تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
دوشنبه، ۱۹ مرداد ۱۴۰۵
منبغ: الاخبار
نویسنده: اسعد ایوخلیل
دوشنبه، ۳ اوت ۲۰۲۶
آیا دوران صبر استراتژیک ایران بدون بازگشت به پایان رسیده است؟
آیا دوران صبر استراتژیک ایران بدون بازگشت به پایان رسیده است؟ با دنبال کردن جنگ جاری، اینطور به نظر میرسد. ایران اصل جدیدی را تحت عنوان «تنش در برابر تنش» در پیش گرفته است، و از اینکه ضعیف یا منفعل به نظر برسد، اجتناب میورزد. ایران پس از سالهای طولانی فرو خوردن خشم، دکترین صبر را در هم شکست. صبر استراتژیک شکست خود را ثابت کرد، زیرا فرض را بر حسن نیت اروپاییها و حزب دموکرات گذاشته بود.
حکومت ایران در مذاکرات خود با دولت آمریکا، عدم درک نقش حزب دموکرات در نظام سیاسی آمریکا را نشان داد. ظریف و همکارانش نتوانستند درک کنند که حزب جمهوریخواه، حزبی که قدرت بسیار بیشتری نسبت به حزب ضعیف دموکرات دارد، به شیوه حزب دمکرات حکومت نمیکند. مذاکره برای توافق هستهای در روزهای پایانی دوره اوباما، نشاندهنده جهل عمیق مذاکرهکنندگان ایرانی است.
صبر استراتژیک فرض را بر این گذاشته بود که غرب، به گفته [ماکس] وبر، به طور پیوسته به سمت لیبرالیسم و عقلانیت حرکت میکند، و بهزودی به اشتباه خود در برخورد با ایران پی خواهد برد. همین صبر استراتژیک بود که اشتهای اسرائیل را باز کرد؛ اسرائیلی که رئیسجمهوری را (که به دنبال پیروزیای بود که گمان میکرد تنها چند ساعت زمان میبرد) برای مشارکت در جنگ خود کشاند. امروز ایران در جهتی کاملاً معکوس حرکت میکند: حرکت به سمت لبه پرتگاه.
تا این لحظه، ایران میان پاسخ قوی خود در منطقه و تواناییاش در تحمل حملات هوایی آمریکا توازن برقرار کرده است. اما این بازی برای هر دو طرف پر از مخاطره است. ترامپ میخواهد جنگ را متوقف کند، اما مایل است ایران شکستخورده و ضعیف باشد تا شروط تحقیرآمیز را بپذیرد. ایران اما تن به شکست نمیدهد؛ ایران نه تنها به دلیل کنترل بر تنگه هرمز، بلکه به خاطر تواناییاش در بسیجیدن مردم ایران پشت شعارهای ملیگرایانه، قدرتمند شده است.
نمیتوان ثبات یک نظام را فقط به عوامل قدرت نسبت داد؛ نه مبارک و نه بشار اسد نتوانستند صرفاً با تکیه بر زور در قدرت باقی بمانند. این به نوعی از اقناع و مقبولیت نیاز دارد، علیرغم اینکه یک اپوزیسیون قدرتمند در مقابل وجود داشته باشد.
نقطه مقابل صبر استراتژیک، تنشزایی فزاینده است. برای کنترل واکنشها به تنشزایی با یک ابرقدرت که از نظر نظامی گزینههای بزرگی در اختیار دارد، مرز و محدودیتهایی وجود دارد. ما در دورانی زندگی میکنیم که در آن نمیتوان گزینه هستهای را نادیده گرفت؛ همان گزینهای که ترامپ پیش از این، هنگامی که تهدید به نابودی تمدن ایران کرده بود، تلویحاً به آن اشاره داشت.