تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
حمعه، ۹ مرداد ۱۴۰۵
منبع: الاخبار
نویسنده: محمد خواجوی
جمعه، ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶
انتقال از دفاع به حمله | ایران به آمریکا: قواعد بازی را ما تعیین میکنیم
ایران در حملات جدید خود، به شکلی بیسابقه بر پایگاه هوایی «موفق السلطی» در اردن تمرکز کرده است.
تهران | آرامش تنشها بین ایران و ایالات متحده کمتر از یک هفته دوام آورد. با این حال، برخلاف دورهای قبلی، تفاوت این بار این بود که تهران با حمله خود در اوایل صبح چهارشنبه به پایگاه آمریکایی در اردن، آغازگر رویارویی بود و این نشاندهنده تغییر قابلتوجه در رویکرد ایران نسبت به واشنگتن است. این حمله نشان میدهد که ایران محاسبات قبلی خود را که مبتنی بر رویکرد تلافیجویانه و کاهش تنش متقابل بود، کنار گذاشته و اکنون به دنبال ایجاد معادله جدیدی است: اینکه ابتکار عمل اکنون در دست اوست و آنطور که ایالات متحده دیکته میکند، وارد بازی «جنگ و مذاکره» نخواهد شد.
واشنگتن پس از آتشبس ۸ آوریل (۱۹ فروردین) تصور میکرد که میتواند به صورت یکجانبه زمان جنگ و آتشبس را تعیین کند؛ یعنی هر زمان که بخواهد ضربه بزند و هرگاه که برای بازسازی نیروهایش تحت عنوان «فرصت مذاکره» نیاز داشت، عملیات را متوقف کند.
اما، ایران این قاعده را در هم شکست و به نظر میرسد یک تصمیم استراتژیک گرفته است تا دقیقاً همین دو نقطه را به نقطه قوت خود تبدیل کند. زیرا حمله به اردن، چند روز پس از یک آتشبس اعلامنشده و یکجانبه از سوی واشنگتن صورت گرفت؛ امری که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را مجبور کرد شخصاً اعتراف کند که حمله ایران «غافلگیرکننده» بود و برای نیروهایش تنها بازه زمانی بسیار کوتاهی جهت ردیابی و انهدام موشکها باقی گذاشته بود.
بر این اساس، در محافل امنیتی و نظامی ایران شایع شده است که تهران با حمله خود در اردن، دو تغییر اساسی ایجاد کرده است: اول اینکه دیگر به هیچ آتشبس دیکته شده توسط واشنگتن پایبند نیست و طرفی که قبلاً به غافلگیری متکی بود، اکنون باید خود طعم غافلگیری را بچشد؛ و دوم اینکه ایران صرفاً به دلیل دریافت پیشنهاد آمریکا، پای میز مذاکره نخواهد نشست، بلکه اکنون منحصراً طبق دستور کار و محاسبات خود عمل میکند.
شایان ذکر است که تغییر رویکرد ایران به سمت اتخاذ حملات پیشگیرانه، تنها چند ساعت پس از دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واشنگتن، آغاز شد. این به ویژه با توجه به اینکه دیدارهای بین این دو نفر در دو سال گذشته با موجهای متوالی تشدید تنش علیه ایران همراه بوده است، اهمیت دارد. با این حال، تهران با حمله به اردن، پیامی ارسال کرد مبنی بر اینکه دیگر منتظر طرحهایی در واشنگتن و تلآویو نیست، بلکه به دنبال ایجاد قوانین درگیری خود است.
علاوه بر این، ایران حملات اخیر خود را به شیوهای بیسابقه بر پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن متمرکز کرد. این پایگاه که از نظر استراتژیک در تقاطع اردن، سوریه و عراق قرار دارد، به عنوان مرکزی برای جمعآوری اطلاعات و عملیات هوایی ایالات متحده در سراسر منطقه عمل میکند. این پایگاه اولین خط دفاعی برای ردیابی و رهگیری موشکها و پهپادهای ایرانی را تشکیل داده و جزء کلیدی سیستم دفاعی مشترک ایالات متحده و اسرائیل است.
