تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: مارکسیسم – لنینیسم امروز
۱۹ مه ۲۰۲۵
نویسنده: رزان شاومره
برگرفته از: چشم خاورمیانه* (Middle East Eye)
۱۳ مه ۲۰۲۵
چگونه چین بی سروصدا به پروژه شهرکسازی اسرائیل کمک میکند؟
دور از لفاظیهای متکبرانه پکن درباره دفاع از فلسطینیها، شرکتهای چینی به حفظ (إبقاء) شهرکهای غیرقانونی کمک میکنند.
«رزان، لازم نیست به چین بروی – به حوارة بیا، چین اینجاست.» اگرچه دوستم احمد که به دلایل امنیتی خواست نام کاملش فاش نشود، به شوخی گفت، اما این کلمات حقیقت سنگینی را در خود نهفته داشتند.
«حوارة» یک روستای کوچک فلسطینی در نزدیکی نابلس است که توسط برخی از خشنترین و از نظر ایدئولوژیک افراطیترین شهرکهای صهیونیستی در کشور، از جمله «یتزار»، احاطه شده است.
وقتی منظورش را پرسیدم، به من گفت: «کارگران چینی در شهرکهای اطراف زندگی و کار میکنند. من مرتباً آنها را در خیابانهای روستا میبینم که در فروشگاههای محلی فلسطینی خرید میکنند.»
این اظهار نظر سرسری چند ماه پیش مرا به تحقیق بیشتر واداشت. من با فلسطینیها در سراسر کرانه باختری اشغالی صحبت کردم و شهادتهای آنها را جمعآوری کردم. علی، که در رامالله در نزدیکی شهرک «بیت ایلم زندگی میکند، به من گفت: «من دهها کارگر چینی را دیدهام که در بیت ایل مسکن و زیرساخت میسازند.»
سعید، اهل هبرون، به یاد میآورد که «در طول همهگیری کووید-۱۹، شهرکنشینان حتی کارگران چینی را جدا از دیگران قرنطینه کردند».
این شهادتها حقیقت ناخوشایندی را آشکار میکند: کارگران چینی به طور فعال و آشکار در ساخت شهرکهای اسرائیلی در سرزمینهای اشغالی فلسطین مشارکت دارند.
از قضا، این واقعیت در تضاد مستقیم با سیاست اعلامشده خود چین است؛ یک دهه پیش، این کشور کار کردن کارگران ساختمانی چینی در شهرکهای اسرائیلی را ممنوع کرده بود.
در سال ۲۰۱۵، چین یک توافقنامه دوجانبه کار با اسرائیل امضا کرد که شامل بندی بود که از استخدام کارگران چینی در کرانه باختری اشغالی جلوگیری میکرد. نکته قابل توجه این است که این شرط به جای موضعگیری اصولی علیه غیرقانونی یا غیراخلاقی بودن ساخت و ساز شهرکها، ناشی از نگرانیهای ایمنی بود.
با این حال، در سال ۲۰۱۶، به نظر میرسید که این نگرانیهای ایمنی با خرید شرکت «آهاوا»، یک شرکت مستقر در شهرکهای یهودینشین واقع در «میتزپه شالم» توسط چین، کاهش یافته است.
یک سال بعد، هر دو کشور توافقنامه کاری دیگری را برای آوردن ۶۰۰۰ کارگر ساختمانی چینی به اسرائیل تحت همان شرایط امضا کردند. سخنگوی وزارت امور خارجهی اسرائیل، امانوئل ناهشون، تأیید کرد که این توافقنامه «بر اساس نگرانی برای ایمنی و امنیت کارگران» بوده است. با این حال، مقامات چینی در پاسخ اظهار داشتند که «مسئله اصلی ایمنی نبود، بلکه اعتراض چین به ساخت و ساز در شهرکها بود.»
