تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: «چپ» (soL) پایگاه خبری حزب کمونیست ترکیه
۸ ژانویه ۲۰۲۵
علی اف: «اسد از تاریخ پاک شد، و به زبالهدان تاریخ افتاد، نظم جهانی قدیم پایان یافته است، در نظم نوین جهانی ترکیه نقش کلیدی بازی خواهد کرد»
علیاف روابط کشورش با ارمنستان و تحولات سوریه را ارزیابی کرد. سخنان علیاف در توصیف شراکت خود با ترکیه، و اینکه «اسد به زبالهدان تاریخ انداخته شد» توجه را به خود جلب کرد.
الهام علیاف رئیسجمهور آذربایجان دیروز با شبکههای تلویزیونی محلی مصاحبه کرد. علیاف تنشهای کشورش با ارمنستان، بازسازی قرهباغ، تحولات جدید در سوریه و مشارکت با جهان غرب و ترکیه را ارزیابی کرد.
علیاف در این مصاحبه به ارمنستان که با آن تنش دارد، و همچنین به متحدین آن، فرانسه و کانادا حمله کرد.
رئیسجمهور آذربایجان خاطرنشان کرد که آنها با ترکیه در بازسازی قرهباغ و وضعیت جدید سوریه عمل کردند، و گفت که ترکیه در نظم نوین جهانی یک نقش کلیدی ایفا خواهد کرد.
«نظم جهانی قدیم تمام شده است، نظم نوینی در حال ایجاد است»
علیاف در ارزیابی «سازمان کشورهای ترک» که کشورش عضو آن است، مدعی شد که نظم نوین جهانی در مرحله استقرار است و «سازمان همکاری اقتصادی هشت کشور در حال توسعه» در نظم نوین خلا مهمی را پر خواهد کرد.
علیاف در ادامه گفت: «دیگر بر کسی پوشیده نیست که نظم نوین جهانی برقرار شده است»:
«من معتقدم که ما تازه در ابتدای این روند هستیم، شکافهای زیادی در حال ظهور است و ظاهر خواهد شد. نظامی که پس از جنگ جهانی دوم ایجاد شد، ظرفیت خود را از دست داده است. روندها، درگیریها، جنگها و سایر رویدادهایی که در بسیاری از جاها تجربه شده است این را نشان میدهد.»
«در عین حال، بحران سیاسی و اخلاقی در کشورهای پیشرفته غربی به وضوح قابل مشاهده است، به عبارت دیگر، کسی که بیش از همه از وضعیتی که غرب با آن دست و پنجه نرم میکند به درستی انتقاد میکند، رئیسجمهور منتخب کشور رهبر غرب است. زیرا این نظام تمام شده است. من این را نمیگویم. آقای ترامپ، که چند روز دیگر رئیسجمهور آمریکا میشود، اینرا میگوید. طبیعتاً این شکافها بیشتر خواهند شد، و نیاز به یک بازیگر جدید یک بازیگر جدید و جدی با دستور کار جدی، به عنوان مثال، سازمان کشورهای تر، وجود دارد ما معتقدیم که سازمان کشورهای ترک با جغرافیای گسترده، منابع انسانی، منابع طبیعی، خطوط حملونقل و ارتباطاتی و وحدت، میتواند این شکاف را پر کند. من معتقدم که سازمان کشورهای ترک میتواند این خلاء را پر کند، و تکرار میکنم، بیش از یک میلیارد، شاید یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر در این کشورها زندگی می کنند. ۶۰ درصد اقتصاد کشورهای مسلمان، و ۶۰ درصد جمعیت جهان هنوز در سازمان کشورهای ترک است. بنابراین، این یک فرصت است.»
«ارمنستان یک حکومت فاشیستی است، فرانسه باید ارائه تسلیحات را متوقف کند»
علیاف در پاسخ به پرسشی درباره روند تسلیح ارمنستان، گفت که آنها خواهان صلح هستند، اما ارمنستان و متحدین آن در جهت مخالف عمل میکنند.
علیاف با ادعای اینکه ایروان با افکار انتقامجویانه زندگی میکند و ارمنستان در واقع یک منبع تهدید برای منطقه است، گفت: «حکومت مستقل ارمنستان در واقع یک حکومت فاشیستی است. زیرا اگر حاملان ایدئولوژی فاشیستی نزدیک به ۳۰ سال بر این کشور حکومت کرده باشند، آنها این کشور را نیز فاشیستی کردهاند. نگاه کنید، اظهارات نژادپرستانه و فاشیستی اولین رئیسجمهور ارمنستان به یک اندازه خطرناک و زشت است. او پاکسازی قومی را مایه مباهات توصیف میکند، و به اخراج آذربایجانیها از سرزمین اجدادی تاریخی آنها بخود میبالد.»
