تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
سه‌شنبه، ۱۹ آبان ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
نویسنده: انگین سولاک‌اوغلو
دوشنبه، ۹ نوامبر ۲۰۲۶
دردسرهای الاغ پیروز
نتایج این انتخابات و شکاف‌های درون حزب دموکرات، نشان می‌دهند که واقعاً اتفاق مهمی در ایالات متحده در جریان است. تردیدی نیست که مرکز فرماندهی امپریالیسم نسبت به این تحولات بی‌تفاوت نخواهد ماند و از منابع گسترده خود بهره خواهد گرفت تا کسانی را که از خط منحرف شده‌اند، دوباره به مسیر اصلی بازگرداند.
انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده که سه‌شنبه گذشته برگزار شد، با علاقه فراوانی در سراسر جهان دنبال شد؛ نتایج آن نیز به‌طوری چشمگیر واقع‌بینانه بود و همین امر، آن میزان از توجه را توجیه می‌کرد.
در انتخابات میان‌دوره‌ای، همه کرسی‌های مجلس نمایندگان و یک‌سوم اعضای مجلس سنا – که دو مجلسِ تشکیل‌دهنده کنگره هستند – برای تعیین مجددِ کرسی‌های آن‌ها به رقابت گذاشته می‌شوند. با این حال، این انتخابات تنها به این موارد محدود نمی‌شود؛ بسیاری از ایالت‌ها هم‌زمان برای انتخاب مقاماتی همچون فرماندار، شهردار و دادستان کل نیز انتخابات برگزار می‌کنند.
نگاهی دقیق‌تر به نتایج نشان می‌دهد که حزب جمهوری‌خواهِ متعلق به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نه‌تنها در انتخابات کنگره، بلکه در انتخابات محلی نیز شکست سنگینی متحمل شده است. بدون تردید، دلیل اصلی این شکست شخص ترامپ است. ترامپ پیش از رسیدن به ریاست‌جمهوری وعده داده بود که شرایط معیشتی را بهبود بخشد و از ورود آمریکا به جنگ‌ها جلوگیری کند، اما اکنون پس از یک سال و نیم حضور در قدرت، کارنامه‌ای از عملکرد او پیش روی مردم قرار دارد. اگرچه هنوز پژوهش‌های کاملاً روشنی در این زمینه منتشر نشده است، به نظر می‌رسد رأی‌دهندگان جنبش «ماگا» (MAGA) که تقریباً نگاهی خداگونه به ترامپ دارند، با شرکت نکردن در انتخابات نارضایتی خود را نشان دادند؛ در حالی که رأی‌دهندگان جمهوری‌خواهِ نسبتاً میانه‌روتر، آرای خود را به نامزدهای حزب دموکرات دادند.
در تحلیل این شکست، فراموش نکنیم که به مردم ایران به‌خاطر اینکه بار دیگر نشان دادند امپریالیسم را می‌توان شکست داد و به عقب راند، درود بفرستیم.
همان‌طور که می‌دانید، نماد حزب دموکرات آمریکا الاغ و نماد حزب جمهوری‌خواه فیل است. به‌عبارت دیگر، اگر الاغ موفق شده باشد فیل را از پا درآورد، بی‌راه نیست اگر بگوییم ایران در این مهم‌ترین نقش را ایفا کرده است. راستی، حالا که صحبت از نمادهای حیوانی به میان آمد، بد نیست این نکته را هم اضافه کنیم که حیوان نمادین ایران شیر نیست، بلکه یوزپلنگ آسیایی است؛ گونه‌ای که فقط در ایران زندگی می‌کند، و بیایید به به دنیای انسان خردمند (Homo sapiens) بازگردیم.
در نظام سیاسی آمریکا، معمولاً حزب مخالف رئیس‌جمهور در انتخابات میان‌دوره‌ای پیروز می‌شود؛ انتخاباتی که عموماً در میانه هر دوره ریاست‌جمهوری برگزار می‌شوند. بااین‌حال، این بار نتایج نشان‌دهنده بزرگ‌ترین اختلاف در میزان پیروزی از سال ۱۹۷۴ تاکنون است.
بدون تردید، تغییر قابل‌توجهی در فضای سیاسی آمریکا به نفع دموکرات‌ها رخ داده است. حتی در ایالت‌هایی که از پایگاه‌های سنتی حزب جمهوری‌خواه به شمار می‌روند، مانند کانزاس، کارولینای جنوبی، اوهایو و مین، دموکرات‌ها به پیروزی رسیده‌اند. اما آیا می‌توان بر اساس این نتایج گفت که پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ از همین حالا قطعی است؟ خیر. دلیل این موضوع به یک سازوکار فنی در نظام انتخاباتی آمریکا بازمی‌گردد.
