راه پیش روی بریکس در ایجاد توازن بهتر قدرت در نظام جهانی از طریق ترویج چندقطبی آسان نخواهد بود. وابستگی متقابل بین کشورها یک واقعیت است، و تکهتکه کردن نظام جهانی به بلوکها، واپسگرا خواهد بود. هدف این است که بر مبنایی برابرتر و عادلانهتر، و نه بر مبنای تضاد، همکاری کنیم.
دستور کار بریکس آشکارا بسیار بلندپروازانه است. دستیابی به اهداف بریکس در ایجاد جایگزین برای نظام مالی تحت سلطه دلار آسان نیست. در کشورهای بریکس رقابتها و اختلافهایی وجود دارد، نظامهای سیاسی آنها متفاوت است، برخی عمیقاً ضد غرب هستند، برخی دیگر روابط دوستانه با غرب دارند و تفاوتهای اقتصادی در این گروه زیاد است.
نکته بسیار مهم اینکه، مودی گفت بریکس باید این پیام را به جهان بفرستد که یک سازمان تفرقهافکن نیست، بلکه سازمانی است که به نفع بشریت عمل میکند. پوتین زمانی که در کازان گفت «بریکس ضدغرب نیست، غیرغربی است» گفته مودی را نقل کرد.
وی گفت بریکس باید صدای خود را برای اصلاحات در مؤسسات جهانی مانند شورای امنیت سازمان ملل متحد، «بانکهای چندجانبه توسعه» و «سازمان تجارت جهانی» به شیوهای امروزین بلند کند. با این حال، او گفت، بریکس باید مراقب باشد تا اطمینان حاصل نماید به جای اینکه به عنوان مجمعی که میخواهد مؤسسات جهانی را اصلاح کند، سیمای کسی را نداشته باشد که میخواهد جایگزین آن مؤسسات بشود.
تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: روسیه امروز
نویسنده: کانوال سیبال*
۲ نوامبر ۲۰۲۴
چرا بریکس دشمن غرب نیست؟
اجلاس کازان هدف جنوب جهانی برای ساختن جهانی برابرتر و عادلانهتر، بدون مخالفت با شمال جهانی را نشان میدهد.
شانزدهمین اجلاس سران بریکس در کازان به ریاست ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نشان میدهد که هدف غرب برای شیطان جلوه دادن شخص او و انزوای روسیه در سطح بینالمللی به طرز چشمگیری شکست خورده است. بیست و چهار رهبر جهان، از جمله رهبران چهار عضو جدید بریکس که امسال به پنج عضو کنونی بلوک پیوستند، در اجلاس کازان شرکت کردند.
رئیسجمهور پوتین در محیط طبیعی خود، با اعتماد به نفس در اجلاس حضور داشت. او با رهبران کلیدی، از جمله نارندرا مودی، نخستوزیر هند و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیدارهای دوجانبهای را به خوبی برگزار کرد، و یک کنفرانس مطبوعاتی طولانی را با صراحت و دقت همیشگی خود برگزار نمود.
تعداد کشورهای علاقهمند به پیوستن به بریکس – بیشتر از ۳۰- نشان میدهد که کشورهای جنوب جهانی، برای گسترش گزینههای ژئوپلیتیک خود، و کاهش آسیبپذیری خود در برابر فشارهای غرب در جبهههای سیاسی، اقتصادی و امنیتی خواهان حضور در مجامع غیرغربی هستند.
درگیری اوکرائین این آسیبپذیریها را با مصادره ذخایر و داراییهای دولتی کشورهای ثالث توسط غرب، استفاده مکرر آن از تحریمهای شدید علیه دشمنانی که بر طرفهای ثالث تأثیر میگذارد، سلاحسازی از کنترل آمریکا بر نظام مالی جهانی مبتنی بر دلار و غیره بهطور چشمگیری آشکار کرده است. کشورهای جنوب جهانی درس آنچه را که غرب در صورت تضاد منافع با کشوری قدرتمند، غنی از منابع و مجهز به سلاح هستهای، مانند روسیه میتواند انجام دهد، فراموش نمیکنند.
آنها به دنبال اصلاح نظام سیاسی، امنیتی و مالی جهانی مبتنی بر برابری و تساوی حقوق هستند. آنها می خواهند به دغدغهها و اولویتهایشان توجه بیشتری شود. آنها به طور فزایندهای از معیارهای دوگانه غرب و سیاستهای تغییر رژیم بیمناک شدهاند.
