تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
پنجشنبه، ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
نویسنده: ییگیت گونای
پنجشنبه، ۱۲ مارس ۲۰۲۶
«تلاشها برای درگیر کردن کردها در جنگ»
در حالی که صحبت از بیمیلی نسبت به سناریوی سرنگونی رژیم ایران است، میتوانیم تلاشهای آمریکا و اسرائیل برای کشاندن گروههای کرد به این منازعه را نیز مد نظر قرار دهیم.
زمانی که مشخص شد جنگ ظرف چند روز پایان نمییابد، شبکه «سیانان» در روز پنجم گزارش داد که «سیا» در حال «گفتگو با گروههای کرد درباره آغاز یک قیام مسلحانه در ایران» است. همانطور که انتظار میرفت، این موضوع در همه کشورهای منطقه از جمله ترکیه مورد بحث قرار گرفت.
در روزهای بعد مشخص شد سازمانهای کرد درگیر، بهویژه بارزانی و طالبانی، دو عنصر اصلی دولت اقلیم کردستان عراق، تا حد زیادی مایل به مشارکت در جنگ نبودند و این احتمال، دستکم در حال حاضر، کنار گذاشته شد.
در پی این خبر، که یک بار دیگر سطحی بودن شعار «آمریکا کردها را به سمت تجزیهطلبی سوق خواهد داد» در ترکیه آشکار کرد، جا دارد به یادآوری کمال اوکویان اشاره کنیم که: «ما همیشه اصرار داشتهایم که صحبت کردن با اصطلاحات “کرد” یا “ترک” اشتباه است و به خطا منجر میشود..»
در این بحث، بررسی خبر منتشرشده در ۴ مه و رویدادهای آن، مفیدتر از پرداختن به اتفاقات بعدی خواهد بود. در حالی که انتشار این خبر ممکن است اهداف مختلفی داشته باشد، نباید به آن به عنوان گام اول، بلکه باید به عنوان گام نهایی نگاه کرد؛ موضوعی که این پرسش را پیش میآورد: «چرا تصمیم به بیرون درز دادن این اطلاعات گرفته شد؟»
نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل سالهاست که با گروههای کرد مختلف در منطقه در ارتباط هستند. تلاش برای استفاده از این گروهها در اقدام علیه ایران، در برخی موارد میتواند نتایج ملموسی به همراه داشته باشد؛ همانطور که جزئیات برخی از عملیات «موساد» از داخل خاک ایران در طول جنگ ۱۲ روزه سال گذشته، گواه بر این موضوع است.
با این حال، در روز پنجم، زمانی که مشخص شد جنگ طولانی خواهد شد، علنی کردن درخواست «پیوستن به جنگ» که پیش از آن به گروههای کرد ابلاغ شده بود، میتواند سندی بر این واقعیت باشد که این درخواست از قبل با پاسخ مثبتی روبرو نشده بود؛ همانطور که رویدادهای بعدی نیز این موضوع را نشان داد.
به نظر میرسد در روزهایی که طرح جنگ با شکست مواجه شد و آمریکا تلاش میکرد در مواجهه با این وضعیت غیرمنتظره طرحی جایگزین ایجاد کند، سازمان «سیا» سعی کرد با وجود واکنش منفی، برای جلب موافقتها با درخواست خود، بر گروههای کرد فشار علنی وارد کند. از این حیث، پخش آن خبر در شبکه «سیانان» را باید به عنوان نشانهای از ضعف ایالات متحده تفسیر کرد.
علاوه بر این، این وضعیت پیامدهای دیگری نیز داشت. این واقعیت که درخواست آمریکا برای قیام مسلحانه در برابر چشمان تمام جهان رد شد، گرچه حالت آمادهباش را در طرف ایرانی افزایش داد، یک آرامش روانی کوتاهمدت نیز برای آن ایجاد کرد. گروههای کرد طرفدار آمریکا، درست مانند امارات که با لو رفتن خبر «آنها نیز وارد جنگ شدهاند» توسط اسرائیل در موقعیت دشواری قرار گرفته بود، خود را در موقعیتی ناخوشایند و نامطلوب یافتند. از منظر هدف اسرائیل و متحدان آن برای گسترش جنگ و درگیر کردن ترکیه، «اقدام کردها» برخلاف تحریکات موشکی، اثری داشت که باعث افزایش اضطراب و بیمیلی شد.
علاوه بر این، این تصویر یک بار دیگر آشکار کرد که هیچکس در منطقه دست روی دست نگذاشته است، کارها صرفاً به این دلیل که آمریکا میگوید «بله» پیش نمیروند، بازیگران متعددی در جهتهای مختلف گام برمیدارند و حتی معادلاتی که گاهی به راحتی نادیده گرفته میشوند یا به فرمولهای کلیشهای تقلیل مییابند، پیچیده هستند. فارغ از بازیگرانی مانند ترکیه و عراق، این واقعیت که موضعگیری تند و برجسته ایران مبنی بر اینکه «به قیام پاسخ سختی خواهیم داد» بلافاصله با این اظهارنظر علی لاریجانی همراه شد که «کردها مردمی عاقل هستند، ذهنیت تاجرمنشانه آمریکا را میشناسند و میدانند که آنها وفادار نیستند» و علاوهبر آن، پیام ادعایی دولت ایران به گروههای کرد مبنی بر اینکه «آنها آمادهاند پس از پایان جنگ، مذاکرات را آغاز کنند و امتیازاتی بدهند»، میتواند به عنوان نشانهای از این ماهیت چندلایه تعبیر شود.
نهایتاً، این واقعیت که آمریکا گروههای کرد منطقه را تحت فشار قرار داد و مجبور شد رد شدن این درخواستها را در برابر چشمان تمام جهان بپذیرد، باید یک امتیاز منفی برای آینده روابط تلقی شود. البته قابل پیشبینی است که این موضوع بهزودی فراموش خواهد شد و بر جوهر و ماهیت این رابطه تأثیری نخواهد گذاشت. از سوی دیگر، باید به این نکته اشاره کرد که «پژاک» یکی از مشتاقترین مواضع را در میان گروههای مخاطبِ فراخوان آمریکا اتخاذ کرده است.
ادامه دارد…