تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
جمعه، ۱۲ تیر ۱۴۰۵
منبع: الاخبار
جمعه، ۳ ژوئیه ۲۰۲۶
جام جهانی غرق در دریایی از خرافات و مناسک عجیب و غریب غرق شده است
یک هوادار غنایی ادعا کرد که هری کین، کاپیتان انگلستان، را جادو کرده و مانع از گلزنی او در برابر کشورش شده است.
آیا آن «ساحر» غنایی را دیدید که هری کین، ستاره انگلستان، را «طلسم» کرد تا جلوی گلزنی او در برابر تیم کشورش را بگیرد؟ این ماجرا تنها یک داستان از دنیای دیگری در خارج از مرزهای زمین فوتبال است؛ دنیایی ساختهشده از مناسک عجیب، آداب و رسوم غریب و باورهای شخصی که حتی ستارهها نیز به آنها اعتقاد دارند و جام جهانی را به سرزمین خرافات تبدیل کردهاند!
داستانهای عجیب در جام جهانی هرگز تمام نمیشوند، و به نظر میرسد دوره ۲۰۲۶ نیز پر از این ماجراها باشد؛ که جدیدترین آنها در صدر اخبار رسانهها، داستان جادوگر غنایی است که ادعا کرد موفق شده جلوی گلزنی هری کین مهاجم را در طول بازی مقابل کشورش بگیرد، چرا که کاپیتان انگلستان در واقعیت نیز توپهایی را از دست داد که همیشه بدون زحمت آنها را به تور دروازه میچسباند.
همین ساحر که ویدیوهایی از خود در حال طنابپیچ کردن عکسهای کین و یک عروسک به نشانه او منتشر کرده بود، چند روز پس از مسابقه گفت که مرد انگلیسی را باز خواهد کرد و او را نجات میدهد. از قضا، کین در بازی مقابل پاناما گل کرد!
این داستان تنها مورد غیرطبیعی در جام جهانی فعلی نیست؛ چرا که گفته میشود مجسمه بوکسور «راکی بالبوآ» (که نقش او را بازیگر مشهور، سیلوستر استالونه، در سری فیلمهای راکی ایفا کرد) واقع در شهر فیلادلفیا، به کانون یک خرافه جدید تبدیل شده است. هواداران میگویند تیمهایی که طرفدارانشان قبل از مسابقه، لباس تیم خود را تن این مجسمه میکنند، گرایش به باخت دارند؛ دقیقاً همانطور که برای اکوادور پیش از بازی افتتاحیه این تیم در برابر ساحل عاج اتفاق افتاد و باعث شکلگیری پدیدهای شد که اکنون به عنوان «نفرین راکی» شناخته میشود.
اما ماجرا به همینجا ختم نشد، چرا که منابع آمریکایی فاش کردند مربی تیم ملی آنها، مائوریسیو پوچتینو، کاسههای پر از لیمو را در داخل دفتر خود قرار میدهد، با این باور که آنها انرژی منفی را جذب کرده و فضای مثبتتری را قبل از مسابقات ایجاد میکنند.
باورهای خرافی
روانشناسان بر این باورند که این خرافات نقش ذهنی مهمی ایفا میکنند. در مسابقات بزرگی مانند جام جهانی، که در آن بسیاری از عوامل خارج از کنترل بازیکنان و مربیان است، این مناسک حسی از ثبات و تمرکز را ایجاد میکنند؛ پدیدهای که از دیرباز در میان هواداران وجود داشته است. برای نمونه، در جام جهانی ۱۹۵۰، برزیل که شانس اصلی قهرمانی در خاک خود به شمار میرفت و در بازی پایانی تنها به یک تساوی نیاز داشت، شکست سختی را از اروگوئه متحمل شد، و اروگوئه برای دومین بار در تاریخ خود تاج قهرمانی را بر سر نهاد.
آرژانتینیها و فرانسویها نیز تاریخچهای طولانی در زمینه مناسک عجیب و خرافات دارند.
