تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: دمکراسی مردم، نشریه حزب کمونیست هند (مارکسیست)
نویسنده: پرابهات پاتنایک
۱ سپتامبر ۲۰۲۴
تبهکاری تحریمهای یکجانبه
در طی سفر مودی به اوکرائین (اینکه اصلاً چرا او در حال حاضر به اوکرائین رفت یک راز است)، زلنسکی از هند خواست که با نقض تحریمهای غرب، از روسیه سوخت نخرد، یعنی، تحریمهای «یکجانبه» غرب را رعایت کند. بیایید برای یک لحظه هویت فردی را که این پیشنهاد را ارائه میدهد، این واقعیت را که او با کمک پیروان استپان باندرا، همدست بدنام نازیها در طول جنگ جهانی دوم، بر اوکرائین حکومت میکند، فراموش کنیم؛ بیایید شرایط کنونی آنجا، جنگی که با پافشاری ناتو بر گسترش خود به سمت شرق تا مرز روسیه و نقض وعدهای که بوش به گورباچف در زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی داده بود، به وجود آمد، جنگی که اگر توافقنامههای مینسک که از طریق مذاکرات بین روسیه و اوکرائین حاصل شده بود، به «توصیه» آنگلو-آمریکایی رد نشده بود، به راحتی میشد از آن جلوگیری کرد را نیز فراموش کنیم. بیایید «نفع شخصی» هند در شکستن تحریمها با خرید نفت روسیه را نیز فراموش کنیم. بیایید فقط از اخلاقیات تحریمهای «یکجانبه» صحبت کنیم.
تحریمهای یکجانبه، تحریمهایی هستند که فقط توسط برخی کشورها، یعنی کشورهای امپریالیستی غربی، علیه کشورهایی که دستور آنها را نقض میکنند، اعمال میشوند. تحریمهای یکجانبه را باید از تحریمهایی که سازمان ملل، یعنی، حمایت کمیته ملل به طور کلی، و نه فقط کشورهای امپریالیستی، تأیید کرده است متمایز نمود. تعداد زیادی از کشورهای جهان از کوبا تا ایران، ونزوئلا، سوریه و لیبی، که با ایستادن در برابر امپریالیسم نارضایتی آنرا به دست آوردهاند، قربانی این تحریمهای یکجانبه شدهاند و روسیه آخرین کشوری است که به صفوف آنها پیوسته است؛ بنابراین، همراهی با چنین تحریمهایی به منزله تأیید مانورهای تهاجمی امپریالیسم است.
یک مشخصه چنین تحریمهایی این است که به مردم آسیب میرسانند؛ در واقع هدف آنها صدمه زدن به مردم است، کارآیی آنها بر اساس میزان موفقیت آنها در صدمه زدن به مردم ارزیابی میشود. بنابراین، آنها در تأثیر خود مشابه بمباران غیرنظامی هستند، که همچنین به معنای صدمه زدن به مردم عادی و یک عمل مجازات جمعی است. اما تحمیل یک اقدام مجازات جمعی بر کل مردم در تلافی اقداماتی که آنها مرتکب نشدهاند، طبق ماده ۳۳ کنوانسیون چهارم ژنو، جنایت جنگی محسوب میشود. نتیجتاً، تحریمهای یکجانبه امپریالیسم چیزی غیر از جنایت جنگی نیست. و پیشنهاد زلنسکی به مودی به منزله شریک کردن هند در جنایت جنگی است. این واقعیت که به نظر نمیرسد تحریمها به مردم روسیه آسیب چندانی وارد کرده باشد، نکته فرعی است؛ آنچه که مهم است نیت پشت آنهاست. تحریمهای یکجانبه مشابه بمباران غیرنظامی میباشند و جنایت جنگی محسوب میشوند.
توجیه امپریالیستی برای اعمال تحریمها این است که دولت یک کشور تحریم شده کار اشتباهی انجام داده است؛ اما این توجیه در بررسی دقیق رد میشود. اگر اقدام دولت یک کشور تحریم شده از حمایت مردم آن برخوردار باشد، در آنصورت اعمال تحریمها ناقض حاکمیت مردمی است؛ و اگر باور بر این است که مردم یک کشور یک موضع جمعی دارند که به طور محسوسی اشتباه است، تحریمها علیه آنها باید بتواند حمایت شورای امنیت سازمان ملل را داشته باشد و لزومی ندارد که یکجانبه باشند. از دیگر سو، اگر فرض شود که اقدام دولت کشور تحریم شده از حمایت مردم آن برخوردار نیست، اعمال تحریمهایی که به مردم صدمه میزند، یک مجازات جمعی مشابه بمباران غیرنظامی است و جنایت جنگی میشود.
در واقع، حداقل به چهار دلیل، تأثیر تحریمها به مراتب بدتر از بمباران غیرنظامی است.
یکم، این گونه بمبارانها، حتا زمانی که علیه اهداف غیرنظامی فاقد اهمیت نظامی انجام میشوند، حداقل گرایش به محلیبودن دارند، اما تحریمها بر کل اقتصاد، و نتیجتاً بر کل مردم یک کشور تأثیر میگذارد، شخص با تغییر مکان در داخل کشور نمیتواند از آنها فرار کند.
دوم، در حالی که یک جنگ، و همچنین هر بمباران غیرنظامی به عنوان بخشی از آن، برای مدت زمان محدودی رخ میدهد، تحریمها میتوانند ادامه داشته باشند. به عنوان مثال، تحریمها علیه کوبا دهههاست که اعمال میشود، و تحریمها علیه ایران نیز همینطور است.