علیاف با گفتن اینکه ارمنستان باید فوراً مسلح شدن را متوقف کند، خاطرنشان کرد: «فرانسه و کشورهای دیگری که به این کور تسلیحات میدهند باید قراردادهای تسلیحاتی خود را فسخ کنند و سلاحهای ارسالی به ارمنستان بازگردانده شود.»
علیاف همچنین از کانادا و فرانسه، متحدین ارمنستان انتقاد کرد و ادعاهای امانوئل ماکرون رئیسجمهور فرانسه مبنی بر دخالت باکو در سیاست داخلی فرانسه را رد کرد. علیاف گفت:
«بنابراین، من همچنان به طرف ارمنی توصیه میکنم که همه چیز از جمله تغییرات ژئوپلیتیکی در جهان را با دقت بسنجد. دوستان نزدیک آنها به طرز شرمآوری از صحنه سیاسی حذف میشوند. دیروز، خبر رسید که آقای ترودو، دوست نزدیک ارمنستان و پاشینیان مجبور شد استعفا بدهد. کانادا، که در زمان جنگ دوم قرهباغ و پس از آن به شدت ضد آذربایجان بود، تفاوت زیادی با فرانسه ندارد.»
«در مورد فرانسه، آیا آنچه در آنجا میگذرد یک صحنه سیاسی است؟ همین الان همه آنرا به چشم خود میبینند.دیروز، رئیسجمهور فرانسه بار دیگر اتهامات پوچی به آذربایجان وارد کرد. به نظر میرسد که آقای ماکرون بدون آذربایجان نمیتواند زندگی کند. نوعی جنون در او پدید آمده است و میخواهد همه گناهانش را به گردن ما بیندازد. اگر ما آنقدر قوی باشیم که بتوانیم در امور داخلی فرانسه مداخله کنیم و چیزی را تغییر دهیم، فکر میکنم میتوانیم به آن افتخار کنیم. در واقع این گفته اعتراف به عجز خودش است. رئیسجمهوری که خود را یک قدرت بزرگ مینامد، از اقدامات کشوری با جمعیت ۱۰میلیون نفری که بسیار دور است، یعنی منطقه قفقاز رنج میبرد. اما ما کاری به امور داخلی فرانسه نداریم.»
کنایه احتمالی به ایران: «اسد از تاریخ پاک شده و همچنان پاک خواهد شد»
علیاف با اشاره به اینکه ارمنستان یکی از متحدین مهم بشار اسد رئیسجمهور مخلوع سوریه بود، گفت «اسد به زبالهدان تاریخ انداخته شد، و همچنان انداخته خواهد شد.» این سخنان علیاف شخص را به این فکر میاندازد که او میگوید ایرانِ حامی اسد نیز سقوط خواهد کرد.
علیاف در ادامه گفت:
«ما خواهان صلح و همکاری در قفقاز جنوبی هستیم، آنها نباید مانع ما شوند. آنها نباید هیچ مانع جغرافیایی بین ترکیه و آذربایجان ایجاد کنند. دالان زنگزور باید باز شود و باز خواهد شد. بهتر است آنها هر چه زودتر این را بفهمند. ما نمیتوانیم در این وضعیت بمانیم. چرا ما باید از راههای دیگر به نخجوان که جزء لاینفک آذربایجان است برویم؟ ما باید با نخجوان ارتباط مستقیم داشته باشیم و این ارتباط حاکمیت ارمنستان را زیر سوال نمیبرد.»
بازسازی قرهباغ: شرکتهای ترکیه در رتبه دوم قرار دارند
علیاف در پاسخ به پرسشی درباره بازسازی قرهباغ، به همکاریهایی که با ترکیه در این زمینه انجام میشود، اشاره کرد:
«حدود ۳-۲ سال دیگر طرحهای زیربنایی اصلی تکمیل میشوند و پس از آن مبلغی که باید برای ایجاد صندوقهای مسکن اختصاص داده شود، بیشتر خواهد شد، اما هنوز، وقتی به تاریخ جهان نگاه میکنیم، میبینیم که هیچ کشور اشغالشده و ویران شدهای نبوده است، که سرزمینهای خود را با چنین سرعت و کیفیتی احیا کرده باشد. موضوع در اینجا فقط منابع مالی نیست، منظورم این است که منابع ممکن است وجود داشته باشد، اما شما باید پتانسیل انسانی داشته باشید. به عبارت دیگر، در سالهای اخیر سرمایهگذاری زیادی روی آموزش پرسنل انجام دادهایم و تواناییهای فنی ما بسیار گسترده است. بیشتر کارهایی که در آنجا انجام میشود بوسیله شرکتهای آذربایجانی است. شرکتهای ترکیه در رتبه دوم قرار دارند. آنها بیشتر در طرحهای تونل، پل، راه آهن شرکت میکنند. به عبارت دیگر، ما پتانسیل فنی، پتانسیل پرسنلی، منابع مالی و سیاست سنجیده بسیار جدی داریم.»