اگرچه دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، در سطح ملی درصد بسیار بیشتری از آرا را نسبت به رقبای جمهوری‌خواه خود کسب کردند، اما کسب اکثریت آرای مردمی (Popular Vote) همیشه برای پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا کافی نیست.
دلیل این، وجود سازوکاری به نام مجمع گزینندگان (Electoral College) است؛ سازوکاری که باعث می‌شود آرای عمومی مردم در سراسر کشور لزوماً به پیروزی قاطع یک نامزد در انتخابات ریاست‌جمهوری منجر نشود.
بُعد سیاسی حتی پیچیده‌تر است. نخست اینکه حزب دموکرات هنوز نامزد مشخصی برای انتخابات سال ۲۰۲۸ ندارد. «تنوع‌گرایی» و «جنسیت» کامالا هریس نیز به‌تنهایی نتوانستند کسی را متقاعد کنند. بنابراین، باراک اوباما که به دلیل محدودیت قانونی دو دوره ریاست‌جمهوری دیگر نمی‌تواند نامزد شود، ناچار شده است رهبری این کارزار را بر عهده بگیرد. دموکرات‌ها در فاصله یک سال تا یک سال و نیم مانده به آغاز کارزار انتخاباتی، باید نامزدی را پیدا کنند که بتواند هم پایگاه رأی‌دهندگان خودشان و هم رأی‌دهندگان مستقل و فاقد وابستگی حزبی را متقاعد کند. این مسأله دشواری است، اما غیرقابل حل نیست. نمونه‌هایی از چنین اتفاقی در گذشته وجود داشته است.
بااین‌حال، مشکل اصلی، شکاف و اختلاف درون حزب دموکرات است. در نظام دوحزبی آمریکا، که احزاب تشکیل‌دهنده آن از نظر بنیادین تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند، نقشی که برای دموکرات‌ها در نظر گرفته شده، این است که در زمان‌ها و موقعیت‌های مناسب، نقش جریان چپ را ایفا کنند. به بیان روشن‌تر، دموکرات‌ها که به اسرائیل، سرمایه و نظم سرمایه‌داری وفادارند، در بسیاری از دیدگاه‌های اساسی با جمهوری‌خواهان اشتراک نظر دارند. یکی از کارکردهای آن‌ها این است که افرادی را که خود را چپ‌گرا می‌دانند، از طریق یک یا دو سیاستمدار در چارچوب همین نظام سیاسی حفظ کنند. برنی سندرز، سناتور ایالت ورمانت که برای هر کسی که تحولات سیاسی آمریکا را دنبال می‌کند چهره‌ای شناخته‌شده است، نمونه بارز چنین سیاستمداری به شمار می‌رود.
برنی سندرز، در ۸۵ سالگی، در هر دوره از انتخابات مقدماتی حزب دموکرات شرکت می‌کند، در سطح ملی از راه‌حل‌ها و سیاست‌های چپ‌گرایانه دفاع می‌کند، در میان پایگاه اجتماعی حزب شور و هیجان ایجاد می‌کند و حمایت قابل‌توجهی به دست می‌آورد؛ اما در نهایت شکست می‌خورد. با این‌حال، هنگامی که انتخابات ریاست‌جمهوری نزدیک می‌شود، حمایت خود را از نامزد دموکرات‌ها اعلام می‌کند؛ همان نامزدی که در دوران نامزدی خودش، با دقت و صراحتی تند، به انتقاد از او پرداخته بود. او از رأی‌دهندگان می‌خواهد برای جلوگیری از پیروزی جمهوری‌خواهان، به نامزد دموکرات‌ها رأی دهند. در واقع، از آن‌ها می‌خواهد که «مطیعانه» پای صندوق‌های رأی بروند و به نامزد حزب رأی بدهند. سپس پرده فرو می‌افتد و این چرخه تا انتخابات بعدی ادامه پیدا می‌کند.
