تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
پنجشنبه، ۲۱ خرداد ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
نوسنده: جان کویومجواوغلو
چهارشنبه، ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶
جام جهانی به میزبانی امپریالیسم: افسانۀ اتحاد از سوی فیفا، رژیم جنگ از سوی ایالات متحده آمریکا
جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ در تاریخ ۱۱ ژوئن با مسابقه بین مکزیک و آفریقای جنوبی در مکزیکوسیتی آغاز میشود. این بار، مراسم افتتاحیه به یک رویداد واحد محدود نخواهد شد. فیفا در نظر دارد با برگزاری سه مراسم افتتاحیه مجزا در ایالات متحده آمریکا، کانادا و مکزیک، آمریکای شمالی را با مضامین «اتحاد»، «صلح» و «فوتبال مردم را به هم نزدیک میکند» به جهان معرفی کند.
طبق اعلامیه فیفا، مراسم مکزیکوسیتی، تورنتو و لسآنجلس بر پایه ایده «اتحاد قارهای و جهانی» شکل خواهند گرفت. مراسم افتتاحیه در ایالات متحده، که شامل حضور ستارههای پاپ، نمایشهای بزرگ روی صحنه و برجسته نمودن روایت فیفا از «ریتم مشترک» است، لسآنجلس را به عنوان «پایتخت سرگرمی جهان» معرفی خواهد کرد.
اما این ظاهر درخشان برای پنهان کردن بستر سیاسی واقعی این مسابقات کافی نیست. جام جهانی در زمانی آغاز میشود که یکی از کشورهای میزبان، یعنی ایالات متحده تحت دولت ترامپ، در حال تشدید جنگ، هدف قرار دادن مهاجران، تبدیل رژیم روادید خود به ابزاری برای سرکوب سیاسی و گسترش تشکیلات امنیتی خود است.
بازیهای «صلح» تحتالشعاع جنگ
یکی از برجستهترین موضوعات بحرانی این بازیها، وضعیت ایران است.
تیم ملی فوتبال ایران بازیهای مرحله گروهی خود را در ایالات متحده انجام خواهد داد. با این حال، تهاجم نظامی دولت ترامپ علیه ایران و محدودیتهای مسافرتی، مستقیماً بر آمادهسازی آنها برای جام جهانی تأثیر گذاشته است.
فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرد که بلیطهای جام جهانی اختصاصیافته به هواداران ایرانی لغو شده است. طرف ایرانی تأکید میکند که سهمیه هوادارانی که معمولاً توسط فیفا به هر تیم اختصاص مییابد، به دلیل شرایط سیاسی در ایالات متحده قابل استفاده نبوده است. در حالی که برای برخی از مقامات ایرانی روادید صادر نشده است، این تیم نیز تصمیم گرفته است به جای آمریکا، اردوی تمرینی خود را در تیخوانای مکزیک برگزار کند.
برای پانزده نفر از مقامات و کارکنان ایرانی روادید صادر نشده است. این موضوع نشان میدهد که تهاجم دولت ترامپ علیه ایران، نه تنها در حوزههای دیپلماتیک یا نظامی، بلکه در رویدادهای ورزشی نیز پیامدهای مستقیمی دارد.
به این ترتیب، این دروغ فیفا که «فوتبال ملتها را متحد میکند»، با رژیم جنگ و تحریمی که خود ایالات متحده ایجاد کرده، در تضاد است. در حالی که دولت ترامپ تلاش میکند جام جهانی را به یک نمایش بزرگ از «میزبانی آمریکا از جهان» تبدیل کند، همزمان دسترسی فوتبالیستها، مقامات و هواداران ایرانی به این بازیها را به موضوعی در خدمت سیاستهای جنگی خود بدل میسازد.
پاسخ «برایم مهم نیست»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به پرسشی درباره حضور ایران در این بازیها، به وضوح این ریاکاری را نشان داد. از یک سو، پیامهای «اتحاد» روی صحنه فیفا دیده میشود و از سوی دیگر، بیتفاوتی رهبر کشور میزبان نسبت به حضور کشوری جنگزده در این مسابقات به چشم میخورد.
فوتبالیستها و کادر فنی ایران روز یکشنبه پس از پرواز خود از ترکیه، وارد فرودگاه تیخوانا شدند.
احساسات ضد مهاجران در پسزمینه جام جهانی
این بازیها با دورهای از تشدید فشارهای ضد-مهاجرتی در ایالات متحده همزمان شده است. ممنوعیتهای مسافرتی، سیاستهای مرزی و اقدامات سرکوبگرانه دولت ترامپ علیه مهاجران، در تضاد آشکار با این ادعای جام جهانی است که خود را «جشنی جهانی و پذیرا برای همه» معرفی میکند.
ممنوعیت مسافرتی و رژیم روادید ایالات متحده مستقیماً بر بسیاری از کشورها و افرادی که در جام جهانی شرکت دارند یا در آن کار میکنند، تأثیر گذاشته است. کشورهایی مانند ایران و هائیتی با ممنوعیت کامل ورود مواجه شدهاند که این تعداد کل کشورهای تحت تأثیرقرار گرفته را به ۳۹ کشور رسانده است.