«ما در سوریه با ترکیه عمل میکنیم»
علیاف همچنین سرنگونی اسد در سوریه را ارزیابی کرد و از آخرین تحولات این کشور ابراز خرسندی نمود. علیاف با بیان اینکه آنها در موضوع سوریه با ترکیه همکاری میکنند، گفت:
«بله، ما از تغییرات سوریه بسیار خوشحالیم و البته روابط ترکیه و دولت جدید سوریه نیز ما را بسیار خوشحال میکند. زیرا سوریه کشوری است که با ترکیه هم مرز است و همه کشورها میخواهند اوضاع فراتر از مرزهای آنها ثبات داشته باشد. ترکیه که به ویژه از تروریسم و تروریسم پ.ک.ک آسیب دیده است، به حق خواستار حذف تروریسم از مرزهای خود است، و نه تنها خواستار آن است، بلکه به آن نیز میرسد. من قبلاً نظرم را در این مورد گفتهام.»
« البته پس از سقوط رژیم اسد که بسیار مهم است، با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه تماس گرفتم، این مناسبت را به یکدیگر تبریک گفتیم و من گفتم که ما هم آمادهایم. ما با ترکیه هستیم و این کار را آغاز کردهایم. کاروان کمکهای اولیه نیز با حمایت ترکیه به راه افتاد. زیرا بدون حمایت و پشتیبانی لجستیکی ترکیه این امر ممکن نبود. همزمان با آن، هیئت وزارت امور خارجه کشورمان با حمایت ترکیه به آنجا اعزام شد. به عبارت دیگر، ما میخواهیم سهم خود را برای پایان دادن به تروریسم حداقل در این مرز ترکیه انجام دهیم، و من میدانم که این یک تغییر ژئوپلیتیکی بسیار جدی، صلح در یک جغرافیای وسیع خواهد بود، من فکر میکنم که این به استقرار ثبات و همکاری منجر خواهد شد.»
«در دوره جدید ترکیه یک نقش کلیدی در اروپا و خاورمیانه خواهد داشت»
علیاف با بیان اینکه در شرایط جدیدی که در اروپا و خاورمیانه به وجود آمده ترکیه نقش اساسی خواهد داشت، گفت:
«البته در سایر مرزهای ترکیه نباید جایی برای تروریسم وجود داشته باشد. ما به عنوان متحد ترکیه همیشه و از هر لحاظ در کنار آنها هستیم و طرف ترکیه این را میداند. همانطور که ترکیه در هر موضوعی در کنار ما است، ما نیز در هر موضوعی در کنار آنها هستیم. در کنار آنها در هر موضوعی. “اعلامیه اتحاد ما” هر روز با عناصر جدیدی غنی میشود، و وقتی به پرسشی که چند لحظه پیش درباره «سازمان همکاری اقتصادی هشت کشور در حال توسعه» پرسیدید بازگردیم، ترکیه بود که بیشترین حمایت را از ما نشان داد و به ما تبریک گفت.»
«بنابراین آنچه که به نفع ترکیه است به نفع ما نیز هست. امنیت ما یکی است، منافع ما یکی است، آینده ما یکسان است و یک وضعیت کاملاً جدید، هم در خاورمیانه و هم در اروپا و یک عامل قوی ترکیه در حال ظهور است. ما در اینجا یک نقش کلیدی خواهیم داشت. به عبارت دیگر، قدرت ما حتا بیشتر خواهد شد. جغرافیای وسیعی که اروپا، آسیا، قفقاز جنوبی و حوضه خزر را در بر میگیرد به خودی خود یک عامل جدی ژئوپلیتیکی است. در هیچ جای دنیا نمیتوان کشورهایی با قدرت نظامی، قدرت سیاسی، پتانسیل اقتصادی، وحدت و به هم پیوستگی مانند ترکیه و آذربایجان را دید.»
«بنابراین، ما نسبت به تغییرات سوریه بسیار امیدوار و بسیار خوشحال هستیم. ترکیه اول، خود ما دوم هستیم. چون به مدت ۱۲ سال هیچ ارتباطی با سوریه نداشتیم، سفارت ما از آنجا برچیده شد، و سوریه در زمان اسد همیشه در کنار ارمنستان بود. به لطف نامههایی که پاشینیان برای اسد فرستاد، آها عملاً با ارمنستان علیه ما متحد شده بودند. کافی است به هیئتهای رسمی که فرستادهاند نگاه کنید. آنها سوریه را متحد نزدیک خود می دیدند و اکنون تمام شده است.»