دو سوم آمریکاییها معتقدند که این جنگ بیمعنی است و با به راه انداختن آن توسط ترامپ مخالفند.
پس از آنکه پایگاه هوایی «العدید» در قطر در برابر تهدیدات آسیبپذیر شد، واشنگتن پایگاه هوایی «موفق السلطی» را به یک قطب امنتر برای مراکز فرماندهی و کنترل خود تبدیل کرد و از فاصله نسبی آن از ایران و در عین حال نزدیکی به عراق، سوریه و سرزمینهای اشغالی فلسطین بهره برد. این پایگاه در حال حاضر علاوه بر زیرساختهای سنگین برای شناسایی و پشتیبانی هوایی ایالات متحده، به عنوان محل استقرار پهپادهای MQ-9 Reaper، جنگندههای F-15 و F-16 و هواپیماهای تهاجمی A-10 نیز عمل میکند.
پس از حملات ایران به اردن، صبح دیروز ایالات متحده اهدافی را در جنوب و غرب ایران هدف قرار داد و تهران متعاقباً با حملات جدیدی که مناطقی در کویت و اردن را هدف قرار داد، پاسخ داد، در یک رشته درگیری که احتمالاً ادامه خواهد داشت. در همین راستا، سپاه پاسداران روز گذشته اعلام کرد: «تا زمانی که تهدیدها و ادعاهای مقامات آمریکایی و تا زمانی که مداخله آنها در تحرکات دریایی در منطقه ادامه دارد، تنگه هرمز قابل بازگشایی نیست». در این بیانیه بدون نام بردن از هیچ کشوری، آمده است: «کشورهایی که در کمک به متجاوز دخالت کنند، در صورتی که رفتار خود را اصلاح نکنند، پاسخ سختی دریافت خواهند کرد.» همچنین عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران طی دو تماس تلفنی جداگانه با همتایان بلغارستانی و قبرسی خود نسبت به استفاده آمریکا از خاک این دو کشور برای حمله به ایران هشدار داد و آنها را مسئول عواقب این موضوع دانست.
به موازات تشدید تنش نظامی و گسترش جنگ در منطقه تا عراق و حتی مصر و ورود عربستان به خط رویارویی، تلاشهای دیپلماتیک با هدف کاهش تنش به کندی پیش میرود. در این زمینه، پاکستان به عنوان میانجی تفاهم ۱۸ ژوئن ایران و آمریکا می گوید که همچنان به تلاش های خود برای بازگرداندن تهران و واشنگتن به میز مذاکره در همان چارچوب تفاهم ادامه می دهد. طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان به خبرنگاران گفت که مذاکرات «با وجود تشدید درگیریها همچنان ادامه دارد» و تأکید کرد که «ما نهایت تلاش خود را برای بازگشت همه طرفها به تفاهم اسلامآباد انجام میدهیم». به گفته وی، پاکستان دو طرف را تشویق کرد تا «به تعهدات خود در مورد برگزاری گفتگوهای فنی پایبند باشند.»
این در حالی است که مذاکرات ایران و سلطاننشین عمان درمورد تعیین سازوکار عبور کشتیها از تنگه هرمز، به نتیجه نرسید. به نظر میرسد که اختلافنظر در مورد وضعیت تنگه همچنان وجود دارد. این راه را برای تشدید بیشتر نظامی باز میکند.
علاوه بر این، ترامپ با فشارهای داخلی فزایندهای برای پایان دادن به جنگ روبرو است؛ طبق آخرین نظرسنجی آسوشیتدپرس و مرکز تحقیقات «NORC»، دو سوم آمریکاییها معتقدند که رویارویی با ایران بیمعنی است و ارزش این همه سعی و دردسر را نداشته است