با این حال، مصاحبههای من با ساکنان – از نابلس گرفته تا رامالله و هبرون – روشن کرد که کارگران چینی همچنان در آنجا حضور دارند و در گسترش شهرکها مشارکت دارند. این موضوع، سوالات جدی را در مورد صداقت مخالفت ادعایی چین با فعالیتهای شهرکسازی اسرائیل مطرح میکند.
«پیشگامان روزگار ما»
در بحبوحه نسلکشی جاری در غزه، مقامات چینی علناً نگرانی خود را پیرامون افزایش خشونت شهرکنشینان در کرانه باختری اشغالی ابراز کردهاند. لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه، در سپتامبر سال گذشته اظهار داشت که اسرائیل باید «فعالیتهای غیرقانونی شهرکسازی در کرانه باختری را متوقف کند».
اما در حالی که پکن از خویشتنداری صحبت میکند، شرکتهای چینی در حمایت از اشغال و پروژه شهرکسازی-استعماری در فلسطین عمل میکنند.
یکی از بارزترین نمونهها، شرکت «آداما اگریکالچر سولوشنز» (Adama Agricultural Solutions)، یک شرکت سابق اسرائیلی است که اکنون کاملاً متعلق به شرکت دولتی چینی «شرکت ملی مواد شیمیایی چین» (ChemChina) است. طبق یک گزارش در روزنامه جروزالم پست، آداما در بحبوحه جنگ غزه، کارگران خود را «برای حمایت از کشاورزانی که از کمبود کارگر رنج میبردند … [از جمله] کشاورزان در جنوب، ساکنان اطراف غزه و شهرکهای شمالی» بسیج کرد.
در حالی که پکن با فعالیتهای شهرکسازی مخالفت میکند، روابط اقتصادی آن با اسرائیل پایههای استعمار صهیونیستی را تقویت میکند.
در همان گزارش، از نماینده «آداما» نقل شده است: «کشاورزان کشور، و بهویژه کشاورزان شهرکهای اطراف غزه، پیشگامان روزگار ما هستند و ادامه کار آنها برای حفظ امنیت کشور ضروری است.»
«این روزها آنها با وجود درد فراوان و کمبود نیروی کار، برای کشت زمینهای خود بازمیگردند. در آداما، ما حق داریم در مواقع عادی به آنها کمک کنیم و در مواقع بحرانی نیز در کنار آنها باشیم.»
در ژانویه ۲۰۲۴، «آداما» پا را فراتر گذاشت و یک صندوق بورسیه تحصیلی به ارزش حدود یک میلیون شِکِل (۲۷۵۰۰۰ دلار) برای حمایت از مدارک دانشگاهی در رشته کشاورزی برای ساکنان غزه و شهرکهای شمالی راهاندازی کرد.
«آداما» سابقه طولانی در همکاری با مؤسسات شهرکنشینان دارد. محصولات آن در آزمایشهای کشاورزی انجام شده در شهرکهای اسرائیلی در دره اردن مورد استفاده قرار گرفتهاند و حتی نگرانکنندهتر اینکه، یکی از علفکشهای آن توسط یک پیمانکار ارتش اسرائیل در سمپاشی هوایی استفاده شده است که پوشش گیاهی در امتداد مرز غزه را از بین برده است.
در حالی که چین خود را به عنوان یک بازیگر بیطرف یا دلسوز در این درگیری معرفی میکند، مالکیت آن بر آداما، آن را مستقیماً به تخریب نظامی معیشت فلسطینیها مرتبط میکند.
حمایت از سنگربندی استعماری
این یک مورد منحصر به فرد نیست. در سالهای اخیر، چندین شرکت دولتی چینی، به همراه سایر شرکتهای خصوصی چینی، به طور مستقیم یا غیرمستقیم در شهرکهای اسرائیلی یا شرکتهای فعال در آنها سرمایهگذاری کردهاند.
مورد «تنوا»، یک تولیدکننده بزرگ مواد غذایی اسرائیلی که در شهرکهای غیرقانونی فعالیت میکند را در نظر بگیرید. با وجود درخواستهای بینالمللی برای تحریم این شرکت، شرکت دولتی چینی «برایت فود»، ۵۶ درصد سهام «تنوا» را در سال ۲۰۱۴ خرید.
