سیاست‌های چین در مورد افغانستان، سین‌کیانگ، روسیه، تروریسم و جنگ تجاری – همه در اواخر دوران جنگ سرد ریشه دارند.

برای درک بستر روابط بین آن کشورها در سال ۱۹۸۰، باید بیاد آورد که چین و ایالات متحده پس از ۴۰ سال جدایی، بتازگی روابط کامل دیپلماتیک برقرار کرده بودند. چین و عربستان سعودی اصلاً در آن سال، و تا سال ۱۹۹۰ روابط دیپلماتیک نداشتند. در سال ۱۹۸۰، ایران ۵۲ آمریکایی را در سفارت آمریکا در تهران گروگان گرفته بود، و ایران و عربستان سعودی، در نتیجه حملات لفظی ایران به اصل مشروعیت خاندان حاکم عربستان سعودی، به سختی صحبت می‌کردند.

با این حال، همه این کشورها، هر کدام برای اهداف خود، از جنگجویانی حمایت کردند که یک روز به طالبان تبدیل می‌شدند، و بعداً القاعده را پرورش داده و از آن حمایت می‌کردند.

تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم

منبع: دیپلومات
نویسنده: بانی ژیرارد
۱۲ سپتامبر ۲۰۱۸

چگونه سال ۱۹۸۰ زمینه را برای چالش‌های عمده سیاست خارجی چین فراهم کرد؟

 


دنگ شیائوپینگ و جیمی کارتر در مراسم امضای قرارداد چین-آمریکا، ۳۱ ژانویه ۱۹۷۹

شش موضوع اصلی درهم تنیدۀ چین، افغانستان، سین‌کیانگ، روسیه، حملات ۱۱ سپتامبر در ایالات متحده، و جنگ تجاری ایالات متحده- چین، این هفته تقارن کردند.

اولین مورد از این موضوعات، روابط چین- افغانستان است. از معدود طنزهای تلخ در روابط بین‌الملل یکی این است که مجموعه‌ای از بازیگران غیرمتشابه، هر نسل یا حدود آن، خود را در حمایت از یک طرف در آشفتگی غم‌انگیز و بی‌وقفه افغانستان می‌یابند.

اکنون که توسط رویترز تأیید شده است که چین واقعاً در حال برنامه‌ریزی برای آموزش سربازان افغان در خاک چین است، چین بار دیگر خود را محکم‌تر در کنار ایالات متحده، ناتو و سایر کشورهایی می‌بیند که کوشش می‌کنند با مشکل تروریسم نشأت‌گرفته از افغانستان مقابله کنند.

یک بار دیگر؟
شایان ذکر است که دخالت نظامی سال ۱۹۷۹ اتحاد شوروی در افغانستان، واکنش بین‌المللی را برای حمایت از گروه‌های مجاهدین بومی که برای مبارزه با شوروی تشکیل شده بودند، برانگیخت. در میان کشورهایی که تا سال ۱۹۸۰ پول و تسلیحات را تامین می‌کردند، ایالات متحده، پاکستان، چین، ایران، عربستان سعودی و به طور مخفیانه، انگلستان قرار داشتند.

برای درک بستر روابط بین آن کشورها در سال ۱۹۸۰، باید بیاد آورد که چین و ایالات متحده پس از ۴۰ سال جدایی، بتازگی روابط کامل دیپلماتیک برقرار کرده بودند. چین و عربستان سعودی اصلاً در آن سال، و تا سال ۱۹۹۰ روابط دیپلماتیک نداشتند. در سال ۱۹۸۰، ایران ۵۲ آمریکایی را در سفارت آمریکا در تهران گروگان گرفته بود، و ایران و عربستان سعودی، در نتیجه حملات لفظی ایران به اصل مشروعیت خاندان حاکم عربستان سعودی، به سختی صحبت می‌کردند.

با این حال، همه این کشورها، هر کدام برای اهداف خود، از جنگجویانی حمایت کردند که یک روز به طالبان تبدیل می‌شدند، و بعداً القاعده را پرورش داده و از آن حمایت می‌کردند.

اما، چین شاید در میان حامیان اصلی مجاهدین افغان، تعجب برانگیزترین حامی بود. چین در سال ۱۹۸۰ فقیر بود، و اقتصاد آن در نتیجه چندین دهه سوء مدیریت و بی‌کفایتی ویران شده بود. اصلاحات اقتصادی تازه اسماً آغاز شده بود، و هنوز هیچ اثر قابل تشخیصی نداشت. تأثیرات انقلاب فرهنگی هنوز در تمام سطوح جامعه چین محسوس بود. و چین هنوز یک جامعه و کشور بسیار بسته بود.

با این حال، طی چند سال آینده، چین نیروهای مجاهدین افغانی ضد شوروی را آموزش خواهد داد و میلیون‌ها دلار تسلیحات در اختیار آن‌ها قرار خواهد داد.