در سال‌های اخیر، سندرز یک خواهر کوچک‌تر هم پیدا کرده است؛ البته احتمالاً این خواهر از نظر سن و سال، مدت‌هاست که باید بازنشسته شده باشد! منظور الکساندریا اوکاسیو-کورتز (AOC)، نماینده ایالت نیویورک در مجلس نمایندگان آمریکاست. او به‌عنوان سیاستمداری خوش‌بیان، برخاسته از طبقه کارگر و دارای تبار لاتین‌تبار، به شهرت رسید. بااین‌حال، او در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از خود بروز داده که حاکی از آن است که جاه‌طلبی‌های سیاسی و تمایلش به پیشرفت در ساختار قدرت، به‌تدریج بر خط‌مشی سیاسی اولیه‌اش سایه می‌اندازد و او را به‌نرمی به سمت جریان رسمی و تثبیت‌شده حزب دموکرات سوق می‌دهد.
نخستین چهره دموکراتِ «چپ‌گرا» در سال جاری، بی‌تردید زهران ممدانی بود. ممدانی برخلاف سندرز و اوکاسیو-کورتز، که در جایگاه نمایندگی فعالیت می‌کنند، برای تصدی یک مقام اجرایی واقعی انتخاب شد. ازاین‌رو، کارزار انتخاباتی او که در تقابل با جریان مسلط در حزب خودش شکل گرفته بود، ناگزیر بر مبارزه با فقر متمرکز شد. وعده‌های او، از جمله راه‌اندازی فروشگاه‌های مواد غذایی در سطح شهر، اعمال محدودیت بر افزایش اجاره‌بها و فراهم کردن حمل‌ونقل عمومی رایگان، با توجه به معیارهای حاکم بر سیاست آمریکا، وعده‌هایی قابل‌توجه و مهم بودند.
در این انتخابات اخیر مشاهده کردیم که رویکرد ممدانی دیگر به‌تدریج در حال خارج شدن از وضعیت یک استثناست و نشانه‌هایی از تبدیل شدن به یک جریان سیاسی گسترده‌تر را بروز می‌دهد. رسانه‌های جریان اصلی آگاهانه ترجیح دادند بر هویت قومی، جنسی یا مذهبی نسل جدید سیاستمداران تمرکز کنند: بومی آمریکایی، مسلمان، همجنس‌گرا و غیره.
اما نامزدهایی که خود را «دم‌سوسیالیست» (Dem-Soc)، یعنی سوسیالیست دموکرات، معرفی می‌کردند، عمدتاً به مسائلی پرداختند که مستقیماً بر زندگی اقشار کم‌درآمد تأثیر می‌گذارند؛ مسائلی مانند هزینه بالای زندگی، حداقل دستمزد ساعتی و بیمه درمانی. این نامزدها نیز در انتخابات اخیر به موفقیت‌های قابل‌توجهی دست یافتند.
وجه اشتراک دیگر این نامزدها، موضع‌گیری آن‌ها در مخالفت با اسرائیل بود. برخلاف جریان اصلی حزب دموکرات که در حمایت از صهیونیسم و نسل‌کشی فلسطینی‌ها، با جمهوری‌خواهان رقابت می‌کرد، این نامزدها از پذیرش کمک‌های مالی «آیپک» (AIPAC)، قدرتمندترین و ریشه‌دارترین لابی اسرائیل در آمریکا، خودداری کردند. در مقابل، «آیپک» میلیون‌ها دلار برای جلوگیری از انتخاب این نامزدها هزینه کرد، اما در این تلاش ناکام ماند. برای مثال، در ایالت میشیگان، عبدالسیّد، نامزد آمریکایی مصری‌تبار، با مبارزه نه‌تنها با نامزد جمهوری‌خواه، بلکه با آنچه خیانت دموکرات‌های مورد حمایت مالی «آیپک» می‌دانست، توانست پیروز شود.
به‌طور خلاصه، «جریان چپ‌گرا» که سال‌ها در درون حزب دموکرات، صرفاً به‌عنوان نوعی رنگ‌ولعاب یا چاشنی سیاسی حضور داشت، برای نخستین‌بار در این انتخابات از جایگاه یک عنصر تزئینی فراتر رفت و به وزنی واقعی و ملموس در عرصه سیاست دست یافت. در اینجا نباید فراموش کنیم که بحث ما در چارچوب سیاسی ایالات متحده جریان دارد و این جریان نوظهور، حتی در صورت گسترش نفوذ خود، نمی‌تواند از بدیلی فراتر از شکل «رام» سرمایه‌داری دفاع کند.