در سال ۲۰۲۱، شرکت «تنوا» (Tnuva) مناقصهای را برای اداره ۲۲ خط حملونقل عمومی که به ۱۶ شهرک در «ماته یهودا» خدماترسانی میکنند، برنده شد – همه اینها در زمینهای اشغالی در شرق بیتالمقدس و کرانه باختری ساخته شدهاند. اینها فقط اتوبوس نیستند؛ آنها زیرساختهایی هستند که از تثبیت استعماری پشتیبانی میکنند و زندگی شهرکنشینان را آسانتر و دائمیتر میکنند.
مثال دیگر، «آهاوا» (Ahava)، یک برند لوازم آرایشی است که تولید آن در شهرک «میتزپه شالم» (Mitzpe Shalem) مستقر بوده، و در سال ۲۰۱۶ توسط «گروه فوسون» چین خریده شد. «آهاوا»، که هدف یک کارزار تحریم جهانی قرار گرفته است، پیش از این توسط مجمع عمومی سازمان ملل به عنوان بخشی از شرکت شهرکسازی غیرقانونی شناسایی شده بود.
در همین حال، دیپلماتهای چینی همچنان از اسرائیل میخواهند که گسترش شهرکسازیهای خود را متوقف کند. ژانگ جون، سفیر سابق، در اواخر سال ۲۰۲۳ به شورای امنیت سازمان ملل گفت: «ما از اسرائیل میخواهیم که خشونتهای فزاینده شهرکنشینان در کرانه باختری را مهار کند تا از تشدید درگیریها و گسترش آن جلوگیری شود.» جانشین او، فو کونگ، نیز همین پیام را تکرار کرد و از اسرائیل خواست که «فعالیتهای غیرقانونی شهرکسازی خود را در کرانه باختری متوقف کند».
اما در مورد دخالت خود چین در همین فعالیتها چطور؟ آژانس حقوق بشر سازمان ملل متحد مرتباً در مورد مشاغل درگیر در فعالیتهای مرتبط با شهرکسازی گزارش میدهد، اما شرکتهای چینی به چنین همکاریهایی ادامه میدهند.
طبق قطعنامههای متعدد سازمان ملل، شهرکسازیهای اسرائیل نقض آشکار قوانین بینالمللی است. اقدامات چین مستقیماً با اصول قانونی که ادعا میکند به آن پایبند است، در تضاد است.
در حالی که پکن مخالفت خود را با فعالیتهای شهرکسازی ابراز میکند، روابط اقتصادی آن با اسرائیل، پایههای استعمار صهیونیستی را به قیمت پایمال شدن حقوق فلسطینیها تقویت میکند. نگرانکنندهتر این است که این سرمایهگذاریها تا چه حد به طور مؤثر از دید عموم پنهان ماندهاند، و در حالی که پکن از یک کشور مستقل فلسطینی صحبت میکند، بیسروصدا آپارتاید را حفظ میکنند.
——————————————
* دیدگاههای بیانشده در این مقاله متعلق به نویسنده است و لزوماً منعکسکننده سیاست تحریریه میدل ایست آی نیست.
– خانم رزان شاومره، پژوهشگر فلسطینی است که علایق پژوهشی او شامل موارد زیر است: سیاست خارجی چین در خاورمیانه؛ و استراتژی کلان چین در سطح بینالمللی. او دانشجوی دکترای روابط بینالملل در دانشگاه مدیترانه شرقی (EMU) در قبرس شمالی است. این مقاله بر اساس مقالهای با عنوان «بیطرفی جانبدارانه: درک سیاست خارجی متناقض چین در مورد فلسطین» در مجله مطالعات فلسطین نوشته شده است.
https://mltoday.com/how-china-is-quietly-aiding-israels-settlement-enterprise/