چون تیم ملی برزیل (سلساو) در آن زمان لباس سفید به تن میکرد، همه بر این باور بودند که این رنگ به دلیل نداشتن رنگهای ملی، برای کشور بدشانسی آورده است. این موضوع باعث شد آنها در جام جهانی ۱۹۵۴ به لباس زرد معروف خود روی بیاورند. در عین حال، یوهان کرایف، ستاره هلندی، در جام جهانی ۱۹۷۴ اصرار داشت که پیراهن شماره ۱۴ را بپوشد و برای برآورده شدن خواستهاش، تهدید کرد که تیم ملی را تحریم میکند؛ زیرا مسئولان تیم تصمیم گرفته بودند شمارهها را بر اساس حروف الفبای نام بازیکنان اختصاص دهند. در جام جهانی بعدی، سزار لوئیس منوتی، مربی آرژانتین، به ستاره خود ماریو کمپس پیشنهاد کرد که سبیل خود را بتراشد و موفقیتهایش در لیگ اسپانیا را زمانی که بدون سبیل بود به او یادآوری کرد؛ زیرا کمپس در مرحله گروهی نتوانسته بود گلی به ثمر برساند. کمپس این توصیه را پذیرفت و پس از آن دو گل به لهستان، دو گل دیگر به پرو و در نهایت دو گل در بازی فینال به هلند زد و آرژانتین را به نخستین عنوان قهرمانی جام جهانی رساند.
به نظر میرسد آرژانتینیها تاریخچهای طولانی در زمینه مناسک غیرعادی دارند. سرخیو گویکوچهآ، دروازهبان آنها در جام جهانی ۱۹۹۰، در جریان بازی مرحله یکچهارم نهایی در برابر یوگسلاوی به دلیل عدم امکان خروج از زمین، مجبور شد روی چمن مسابقه ادرار کند. پس از پیروزی آرژانتین در ضربات پنالتی، او این کار را در بازی نیمهنهایی مقابل ایتالیا نیز تکرار کرد که منجر به پیروزی دیگری برای آلبیسلسته و صعود آنها به فینال شد، هرچند که در نهایت بازی را به آلمان غربی واگذار کردند. گویکوچهآ بعدها اعتراف کرد که این اقدام را به عنوان یک «طلسم شانس» در نظر میگرفته است.
از بوسه بلان تا برجهای دومنک
فرانسویها نیز داستانهای خاص خود را با باورهای عجیب دارند. پیش از هر مسابقه در جام جهانی ۱۹۹۸، لورن بلان مدافع تیم، سر تراشیده فابین بارتز دروازهبان را میبوسید و تکتک بازیکنان همیشه روی همان صندلی همیشگی خود در اتوبوس تیم مینشستند. اما شاید عجیبترین داستان آنها توسط ریمون دومنک، مربی سابق تیم ملی نوشته شد؛ کسی که به اختربینی چنان اعتقاد راسخی داشت که از دعوت بازیکنان متولد برج عقرب (آبانماه) خودداری میکرد، چرا که باور داشت آنها درون تیم مشکلساز میشوند. روبر پیرس، ستاره آرسنال، با وجود استعداد استثناییاش یکی از سرشناسترین قربانیان این باور بود. دومنک همچنین ترجیح میداد در پستهای دفاعی به بازیکنان متولد برج اسد (مردادماه) تکیه کند. در واقع، این پدیده تنها به آرژانتینیها یا فرانسویها محدود نمیشود؛ بازیکنان و هواداران به یک اندازه به مناسک عجیبی پایبندند که باور دارند برایشان خوششانسی میآورد و بدشانسی را دور میکند.
از لباسهایی که شسته نمیشوند چون هواداران باور دارند آب و صابون ممکن است خوششانسی را بشوید و ببرد، تا پوشیدن یک شورت ورزشی تکراری تا زمانی که تیم به بردها ادامه دهد، و طلسمهای شانس که بازیکنان به همراه دارند، میتوان با قاطعیت گفت که این باورها بر هیچ پایه و اساس علمی استوار نیستند. با این حال، آنها همچنان به عنوان بخشی از فرهنگ فوتبال باقی ماندهاند و به صاحبان خود در مهمترین مسابقات ورزشی جهان، حسی از اعتماد به نفس و آرامش خاطر میبخشند.