تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
جمعه، ۲۴ مهر ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
دوشنبه، ۹ اکتبر ۲۰۲۳
درس‌هایی از فلسطین ۴: آیا هیچ خیری از اعراب برمی‌آید؟
بخش قابل‌توجهی از تحلیل‌ها و اظهارنظرها پیرامون مسأله فلسطین در ترکیه، تحت تأثیر «احساسات ضدعرب» قرار دارد. سه مقطع کلیدی در تاریخ ترکیه موجب بروز این خصومت شده است:
نخست، در جریان جنگ جهانی اول، گروه‌های مختلف عربی علیه عثمانی‌ها با انگلیس همکاری کردند. اینکه چرا آن‌ها باید حاکمیت عثمانی را می‌پذیرفتند، خود بحثی جداگانه می‌طلبد؛ اما نکته حیاتی که در اینجا اهمیت دارد، این است که مردم فلسطین در آن دوران عمدتاً حامی عثمانی‌ها بودند.
دوم، کسانی که به ظهور اسلام سیاسی در ترکیه واکنش نشان می‌دادند، اسلام را با اعراب یکی دانستند و واکنش‌های ماهیتاً سیاسی خود را به گفتمانی ملی‌گرایانه تغییر دادند.
سوم، مسأله آمدن موج مهاجرانی بود که در پی جنگ سوریه آغاز شد.
این طرز فکر که «هیچ خیری از اعراب بر نخواهد آمد» از بسیاری جهات مشکل‌‌زا است.
یکم، یکسان سازی «اعراب» نادرست است. مردمان منطقه از مراکش تا عراق همگی روندهای تاریخی متفاوتی را پشت سر گذاشته‌اند، و دارای فرهنگ‌های متفاوتی هستند. فلسطین دارای بالاترین سرانه فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد و دکترا در جهان است. لبنان، برای مدت طولانی، زندگی روزمره بسیار شهری و توسعه یافته‌تر از بسیاری از مناطق ترکیه را داشت. در ترکیه، تعریف «عرب» بیش‌تر با اقشار مرتجع و اسلامگرای جامعه ساکن در کشورهای حوزه خلیج فارس همخوانی دارد.
چیزی که اغلب فراموش می‌شود این است که «حزب عدالت و توسعه» ۲۱ سال است که در ترکیه قدرت را در دست دارد. دیگران چقدر درست می‌گویند وقتی که تعمیم‌های مشابهی در مورد ما ارائه می‌دهند؟ بسیاری از ترک‌ها و کردهایی که به کشورهای غربی می‌روند، در معرض نژادپرستی مشابهی قرار می‌گیرند.
نکته دیگر این است که این دیدگاه مستقیماً با استعمار مرتبط است. استعمار انگلیس در هند، استعمار اسپانیا در آمریکای لاتین، و استعمار فرانسه در آفریقا، همگی دقیقاً به یک ذهنیت دامن می‌زدند: هندی‌ها، اینکاها، الجزایری‌ها، کنگویی‌ها مردمانی عقب‌مانده و توسعه نیافته هستند؛ ما آن‌ها را متمدن خواهیم کرد.
تاریخ برای همه یکسان پیش نمی‌رود؛ افراد و ملت‌ها دستخوش تغییر و تحول می‌شوند. ما در صدمین سالگرد تأسیس جمهوری به سر می‌بریم، و میان مردم ترکیه در یک قرن پیش و مردم امروز، تفاوت‌های عظیمی وجود دارد. نادیده گرفتن این واقعیت و تصور اینکه هویت‌های قومی دارای «ویژگی‌هایی» است که مستقل از تاریخ بوده، از ازل وجود داشته و تا ابد نیز پایدار خواهند ماند، کاملاً نادرست است.
https://haber.sol.org.tr/haber/filistin-dersleri-4-araplardan-hayir-gelmez-mi-385388