تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
چهارشنبه، ۱۳ آبان ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
نویسنده: ییگیت گونای
چهارشنبه، ۴ نوامبر ۲۰۲۶
پس از انتخابات آمریکا، آیا «استراتژیست‌هایی» که می‌گفتند «فلسطینی‌ها در ۷ اکتبر مرتکب اشتباه شدند»، درس خود را خواهند گرفت؟
مدت‌ها بود که پیش‌بینی می‌شد دولت دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا قدرت را از دست خواهند داد.
نتایج اولیه نشان می‌دهد که حزب ترامپ شکستی سنگین‌تر از حد انتظار متحمل شده است. دموکرات‌ها در هر دو مجلس نمایندگان و سنا اکثریت را به دست آورده‌اند.
تگزاس، ایالتی که به محافظه‌کاری شهرت دارد، برای نخستین بار در ۳۸ سال گذشته به جمهوری‌خواهان رأی نداده است.
البته عوامل متعددی در شکل‌گیری این نتایج نقش داشته‌اند. در صدر این عوامل، مسائل اقتصادی، به‌ویژه افزایش قیمت‌ها و گسترش فقر، قرار دارند.
بااین‌حال، مسأله دیگری نیز به عاملی تعیین‌کننده تبدیل شد؛ مسأله‌ای که تا چند ماه پیش، نهادهای تثبیت‌شدهٔ نظم حاکم هرگز نمی‌توانستند وقوع چنین تأثیری را پیش‌بینی کنند: درگیری اسرائیل و فلسطین.
حمایت بی‌چون‌وچرای افکار عمومی آمریکا از اسرائیل، که دهه‌ها بر فضای سیاسی این کشور حاکم بود، در فاصله‌ای کوتاه به‌سرعت رو به افول گذاشت. این تحول در پی عملیات «توفان الاقصی» بود که سازمان‌های فلسطینی در غزه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ انجام دادند و به دنبال آن، نسل‌کشی فزاینده‌ای که اسرائیل از آن زمان تاکنون مرتکب شده است، شدت گرفت.
در هر دو حزب اصلی آمریکا، در میان پایگاه‌های رأی‌دهندگان، حمایت از مردم فلسطین بر حمایت از اسرائیل پیشی گرفت.
در واقع، مسأله فلسطین نه‌تنها در رقابت میان دو حزب، بلکه در معادلات قدرت داخلی آن‌ها نیز به عاملی تعیین‌کننده تبدیل شد. در هر دو حزب که به‌طور سنتی از اسرائیل حمایت می‌کردند، نامزدهای حامی فلسطین در انتخابات مقدماتی به موفقیت‌هایی غیرمنتظره دست یافتند و حتی در برخی حوزه‌ها نامزدی حزب خود را به دست آوردند.
تصویری که از این تحولات به دست می‌آید، پرسشی را از گذشته به میان می‌کشد: نتیجه عملیات توفان الاقصی چه بود؟
بلافاصله پس از عملیات ۷ اکتبر، ماشین تبلیغاتی صهیونیستی در سراسر جهان به کار افتاد و فلسطینی‌ها را نه‌تنها ناحق، بلکه بربر و وحشی جلوه داد. این ماشین تبلیغاتی ادعاهای باورنکردنی همچون «سوزاندن نوزادان در تنور» را مطرح کرد؛ ادعاهایی که بعدها نادرستی آن‌ها آشکار شد.
در آن زمان، در ترکیه، به‌ویژه در رسانه‌های موسوم به «اپوزیسیون»، بسیاری از «کارشناسان» نه‌تنها مردم غزه را محکوم کردند، بلکه مدعی شدند فلسطینی‌ها مرتکب اشتباهی بزرگ شده‌اند و اسرائیل از این حمله به‌عنوان فرصتی برای درهم‌کوبیدن همه استفاده خواهد کرد.
این ذهنیت «استراتژیک» که جهان را صرفاً از دریچه موازنه قدرت می‌نگرد، در ترکیه، هم در میان محافل حاکم و هم در میان جریان‌های آپوزیسیون، بسیار رایج است.
در این محافل، مشروعیت هر آرمانی نه با معیار عدالت، انسانیت یا حقیقت، بلکه بر اساس این سنجیده می‌شود که چه کسی قدرتمند است.
به این دلیل، کسانی که چنین نگرشی دارند، به تغییر دیدگاه مردم نیز باور ندارند. زیرا از این منظر، آن‌ها اساساً به سیاست علاقه‌ای ندارند. همه‌چیز از دریچه قدرت‌ها، ارتش‌ها، سلاح‌ها و پول، همچون یک «صفحه شطرنج» دیده می‌شود.
در این نگرش، این واقعیت نادیده گرفته می‌شود که در زندگی واقعی، پیاده‌ها همیشه پیاده باقی نمی‌مانند.
پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، آمریکا و اسرائیل سعی می‌کردند کشورهای منطقه را متقاعد کنند که آرمان فلسطین را کنار بگذارند و روابط خود را با اسرائیل عادی کنند. نه‌تنها عربستان سعودی، بلکه دولت «حزب عدالت و توسعه» در ترکیه نیز در این بازی مشارکت داشت.
عملیات توفان الاقصی، اعلام موضع فلسطینی‌ها با این پیام بود: «نمی‌توانید ما را نادیده بگیرید.»
هدف، شکست‌دادن ارتش اسرائیل نبود، بلکه رساندن این پیام بود که «ما وجود داریم»؛ مبارزه برای بقا از سوی مردمی که دهه‌هاست در یک زندان روباز، در معرض نسل‌کشی قرار گرفته‌اند.
سر باز زدن فلسطینی‌ها از تسلیم، و مقاومت آن‌ها، بر موازنه سیاسی در جامعه آمریکا تأثیر گذاشته است.
البته نتایج چنین تحولاتی فوراً آشکار نمی‌شود. مبارزه ادامه خواهد یافت. این را بهتر از هر کس دیگری خود فلسطینی‌ها می‌دانند؛ مردمی که از سال ۱۹۴۷ تاکنون در حال مبارزه‌اند.
زیرا تنها فلسطینی‌ها نیستند که در تیررس این نگرش قرار دارند.
این طرز تفکر بر کسانی نیز تأثیر می‌گذارد که استثمار و بی‌عدالتی در محیط کار را تحمل می‌کنند.
همچنین بر کسانی که مبارزهٔ همسایگان‌شان برای تحقق آرمانی برحق را به تمسخر می‌گیرند و می‌گویند: «آخرش چه فرقی خواهد کرد؟»
این نگرش بر کسانی نیز تأثیر می‌گذارد که برای پرهیز از رأی دادن به حزبی که دوست دارند، این دروغ را باور می‌کنند که: «رأی شما هدر خواهد رفت؛ حتی ممکن است به حساب حزب عدالت و توسعه تمام شود.»
مبارزهٔ فلسطینی‌ها بیهوده نبود. البته فلسطینی‌ها این مبارزه را با این پرسش آغاز نکردند که «آیا مبارزه‌مان بی‌نتیجه خواهد ماند؟» مبارزه کردن، کار درست بود.
اما آرایی که به «حزب جمهوری‌خواه خلق» داده شد، به هدر رفت؛ در واقع، این آرا به «حزب عدالت و توسعه» رسید.
«استراتژیست‌ها» هرقدر می‌خواهند می‌توانند حرکات مهره‌ها را روی صفحه شطرنج توضیح دهند.
اما حقایق، اصول و ارزش‌های اخلاقی به ما یادآور می‌شوند که این‌ها در نهایت صرفاً خیال‌پردازی، رؤیا یا آرمان‌های توخالی نیستند.