سوم، تحریمها از نظر تلفاتی که وارد میکنند، حتا مرگبارترند. اگرچه به دلایل روشن به دست آوردن تخمینهای دقیق بسیار دشوار است، اما اغراق نیست اگر بگوییم تحریمها تلفات سنگینتری را موجب میشوند. محرومیت توده مردم از دریافت غذا و داروهای اساسی دلیل آشکار برای چنین تلفاتی است؛ و در گذشته تقریباً هر کشور تحریم شده کمبود غذا و دارو را با تأثیرات ویرانگر تجربه کرده است.
و چهارم، دقیقاً به این دلیل، تحریمها در میان افراد مسن، کودکان و مادران باردار، اشخاصی که نیاز بیشتری به دارو دارند و با موافقت عمومی قرار است تا حد امکان از دهشت جنگ در امان بمانند، تلفات بسیار سنگینتری را موجب میشوند.
دلیل دیگری نیز برای اینکه چرا مردم، حتا زمانیکه کشور هدف قرارگرفته میتواند مقدار معینی از مواد غذایی و دارو را از برخی کشورهای دیگر تأمین کند، کشورهایی که که به اندازهای بیباک هستند که مرعوب تن در دادن به تحریمها نشوند، وجود دارد. این دلیل اضافی این است که همه کشورهای هدف قرارگرفته از نرخ تورم بسیار بالایی رنج میبرند که این نیازهای اساسی زندگی را، حتا زمانیکه قابل دسترساند، دور از دسترس اکثر مردم قرار میدهد. این افزایش در نرخ تورم به دو دلیل روشن رخ میدهد. یکم، حتا زمانیکه کشور بتواند برخی از کالاهای اساسی را از برخی کشورهای دوست تأمین کند، معمولاً هنوز تتمهای از کمبودها وجود دارد که باعث تورم حاد میشود. دوم، تأثیر اجتنابناپذیر تحریمها باعث کاهش نرخ ارز کشور هدف قرارگرفته میشود، که به دلائل چندی رخ میدهد: صادرات آن به شدت کاهش مییابد؛ ورود حوالهها و سرمایهگذاریهای مالی به کشور که معمولاً اتفاق میافتاد، خشک میشود؛ و ذخایر ارزی کشور که حداقل بخشاً در بانکهای کشورهای تحریمکننده نگهداری میشود، عامدانه از دسترس آن خارج میشود. با کاهش نرخ ارز، حتا زمانی که عرضه کالاهای اساسی به نحوی تأمین میشود، به دلیل ثبات قیمتهای بینالمللی، قیمتهای داخلی آنها بالا میرود، و دسترسی مردم به آنها را غیرممکن میسازد. تحریمها به طور خلاصه به کشور هدف قرارگرفته، حتا زمانی که آن کشور بتواند از کمک برخی از کشورهای دوست که مایل به شکستن تحریمها علیه آن هستند استفاده کند، آسیب میرسانند.
بنابراین، تحریمها نه فقط یک شکل ضمنی از جنگ، بلکه شکلی از جنگ میباشند که حتا خطرناکتر از درگیری نظامی آشکار است، واقعیتی که با خوشخیمی ظاهری آن پنهان است. تلفات در بیمارستانها در میان مردمی رخ میدهد که به طور مستقل به دلیل کمبود داروهای ضروری، یا در خانه به دلیل کمبود مواد غذایی که افراد را در برابر بیماریها آسیبپذیر میسازد، از همه نوع بیماری رنج میبرند؛ این باعث میشود که رنج مردم نه فقط از اثرات بمباران غیرنظامیان کمتر دهشتناک به نظر برسد، بلکه همچنین به هیچوجه با تحریمها رابطه علیّت نداشته باشد. اما این به روشنی گمراه کننده است.
این ملاحظات ممکن است در مورد روسیه قابل اجرا نباشد، اما این فقط به این دلیل است که روسیه دارای یک اقتصاد توسعهیافته و متنوع به ارث برده از دوران اتحاد شوروی است. در واقع روسیه اولین مورد از یک کشور توسعهیافته است که تحریمهای امپریالیستی علیه آن اعمال میشوند؛ جای شگفتی نیست که بهتر از کشور جهان سومی نوعی که معمولاً هدف قرار میگیرد، میتواند در برابر چنین تحریمهایی مقاومت کند. علاوه بر این، کثرت کشورهایی که اکنون تحت تحریمها قرار دارند، اثربخشی تحریمها را کاهش میدهد.
اما این واقعیت که تحریمها به دلیل گستردگی امروز آنها اثربخشی کمتری دارند، یا این واقعیت که این تحریمها علیه روسیه کمتر از تحریمها علیه دیگران تأثیر گذارند، ذرهای از تبهکاری تحریمهای یکجانبه نمیکاهد. این تحریمها سلاحی مرگبار در دست امپریالیسم علیه مردم جهان سوم است، و باید توسط سازمان ملل متحد ممنوع شوند. حققت این است که، چنین ممنوعیتی اهمیت عملی کمی خواهد داشت، مگر اینکه توسط شورای امنیت تایید شود؛ و تایید نخواهد شد زیرا کشورهای امپریالیستی صدای قاطعی در شورای امنیت دارند. اما قطعنامه سازمان ملل در مخالفت با تحریمهای یکجانبه وزن اخلاقی زیادی خواهد داشت.
بنابراین پیشنهاد زلنسکی به مودی نه تنها به معنای تبدیل هند به جنگنده در جنگ اقتصادی علیه روسیه، بلکه همدست ساختن هند در ارتکاب به جنایت جنگی است.
https://peoplesdemocracy.in/2024/0901_pd/criminality-unilateral-sanctions