تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
دوشنبه، ۵ خرداد ۱۴۰۵
منبع: فایننشال تایمز
نویسندگان: هبا صالح در قاهره و نیکولاس پاراسی در دبی
یکشنبه، ۲۴ مه ۲۰۲۶
در پی تنش ناشی از جنگ ایران در اتحادهای عربی، مصر جنگندههای خود را به امارات اعزام کرد
ابوظبی از دولتهای منطقه به دلیل عدم تلاش بیشتر برای کمک به دفاع در برابر حملات ایران انتقاد کرده بود.
مصریها، فقط زمانی که رئیسجمهورشان، عبدالفتاح السیسی، در این ماه از ابوظبی بازدید کرد، مطلع شدند که کشورشان مخفیانه جنگندههایی را به امارات متحده عربی اعزام کرده است.
تصاویر پخششده از رسانههای دولتی امارات، السیسی را نشان میداد که توسط رئیس امارات، محمد بن زاید، همراهی میشد و در حال بازدید از جنگندههای رافائل مصر بود، در حالی که حدود ده خلبان مصری به او احترام نظامی میگذاشتند. السیسی گفت: «هر آنچه به امارات متحده عربی آسیب برساند، به مصر آسیب میرساند.»
به نظر میرسد این تصمیم که قاهره هیچ جزئیاتی درباره آن منتشر نکرده است، با هدف کاهش تنشها با شریک استراتژیک آن، ابوظبی، طراحی شده باشد؛ که از دولتهای عربی به دلیل عدم تلاش بیشتر برای کمک به دفاع از آن در برابر حملات ایران انتقاد کرده بود.
قاهره که مدتهاست تمایلی به درگیر شدن در مناقشات خارج از مرزهای خود ندارد، اکنون خود را در وضعیتی میبیند که باید مسیری حساس را میان مدیریت ملاحظات امارات (که خواستار حمایت آشکار متحدانش است) و تلاشهای خود برای کمک به میانجیگری جهت پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل در ایران طی کند.
عبدالفتاح السیسی و محمد بن زاید در حال بازدید از جنگندههای رافائل مصر- عکس از وزارت دفاع امارات.
امارات متحده عربی که بیشترین بار تلافیجویی ایران را متحمل شد، یک سرمایهگذار عمده در مصر است و در سال ۲۰۲۳ با خرید اراضی به ارزش ۳۵ میلیارد دلار برای یک پروژه توسعهای عظیم در سواحل مدیترانهای این کشور، مصر را از فروپاشی نزدیک نجات داد. میلیاردها دلار حوالههای ارزی از سوی حدود ۵۰۰ هزار مصری ساکن در این کشور حاشیه خلیج فارس، یک منبع بسیار حیاتی برای تأمین ارز خارجی است.
تحلیلگران میگویند نظر ابوظبی این است که این مناقشه نشان داد با تحمل حملات بیامان ایران، به کدام شرکا میتوان اتکا کرد و به کدام یک نمیتوان. انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، در ماه مارس از متحدان و قدرتهای منطقهای به دلیل آنچه که کوتاهی آنها در بسیج شدن علیه «این تجاوز خیانتکارانه ایران» میدانست، به شدت انتقاد کرد.
اچ. ای. هلیِر، پژوهشگر ارشد در «اندیشکده راسی» (RUSI) در لندن، گفت: «ابوظبی بر این باور است که طی ۱۵ سال گذشته کمکهای فراوانی به مصر کرده است. بنابراین، آنها انتظار دارند در مواضعی که به موضوعاتِ عمدتاً مورد توجه امارات مربوط میشود، از آنها حمایت شود.»
جنگ شکافها را در خاورمیانه آشکار کرده و در حال بازترسیم اتحادها در منطقه است. مهمترین پیامد آن، ایجاد شکاف میان امارات و همسایه آن، عربستان سعودی بوده است. برخی از تحلیلگران از شکلگیری یک همسویی نوظهور میان ریاض، پاکستان، ترکیه و مصر سخن گفتهاند؛ کشورهایی که بر سر این نگرانی که اسرائیل به یک نیروی بیثباتکننده تبدیل شده، متحد شدهاند و تلاشهای خود را برای میانجیگری جهت پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هماهنگ کردهاند.
اما ابوظبی نسبت به تلاشها برای میانجیگری جهت دستیابی به یک توافق مشکوک بوده است، زیرا نگران است که این رژیمی جسورتر و خطرناک را در تهران پابرجا باقی بگذارد.
مایکل وحید حنا، سزپرست برنامه ایالات متحده در «گروه بینالمللی بحران»، گفت که از دیدگاه امارات، مشارکت مصر در مذاکرات «احتمالاً چنین به نظر میرسید که گویی در حال ایجاد یک توازن [غیرقابل قبول] میان امارات و ایران است.» او گفت: «من فکر میکنم آنها احساس میکردند که میانجیها همبستگی کافی با موضع امارات نشان نمیدهند.»