ایالات متحده در حالی که میلیونها نفر را پای صفحههای نمایش و به استادیومها میکشاند، همزمان رژیمی را اداره میکند که مهاجران، پناهندگان و هواداران برخی کشورهای خاص را به عنوان تهدیدات امنیتی دستهبندی میکند. مرزهای جام جهانی زمانی که پای جریان «گردشگران»، حامیان مالی و سرمایه در میان باشد باز میشوند؛ اما وقتی نوبت به کارگران، مهاجران و قربانیان جنگ میرسد، دیوارها بالا میروند.
از این رو، لفاظی فیفا درباره «بازیهای فراگیر» از همان ابتدا تضعیف میشود. چرا که ایالات متحده، بزرگترین میزبان این بازیها، نه به عنوان یک میزبان پذیرا برای جهان، بلکه به عنوان یک قدرت امپریالیستی، که سعی دارد جهان را به بند بکشد، بر روی صحنه ایستاده است.
از داور سومالیایی تا فوتبالیست عراقی: رژیم روادید وارد زمین شده است
رژیم روادیدِ امنیتمحورِ ایالات متحده تنها ایران را هدف قرار نداده است. عمر آرتان، که انتظار میرفت اولین داور سومالیایی باشد که در جام جهانی قضاوت میکند، از ورود به ایالات متحده منع شد. آرتان که در میامی اخراج شد، از وظایف خود در این بازیها کنار گذاشته شد. به این ترتیب، رویدادی که فیفا میتوانست آن را به عنوان یک «نمود تاریخی» تبلیغ کند، توسط رژیم مرزی ایالات متحده خنثی شد.
ایمان حسین، فوتبالیست عراقی، و طلال صلاح، عکاس تیم نیز از جمله کسانی بودند که در جریان روند ورود به آمریکا با بازرسی و بازجوییهای شدیدی مواجه شدند. در نهایت از ورود صلاح به ایالات متحده جلوگیری شد
علیرغم ادعای «جهانی» بودن جام جهانی، بازیکنان، مقامات، داوران و هواداران منطقه غرب آسیا، آفریقا و کشورهایی که در سیاستهای امنیتی ایالات متحده به عنوان کشورهای «پرخطر» دستهبندی شدهاند، در مرزها با رفتاری تبعیضآمیز و متفاوت مواجه میشوند.
عمر ارتان، داور سومالیایی
بررسیهای امنیتی تیمهای ملی سنگال و ازبکستان در مرز انتقاداتی را برانگیخته است
میزبانی ایالات متحده از جام جهانی حتی پیش از آغاز مسابقات، به دلیل اقدامات مرزی و امنیتی این کشور به موضوعی جنجالی تبدیل شد. به دنبال نمونههای مربوط به ایران، سومالی و عراق، بررسیهای امنیتی با هدف قرار دادن تیمهای ملی سنگال و ازبکستان نشان داد که چگونه روایت یک «جشنواره جهانی فوتبال» با اقدامات تبعیضآمیز درهم تنیده شده است.
تصاویر منتشرشده از تیم ملی سنگال در حال انجام بررسیهای امنیتی روی باند فرودگاه در ایالات متحده، خشم زیادی را در رسانههای اجتماعی برانگیخته است
فدراسیون فوتبال سنگال توضیح داد که این تصاویر بخشی از یک روند امنیتی استاندارد پیش از یک پرواز اختصاصی از رالی به سنآنتونیو بوده و تیم برای تسریع در مراحل پایانه، مستقیماً از روی باند به داخل هواپیما هدایت شده است. با این حال، این واقعیت که بازیکنان به صورت انفرادی روی باند فرودگاه مورد بازرسی قرار گرفتند، نشان میدهد که با برخی از تیمها در این بازیها به میزبانی ایالات متحده، از همان ابتدا به عنوان «مظنون» رفتار شده است.
وضعیت مشابهی برای ازبکستان نیز رخ داد. تیم ملی ازبکستان که برای اولین بار در تاریخ خود در جام جهانی شرکت میکند، پیش از بازی دوستانه خود در برابر هلند، هدف بررسیهای امنیتی شدیدی در ایالات متحده قرار گرفت. تصاویر منتشرشده نشان داد که کادر فنی و بازیکنان مورد بازرسی بدنی قرار گرفتند و ساکهای آنها روی زمین پهن شده و توسط سگهای بمبیاب بازرسی شد. گزارشهای رسانهها و شبکههای اجتماعی ازبکستان اشاره کردند که تیم هلند چنین مراحلی را تجربه نکرده است.
تصاویری از بازیکنان تیم ملی سنگال در حال انجام مراحل بازرسی امنیتی روی باند فرودگاه.
