تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: چپ (soL)، پایگاه خبری حزب کمونیست ترکیه
نویسنده: اوگون اراتالی
۱۴ اکتبر ۲۰۲۳
توضیح عدالت: سلسله مقالات «روابط اسرائیل در منطقه»، که برگردان فارسی بخش دوم آن در زیر منتشر میشود، میتواند به شناخت خاستگاه طبقاتی، تعلقات قومی، و وابستگیهای منطقهای و بینالمللی نویسندگان و ناشران سیل اعلامیهها و شبهتحلیلها بر ضد مقاومت فلسطین و عملیات اخیر نیروهای مسلح فلسطین کمک کند.
روابط اسرائیل در منطقه – بخش دوم: استقلال و برادری نفتی با کردستان
اسرائیل، که از بدو تأسیس آن در جنگ بوده و پیوسته در مخاصمات در خاورمیانه درگیر بوده است، روابط جالبی با همسایگان خود در منطقه دارد. در این سلسله مقالات، ما به معرفی روابط خارجی اسرائیل که زیاد بچشم نمیآید، میپردازیم.
اسرائیل که با حملات فلسطینیها تحت رهبری حماس بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته است، روابط جالبی با همسایگان خود در منطقه دارد. در حالی که آتش جنگ خونین جاری ادامه دارد، ما سعی خواهیم کرد این جنبه از اسرائیل را که زیاد به آن پرداخته نشده است، روشن کنیم.
دومین بازیگر شگفتیآور: حکومت اقلیم کردستان
«دولت منطقهای کردستان عراق» (KRG) یکی از مناطقی است که در آن روابط و معادلات پیچیدهای در جغرافیای نزدیک ما تبلور یافته است. اگرچه این منطقه از نظر حقوقی یک منطقه خودمختار در جمهوری عراق است، اما اینکه مرزهای این خودمختاری کجا آغاز میشود و کجا پایان مییابد عملاً نامشخص است و دائماً تغییر میکند. این منطقه از جهاتی مانند یک کشور مستقل است، سازوکار مدیریت اداری جداگانه دارد، پارلمان دارد، در سطح بینالمللی نمایندگیهای دیپلماتیک باز میکند و نمایندگان کشورهای مختلف در قلمرو آن حضور دارند. اگرچه کرکوک پایتخت اعلام شده منطقه متشکل از استانهای اربیل، سلیمانیه، دهوک و حلبچه است، اما این شهر در قلمرو دولت مرکزی عراق است.
کردستان عراق از نظر نفت خام و منابع طبیعی بسیار غنی است. شرکتهایی که در چاههای نفت مولد فعالیت میکنند نشان میدهند که امپریالیسم چگونه در اینجا سرمایهگذاری میکند. این شرکتها، از جمله اکسانموبیل (ایالات متحده آمریکا)، توتال (فرانسه)، شورون (ایالات متحده آمریکا)، تالیسمان (کانادا)، دی.ان.او (نروژ)، جِنل انرژی (ترکیه)، هانت اویل (ایالات متحده آمریکا)، گلف کیاستون (انگلیس) و ماراتون (ایالات متحده آمریکا) جلب توجه میکنند. علاوه بر این، ذخایر غنی زغال سنگ، مس، طلا، مرمر و روی نیز در این منطقه وجود دارد. اسرائیل مشتری شماره یک نفت خام استخراج شده در اقلیم کردستان است. پس از اسرائیل ایتالیا، فرانسه و یونان قرار دارند.
علاقه اسرائیل به جغرافیایی که امروز حکومت اقلیم کردستان بر آن تسلط دارد، حتا به پیش از تأسیس حکومت اسرائیل بازمیگردد. در دوره پیش از تشکیل حکومت اسرائیل، تلاشهایی برای ایجاد روابط نزدیک و ایجاد اتحادهای احتمالی با عناصر غیر عرب در منطقه صورت گرفت. در جریان جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۷، زمانی که حکومت اسرائیل تأسیس شد، کردهای یهودی در منطقه کردستان با فشارهای مختلفی مواجه شدند و راهحل را در مهاجرت به اسرائیل یافتند. جمعیت کرد در اسرائیل که امروزه بین ۲۰۰ هزار تا ۵۰۰ هزار تخمین زده میشود، ریشه در این جامعه [مهاجرین] دارد.
در طول اولین جنگ بزرگ بین سالهای ۱۹۶۱ و ۱۹۷۰، موسوم به جنگ عراق-کردها یا قیام سپتامبر، اسرائیل از نیروهای مصطفی بارزانی که علیه جمهوری عراق که پس از سرنگونی خاندان هاشمی در سال ۱۹۵۸ جمهوری اعلام شده بود، حمایت کرد. یادآور میشویم که ایران و آمریکا در رژیم شاه نیز از این قیام حمایت کردند. در این دوره، اسرائیل هم سلاح و هم آموزش نظامی به پیشمرگهها داد و بارزانی حداقل دو بار از اسرائیل دیدن کرد.
پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ و سرنگونی رژیم صدام، اسرائیل تصمیم گرفت روابط خود را با اقلیم کردستان گسترش دهد. پس از فروپاشی دولت عراق، «روزهای روشن» منطقه آغاز شد.
دولت منطقهای که به عنوان یک دولت-خُرد با صلاحیت بسیار گسترده زیر چتر امپریالیسم ساخته شد، در زمینه زیرساختها و اقتصاد، و همچنین در زمینه نظامی کمکهای زیادی از اسرائیل در زمینه زیرساخت دریافت کرد.
امروز نیمی از نفت خام استخراج شده از مناطق کردستان به اسرائیل فروخته میشود. مسعود بارزانی که بین سالهای ۲۰۰۵ و ۲۰۱۷ رئیسجمهور منطقه بود، همواره از روابط خوب با اسرائیل حمایت میکرد. از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از دولت اقلیم کردستان تمجید کرد و گفت که کردستان عراق باید مستقل باشد.