وی افزود مصر مطمئناً متوجه رفتار امارات با پاکستان شده است؛ کشوری که ابوظبی در اواسط آوریل از آن خواستار بازپرداخت فوری یک وام ۳.۵ میلیارد دلاری شد که پاکستان انتظار تمدید آن را داشت – اقدامی که به عنوان بازتابی از ناامیدی و ناخرسندی امارات از اسلامآباد، تا حدی به دلیل مشارکتش در میانجیگری، تعبیر شد.
محمد بن زاید در اوایل این ماه در ابوظبی به عبدالفتاح السیسی خوشآمد میگوید.
عبدالخالق عبدالله، استاد دانشگاه و تحلیلگر اماراتی که پیش از این از مصر به دلیل عدم اعزام نیرو انتقاد کرده بود، گفت که اعزام نیروی مصری باعث کاهش تنشها میان ابوظبی و قاهره شده است. عبدالله گفت: «این یک غافلگیری خوشایند بود. ما فکر میکردیم مصر تمایلی ندارد و کمکی نمیکند.»
وی افزود: «ما با ایرانی بسیار تهاجمی مواجه هستیم و این اقدام ممکن است پیامهای خوبی برای ایران بفرستد، کشوری که در حال حاضر برای ما دشمن شماره یک محسوب میشود.»
اما تصمیم امارات برای تقویت هرچه بیشتر روابط با اسرائیل در پی حملات ایران، خشم بخشهایی از افکار عمومی مصر را برانگیخته است؛ کسانی که از جنگ ویرانگر دو ساله اسرائیل در غزه به شدت خشمگین هستند. کاربران شبکههای اجتماعی در مصر در حملاتی تند به امارات تاختهاند، موضوعی که به مذاق این کشور حاشیه خلیج فارس خوش نیامده است.
هلیِر گفت: «من فکر نمیکنم اماراتیها از افکار عمومی مصر چندان خشنود بوده باشند. این افکار عمومی همدردی زیادی با ایرانیها دارد که مورد حمله اسرائیلیها و آمریکاییها قرار گرفتهاند، بنابراین به طور خودکار به آنها حق داده میشود.»
حنا با مقایسه این وضعیت با فضای باز شکلگرفته پس از برقراری روابط امارات با اسرائیل تحت پیمانهای ابراهیم در سال ۲۰۲۰ با حمایت آمریکا، گفت گرچه مصر حدود ۵۰ سال پیش معاهده صلح با اسرائیل امضا کرد، این رابطه همچنان یک «صلح سرد است که به جوامع دو کشور سرایت نکرده است.»
او افزود: «دیدگاههای مصریها نسبت به اسرائیل از ۷ اکتبر به این سو تنها سختتر و بدبینانهتر شده است و دکترین نظامی مصر همچنان بر پایه دفاع در جنگ با اسرائیل استوار است.»
تصمیم امارات متحده عربی برای تعمیق روابط با اسرائیل پس از حملات ایران، خشم بسیاری از مصریها را، که پیش از این نیز از جنگ در غزه خشمگین بودند، برانگیخته است. (عکس از عمرو عبدالله دالش/رویترز)
اظهارات خشمآلود در شبکههای اجتماعی مصر همچنین به اختلافات میان قاهره و ابوظبی در سیاستهای منطقهای اشاره داشته است؛ از جمله موضوعاتی که مصر آنها را برای امنیت خود حیاتی میداند. امارات متهم به کمک به «نیروهای پشتیبانی سریع» (RSF) است؛ گروه شبهنظامی سودانی که از سال ۲۰۲۳ در حال جنگ داخلی علیه ارتش سودان – که مورد حمایت قاهره است – میباشد؛ مناقشهای ویرانگر در مرزهای مصر که آن را تهدیدی برای امنیت ملی خود به شمار میآورد.
امارات متحده عربی، که حمایت از «نیروهای پشتیبانی سریع» را تکذیب میکند، همچنین روابط نزدیکی با اتیوپی دارد؛ کشوری که سد عظیمی را روی رود نیل ساخته است و قاهره آن را آسیبرسان به امنیت آبی خود میداند.
حنا گفت: «اگر افکار عمومی متوجه این واقعیت شده است که مجموعه کاملی از موضوعات وجود دارد که در آنها مصریها و اماراتیها دقیقاً همنظر نیستند، این نکتهای را درباره وضعیت دشوار دولت قاهره به شما میگوید.»
عبدالله اهمیت این شکافها را ناچیز جلوه داد. عبدالله گفت: «متحدین هرگز ۱۰۰ درصد با یکدیگر همنظر نبودهاند. حتی قویترین متحدین… تفاوتهایی با هم دارند. ما [ابوظبی و قاهره] ممکن است در ۸۰ درصد مواقع همنظر باشیم. همین هم بیش از حد کافی است.»
https://www.ft.com/content/8e81a505-7aa4-4c42-a103-f89b5e095901?syn-25a6b1a6=1