در مکزیک، معلمان حاضر نیستند صرفاً نقش سیاهیلشکر یا دکور را روی صحنه ایفا کنند
در مکزیک، کشوری که میزبان بازی افتتاحیه جام جهانی خواهد بود، اعتراضات معلمان بر آمادگیهای مربوط به این بازیها سایه افکنده است. اتحادیه معلمان اقدامات اعتراضی خود را برای افزایش دستمزد، حقوق بازنشستگی و بهبود شرایط کاری، به دوره برگزاری جام جهانی کشانده است.
در مکزیک، فضای جشن و شادی پیش از شروع بازیها با تنشهای اجتماعی گره خورده است. معلمان و بستگان افراد مفقودشده دست به اعتراض زدند و همزمان، واکنشها به قیمت بلیطها و سیاستهای ظاهرسازی دولت نیز شدت گرفته است.
دولت کلودیا شینبام، رئیسجمهور مکزیک، اعلام کرده است که این بازیها طبق برنامه آغاز خواهد شد، و تدابیر امنیتی در پایتخت و شهرهای میزبان افزایش یافته است. با این حال، اعتراضات معلمان نشاندهنده مخالفت شدید با تبدیل شدن جام جهانی به یک نمایش بینالمللی است که مشکلات مردم محلی را پنهان میکند.
معلمان و دانشجویان دیروز به سمت ورزشگاه سیوداد دِ مخیکو در مکزیکو سیتی راهپیمایی کردند.
دولت امنیتی و فوتبال گرانقیمت
جنبه دیگر این بازیها، تدابیر شدید امنیتی و قیمتهای سرسامآور بلیطها است. در مکزیک، جایی که خشونت کارتلها در شهرهایی مانند گوادالاخارا رو به افزایش است، نگرانیهای امنیتی فزایندهای وجود دارد و کشورهای میزبان خود را برای برگزاری جام جهانی تحت یک عملیات گسترده پلیسی و امنیتی آماده میکنند.
در حالی که برخی از شهرهای ایالات متحده در حال کاهش ابعاد برنامههای خود برای فستیوالهای هواداران هستند، تلاشها جهت جذب بودجه فدرال برای هزینههای امنیتی همچنان ادامه دارد. لغو فستیوال هواداران پیشبینیشده در نیویورک/نیوجرسی و کوچکسازی این رویدادها در سیاتل و بوستون نشان میدهد که این بازیها بیش از آنکه با هدف «گردهم آوردن مردم» مدیریت شود، تحت شعاع ملاحظات امنیتی و هزینهای قرار گرفته است.
سپس نوبت به قیمت بلیطها میرسد. جام جهانی در حال تبدیل شدن از یک گردهمایی مردمی – آنطور که فیفا آن را تبلیع میکند – به یک بازار عظیم است که تنها برای شرکتها، اسپانسرها، صنعت گردشگری و هواداران پردرآمد قابل دسترسی است.
روند فروش بلیط فیفا نیز به موضوعی برای تحقیقات قضایی تبدیل شده است. دادستانهای کل نیویورک و نیوجرسی در رابطه با اتهاماتی مبنی بر احتمال فریب خوردن هواداران درباره موقعیت صندلیهای خریداریشده و اینکه بیانیههای فیفا به افزایش قیمتها دامن زده است، برای این نهاد احضاریه صادر کردهاند. دفتر دادستان کل تگزاس نیز تحقیق جداگانهای را درباره فرآیند فروش بلیط فیفا آغاز کرده است.
طبق اعلام دفتر دادستان کل تگزاس، تحقیقاتی در جریان است تا مشخص شود آیا قیمت صندلیهای ویژه در بازی فینال که از ۱۰,۰۰۰ دلار فراتر رفته، حق هواداران برای «قیمتگذاری عادلانه و شفاف» را نقض کرده است یا نه.
ویترین فیفا، واقعیت ایالات متحده
جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، جام جهانی ۲۰۲۶ را به عنوان «بزرگترین و فراگیرترین» بازیهای تاریخ تبلیغ میکند. مراسمهای افتتاحیه نیز به گونهای طراحی شدهاند تا این ادعا را تقویت کنند: برجسته کردن «نمادهای فرهنگی در مکزیک، چندفرهنگی بودن در کانادا و زبان درخشان صنعت سرگرمی در ایالات متحده.»
اما واقعیت جاری در قلب این بازیها، در رابطه با ایالات متحده متفاوت است: تهاجم دولت ترامپ علیه ایران، سرکوبهای ضد مهاجرتی، استفاده از رژیم صدور ویزا به عنوان یک سلاح سیاسی، اقدامات امنیتی تبعیضآمیز در مرزها و سیاستهای امنیتمحور.
بنابراین، جام جهانی نهتنها به عنوان یک «نمایش فوتبالی»، بلکه به عنوان صحنهای آغاز میشود که نشان میدهد چگونه سیاستهای امپریالیستی با صنعت ورزش درهم تنیدهاند. فیفا روی صحنه از «اتحاد» سخن خواهد گفت؛ اما سکوهای تماشاگران، گذرگاههای مرزی، صفهای ویزا و میدانهای اعتراضی، داستان دیگری را روایت میکنند.