تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
شنبه، ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
منبع: «چپ»
جمعه، سپتامبر ۲۰۲۶
از مأمور «سیا» تا نماد فمینیسم: گلوریا استاینم درگذشت
گلوریا استاینم، روزنامهنگار، نویسنده و فعال فمینیست آمریکایی که مشخص شد در دوران جنگ سرد برای خرابکاری در جشنوارههای جوانان سوسیالیست در اروپا برای «سیا» کار میکرد، در ۹۲ سالگی درگذشت.
گلوریا استاینم، روزنامهنگار، نویسنده و یکی از سرشناسترین چهرههای جنبش فمینیستی موج دوم در ایالات متحده، در ۹۲ سالگی در خانه خود در نیویورک درگذشت. گلوریا استاینم در جوانی و پیش از آنکه به یک «نماد فمینیستی» در آمریکا تبدیل شود، برای «سیا» کار میگرد.
پس از درگذشت گلوریا استاینم – که فعالیت حرفهای خود در حوزه روزنامهنگاری را در دهه ۱۹۷۰ آغاز کرد، و در تأسیس مجله «میس» (.Ms) پیشگام بود – عناوین و تیترهایی با مضمون «نماد فمینیسم» درباره او منتشر شد، و از فعالیتهای او در راه حق سقط جنین و برابری جنسیتی سخن به میان آمد.
استاینم نام خود را در حوزه روزنامهنگاری با یک تحقیق افشاگرانه در سال ۱۹۶۳ مطرح کرد. او به عنوان کارکن مخفی وارد کلوپ پلِیبوی (Playboy Club) در نیویورک شد، با لباس مخصوص (لباس خرگوش) به سرویسدهی پرداخت و گزارشی درباره شرایط کاریِ پشت پرده دنیای زرقوبرقدار این کلوپ به رشته تحریر درآورد.
پس از درگذشت او، بسیاری از وبسایتهای خبری – از جمله برخی رسانههای آپوزیسیون در ترکیه [و ایران]*– از استاینم با عناوینی چون «چهره پیشگام جنبش فمینیستی» و «نماد فمینیسم» یاد کردند، اما به گذشته او در «سیا» که خود استاینم در سنین پیری با عبارت «اگر باز هم پیش بیاید، دوباره انجام خواهم داد» از آن دفاع کرده بود، اشارهای نکردند. احتمالاً در پی همین واکنشها بوده که وبسایت خبری «بیانت» خبر خود با عنوان «گلوریا استاینم، چهره پیشگام جنبش فمینیستی درگذشت» را از روی خروجی خود حذف کرد.
«استاینم در سال ۲۰۱۳، «مدال آزادی ریاستجمهوری» را که بالاترین نشان غیرنظامی ایالات متحده است، از باراک اوباما دریافت کرد.
او در اواخر دهه ۱۹۵۰، مدیر سازمانی بود که توسط «سیا» تأسیس شده بود. پس از جنگ جهانی دوم، استقبال و توجه عمومی به جشنوارههای جوانانی که توسط «فدراسیون جهانی جوانان دموکرات» (WFDY) و «اتحادیه بینالمللی دانشجویان» (IUS) – به رهبری اتحاد شوروی – برگزار میشد، موجب نگرانی و ناراحتی ایالات متحده شده بود.
واشنگتن که میخواست جوانانی را برای انجام تبلیغات ضدکمونیستی به این جشنوارهها اعزام کند، اما در عین حال تمایلی به تأیید و تشویق حضور رسمی دولت آمریکا نداشت، چاره کار را در تأسیس یک سازمان «مستقل» با بودجه «سیا» دید.
گلوریا استاینم که در آن زمان در دهه ۲۰ زندگی خود بود، نقشی کلیدی و فعال در تأسیس این مرکزِ تحت حمایت مالی «سیا» به نام «سرویس تحقیقات مستقل» (Independent Research Service) ایفا کرد؛ سازمانی که وظیفه آن سازماندهی و اعزام جوانان به این جشنوارهها در کشورهای اروپایی برای انجام تبلیغات ضدکمونیستی بود.
جشنواره جهانی جوانان و دانشجویان در سال ۱۹۴۷ در پراگ برگزار شد.
استاینم که بین سالهای ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۲ به عنوان مدیر و از بنیانگذاران «سرویس تحقیقات مستقل» فعالیت میکرد، سازماندهی گروههای دانشجویی آمریکایی را بر عهده داشت که با بودجه «سیا» به جشنوارههای جوانان ۱۹۵۹ در وین و ۱۹۶۲ در هلسینکی اعزام شدند.
پس از آنکه در سال ۱۹۶۷ مجله «رمپارت» (Rampart) در گزارش خود فاش کرد که «سیا» مخفیانه به این سازمان بودجه میداده است، گلوریا استاینم همکاری خود با «سیا» را پذیرفت اما از این موقعیت دفاع کرد. استاینم با این ادعا که مأموران «سیا» افرادی «غیرخشونتآمیز، لیبرال و روشنفکر» بودند، مدعی شد که «دولت آمریکا [با این کار] به طنینانداز شدن صدای جوانان آمریکایی در برابر تبلیغات شوروی کمک کرده است.»
او همچنین در اظهارات خود به «نیویورک تایمز» تاکید کرد که ـسیا» هرگز از او نخواسته بود درباره شهروندان آمریکایی گزارش دهد.
استاینم در طول دوران فعالیت حرفهای خود به عنوان نویسنده و روزنامهنگار فمینیست، هیچگاه نسبت به رابطه خود با «سیا» پشیمانینشان نداد؛ هرچند او در سال ۲۰۱۶ گفت که انتقادهای دوستان فمینیست او «بیش از هر چیز دیگری او را آزار داده است»، اما در کتاب خود در سال ۲۰۱۵ با عنوان «زندگی من در سفر» (My Life on the Road) نوشت: «اگر حق انتخاب داشتم، دوباره این کار را انجام میدادم.
https://haber.sol.org.tr/haber/cia-ajanligindan-feminist-ikonluga-gloria-steinem-oldu-413507
——————————————-
* به عنوان نمونه نگاه کنید به «لوریا استاینم، چهره برجسته جنبش فمینیستی آمریکا، در ۹۲ سالگی درگذشت»، اخبار روز، جمعه، ۱۳ شهربور ۱۴۰۵