در روزهای آینده، انتخابات مربوط به تعیین رهبران سنا و مجلس نمایندگان، که دموکرات‌ها در آن‌ها اکثریت دارند، برگزار خواهد شد. طبق روال معمول، انتظار می‌رود رهبران پیشین اقلیت، یعنی چاک شومر و حکیم جفریز، بار دیگر به این سمت‌ها انتخاب شوند. بااین‌حال، جناح «چپ» حزب اکنون مخالفت‌های جدی با این انتخاب‌ها دارد. دلیل اصلی این مخالفت آن است که هر دو سیاستمدار از «آیپک» کمک‌های مالی دریافت کرده‌اند و از سیاست‌های نشل‌کشانه اسرائیل در قبال غزه حمایت می‌کنند. این گروه که با عنوان «نسل جدید دموکرات‌ها» نیز شناخته می‌شود، خواستار «تغییر نسل» و «جوان‌گرایی» در رهبری حزب است. در سنای ۱۰۰ نفره، که دموکرات‌ها ۵۴ کرسی آن را به دست آورده‌اند، تاکنون ۱۴ سناتور دموکرات اعلام کرده‌اند که از انتخاب مجدد شومر حمایت نخواهند کرد.
این موضوع برای حزب دموکرات به یک معضل جدی تبدیل شده است. چگونه می‌توان نیروهای «تازه‌وارد» و معترض را در چارچوب حزبی مهار کرد که قرار است همچنان یکی از دو ستون اصلی نظم سرمایه‌داری باقی بماند، بی‌آنکه چشم‌انداز دستیابی به قدرت سیاسی را از دست داد؟ اگر موضوع صرفاً کنار گذاشتن این سیاستمداران نسبتاً جوان بود، شاید مشکل چندان پیچیده‌ای وجود نداشت. به هر حال، از مجموع ۵۳۵ کرسی کنگره آمریکا، تخمین زده می‌شود که شمار دموکرات‌های منتخب در هر دو مجلس، با وجود مخالفت‌ها و هزینه‌های انتخاباتی «آیپک»، بین ۵۵ تا ۸۰ نفر باشد. اما مسأله اینجاست که این موج جدید از حمایت گسترده رأی‌دهندگان برخوردار است. در افکار عمومی آمریکا، هم در زمینه مسأله فقر و هم در موضوع اسرائیل، تغییرات قابل‌توجهی در حال شکل‌گیری است. نه‌تنها نتایج انتخابات، بلکه نظرسنجی‌های اخیر نیز نشان می‌دهند که نگاه منفی به اسرائیل، به‌ویژه در میان جوانان آمریکایی، به سطوح بسیار بالایی رسیده است. یکی دیگر از روندهایی که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند، افزایش گرایش به ایده «سوسیالیسم» حتی در چارچوب جامعه و فضای سیاسی آمریکا است.
با توجه به فضای کنونی افکار عمومی، تلاش حزب دموکرات برای ادامه دادن به روال گذشته ممکن است هزینه سیاسی سنگینی برای این حزب به همراه داشته باشد.
پروفسور ارهان (نالچاجی) سال‌هاست که به‌طور مرتب درباره تحولات و تغییرات در حال وقوع در آمریکا می‌نویسد. شاید برخی از ما نوشته‌های او را تلاشی برای زنده نگه داشتن امید بدانیم؛ امیدی که برای آرمان‌های انقلابی ما ضروری است. شاید تصور کنیم که این نوشته‌ها بیش از آنکه بازتاب مشاهدات عینی و واقعیت‌های ملموس باشند، بیانگر آرزوها و خواسته‌های نویسنده‌اند.
اما ممکن است سخت در اشتباه باشیم!
نتایج این انتخابات و شکاف‌هایی که در درون حزب دموکرات پدیدار شده‌اند، نشان می‌دهند که واقعاً اتفاقاتی در آمریکا در حال رخ دادن است.
بدیهی است که مرکز فرماندهی امپریالیسم در برابر این تحولات بی‌تفاوت نخواهد ماند و از تمامی منابع و امکانات گسترده خود برای بازگرداندن کسانی که از خط‌مشی تعیین‌شده منحرف شده‌اند، به مسیر اصلی استفاده خواهد کرد.
با این‌همه، باید تحولات اجتماعی نوظهور در آمریکا را با نوعی خوش‌بینی محتاطانه دنبال کنیم؛ خوش‌بینی‌ای که البته نباید ما را از حفظ هوشیاری و نگاه انتقادی بازدارد.
https://haber.sol.org.tr/yazarlar/engin-solakoglu/galip-esegin-dertleri-415907