسئولان مصری بحث‌هایی درباره چگونگی جلوگیری از گسترش دامنه تحرکات نظامی در مرحله پیشِ رو در جریان است.
در این چارچوب، مقام‌های مصری امیدوارند که صرف اعلام حضور نیروهای مصر در مناطق مشخصی، «برای تأمین امنیت آن مناطق، بدون کشیده شدن به درگیری‌های مستقیم، کافی باشد». آنان همچنین پیش‌بینی می‌کنند که «با استقرار عملی نیروها، اوضاع به ثبات بیشتری برسد».
در مقابل، احمد الطیب، شیخ دانشگاه الازهر، خواستار تشکیل کمیته‌ای برای میانجی‌گری متشکل از «خردمندان» کشورهای عربی و اسلامی شد تا این کمیته بی‌درنگ برای پایان دادن به درگیری‌ها و نزدیک کردن دیدگاه‌های طرف‌های مختلف وارد عمل شود.
وی همچنین خواستار «توقف کامل» درگیری‌های نظامی و «غلبه دادن» زبان خرد و گفت‌وگو شد و آمادگی الازهر را برای حمایت از تلاش‌های این کمیته اعلام کرد.
در همین راستا، روز گذشته تماس‌هایی میان مقام‌های مصری و اماراتی برقرار شد که طی آن، قاهره نارضایتی خود را از تلاش ابوظبی برای مرتبط دانستن تصمیم السیسی با تمدید سپرده‌های عربستان سعودی در «بانک مرکزی مصر» ابراز کرد؛ سپرده‌هایی که ارزش آن‌ها بیش از ۵ میلیارد دلار است.
قاهره معتقد است انتشار چنین اخباری در رسانه‌های تأمین‌مالی‌شده از سوی امارات و آن هم دقیقاً در مقطع کنونی، به روابط میان دو کشور آسیب می‌زند.
این تماس‌ها در شرایطی انجام می‌شود که قاهره ائتلاف کنونی خود با ریاض را «مفیدتر و ثمربخش‌تر» می‌داند؛ آن هم به دلایلی که مستقیماً با ثبات در شاخ آفریقا و کشورهای همسایه مرتبط است، زیرا ابوظبی سیاست‌هایی را دنبال می‌کند که با منافع مصر در تعارض قرار دارند.
همین منابع همچنین به نقل از مقام‌های مصری می‌گویند: «عبور از مرحله دشوار کنونی در کنار عربستان سعودی، باعث خواهد شد که این کشور در آینده از مواضع مصر، به‌ویژه در قبال سودان و اتیوپی، حمایت کند.»