و هم‌چنین در سال ۱۹۸۰، چین به طرز باورنکردنی از ایالات متحده حمایت نظامی دریافت کرد تا با تهدیدات اتحاد شوروی و کمونیست‌های افغانستان بجنگد. دولت کارتر در اقدامی که برای تقویت روابط دیپلماتیک جدید بین ایالات متحده و جمهوری خلق چین، هم برای ارزش خود آن روابط، و هم برای مقابله با اتحاد شوروی طراحی شده بود، نه تنها به چین تجهیزات نظامی فروخت، بلکه چین کمونیست را به جایگاه برترین طرف تجاری ارتقاء داد.

ارتقاء چین به این جایگاه به بررسی سالانه کنگره ایالات متحده درباره پرونده حقوق بشر چین، و در نهایت، به حمایت ایالات متحده از تلاش موفق چین برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی انجامید. امروزه، ایالات متحده و چین بطور فطاینده درگیر جنگ تجاری هستند.

چه تهدیداتی متوجه چین شد که این کشور را به حمایت از مجاهدین افغان، و خرید تجهیزات نظامی از ایالات متحده سوق داد؟ نخستین تهدید، چیزی غیر از استقرار یک دولت کمونیست هوادار شوروی در افغانستان نبود، دقیقاً همان کمونیسم شوروی که در وهله اول به حزب کمونیست و انقلاب خود چین الهام بخشیده، شکل داده، و آن‌را پرورش داده بود.

مسیر چین از پذیرش کمونیسم شوروی از دهه ۱۹۲۰ به بعد، تا نفی کامل خود شوروی در دهه ۱۹۵۰، داستانی است که اغلب و به خوبی گفته می‌شود. با این حال، نکته کلیدی این است که این انشعاب آن‌چنان تعیین‌کننده و آن‌چنان نهایی بود، که چین می‌توانست به حامی سابق خود پشت کند، و کمک دشمن سابق خود، ایالات متحده را بپذیرد، و با استقرار یک دولت کمونیستی در یکی دیگر از همسایگان مرزی خود که منطقاً باید از آن استقبال می‌کرد، فعالانه مخالفت کند.

انترناسیونالیسم و برادری کمونیستی چین در این حد بود.

بزرگ‌ترین ترس‌ها و انگیزه‌های چین، در سال ۱۹۸۰ و اکنون، همه بر ناآرامی و تهدید متصور برآمده از سین‌کیانگ نسبت به امنیت ملی آن متمرکز است. استانی که به طور سنتی مسلمانان اکثریت آن‌را تشکیل می‌دهند، برای چندین دهه یک منبع نگرانی آشکار برای پکن بوده است. پاسخ حزب کمونیست چین چندجانبه بوده است. از اشباع مناطق پرجمعیت با چینی‌های هان مهاجر گرفته تا محدود کردن و سرکوب عمل به اسلام، پکن به وضوح در ماموریت اسلام زدایی از سین‌کیانگ، [و زدودن پیامدهای حمایت خود از مجاهدین افغان] است.

و اکنون، از «دیده‌بان حقوق بشر» گرفته تا صفحات اصلی «نیویورک تایمز»، گزارش‌ها حاکی از آن است که چین و حزب کمونیست آن مشغول آموزش-دوباره اجباری بیش از یک میلیون اویغور مسلمان در اردوگاه‌های بازداشت در سین‌کیانگ هستند- عمل ترسناکی، که یادآور اردوگاه‌های کار اجباری و پاکسازی قومی است.

اخبار تجدید و افزایش حمایت نظامی چین از افغانستان، همراه با افشای سیاست‌های سختگیرانه فزاینده این کشور در سین‌کیانگ، همگی در بستر خاطرات حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در ایالات متحده، توسط تروریست‌های اسلامی مرتبط با افغانستان رخ می‌دهد. هزاران چینی عادی به سفارت آمریکا در پکن هجوم آوردند و گل‌ها و یادداشت‌های تسلیت خود را تقدیم نمودند. آن حمله جنگ جهانی ایالات متحده علیه تروریسم را آغاز کرد – و چین مشتاقانه در آن شرایط، سیاست سین‌کیانگ خود را، به آن‌چه که تا کنون بوده است، تعییر داد.

نتیجه این داستان این است که این هفته شاهد بازگشت به روابط سطح بالای چین و روسیه [سرمایه‌داری] هستیم. نه تنها سربازان چینی در بزرگ‌ترین مانورهای نظامی روسیه شرکت می‌کنند، بلکه شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین نیز به ولادیمیر پوتین روسیه در «همایش اقتصادی شرق» در ولادیوستوک پیوست. آنها پنکیک ها را برگرداندند و احتمالاً بحث‌های اساسی نیز داشتند.

جهان از سال ۱۹۸۰ تغییر کرده است، اما وقایع آن سال هنوز هم – در افغانستان، چین، روسیه و ایالات متحده- در حال تکرار است.

https://tinyurl.com/3dtmb2n5