در درون مجامعی مانند بریکس، کشورهای عضو و شرکا میتوانند سازوکارهای همکاری بین خود را برای منافع متقابل از نظر طرحهای توسعه، حمایت مالی، اتصال، تجارت، فرهنگ و تماسهای مردمی و غیره ایجاد نمایند.
اجلاس بریکس با موضوع «تقویت چندجانبهگرایی برای توسعه و امنیت جهانی عادلانه» با هدف ارتقای یک نظم بینالمللی برابرتر، عادلانهتر، یک نظام چندجانبه تقویتشده و اصلاحشده، توسعه پایدار و رشد فراگیر برگزار شد. رهبران به ظهور مراکز جدید قدرت و رشد اقتصادی اشاره کردند که میتواند راه را برای نظم جهانی چندقطبی منصفانهتر، عادلانهتر، دموکراتیکتر و متعادلتر هموار نماید.
ایجاد اجماع
با افزایش علاقه به بریکس در جنوب جهانی، مسأله گسترش اعضای آن و معیارهای آن بدون تردید مشکلاتی را ایجاد کرد. بریکس یک مجمع مبتنی بر اجماع است. با گسترش آن، ایجاد اجماع دشوارتر میشود، زیرا اعضای جدید با مسائل و اولویتهای خود وارد میشوند.
با بزرگ شدن، اگر ایجاد اجماع به یک مشکل جدی تبدیل شود، کار و اعتبار مجمع تحت تأثیر قرار میگیرد. هیچ نظام رأیگیری در بریکس وجود ندارد. پیش از این، نشست وزرای خارجه بریکس در شهر نیژنی نووگورود روسیه در ماه ژوئن با حضور چهار عضو جدید، به دلیل اختلاف در برخی موارد، نتوانست یک بیانیه مشترک صادر کند.
رئیسجمهور پوتین علناً اذعان کرده است که هر گونه گسترش بیشتر در این مرحله اجتنابپذیر است. او معتقد است که اعضای مؤسس، اکنون سالها با هم کار کردهاند و میدانند که این مجمع چگونه کار میکند. پیش از هرگونه گسترش بیشتر، اعضای جدید باید خود را با روشها و روح انجمن وفق دهند.
با این همه متقاضی برای عضویت، انتخاب این کشور و نه آن کشور از نظر سیاسی مشکلساز میشد. پاسخ در ایجاد وضعیت «شریک» برای متقاضیان جدید، و عدم پذیرش اعضای جدید بود.
حتا تصمیمها برای ارائه وضعیت «شریک» به کشورهای منتخب نیازمند بحثهای فشرده بود، زیرا باید بر اساس اجماع میبود، و هر کشور عضو ترجیحات خود را داشت. برای اطمینان از اینکه هیچ کشور بریکس از مزیت خاصی در انتخاب شرکا برخوردار نباشد، باید تعادل ایجاد میشد.
نخستوزیر مودی در این اجلاس اعلام کرد که هند آماده استقبال از کشورهای جدید در بریکس به عنوان کشورهای «شریک» است، اما تاکید کرد که تمام تصمیمات در این زمینه باید با اجماع اتخاذ شود، و نظرات اعضای مؤسس بریکس باید رعایت شود. وی افزود: اصول راهنما، استانداردها، معیارها و رویههای اتخاذ شده در اجلاس ژوهانسبورگ باید توسط همه رعایت شود.
در کازان، سیزده شریک جدید بریکس پذیرفته شدند – الجزایر، بلاروس، بولیوی، کوبا، اندونزی، قزاقستان، مالزی، نیجریه، تایلند، ترکیه، اوگاندا، ازبکستان و ویتنام. شریک شدن چهار عضو «آسهآن» [اندونزی، مالزی، تایلند، ویتنام] بسیار مهم است زیرا پایگاه بریکس را در جنوب شرقی آسیا گسترش میدهد. اندونزی در سال ۲۰۲۳ درخواست عضویت خود را پس گرفته بود. اما، با روی کار آمدن دولت جدید، تصمیم گرفته است که ادامه دهد.
الجزایر از اینکه در سال گذشته که بریکس گسترش یافت، به عضویت آن پذیرفته نشد ناراضی بود، اما اکنون وضعیت شریک را به دست آورده است. دو کشور از با نفوذترین کشورهای آسیای مرکزی [قزاقستان و ازبکستان] نیز شریک شدهاند. کشورهایی که کنار گذاشته شدند ممکن است ناراضی باشند، اما آنها هماکنون عضو سازمان همکاری شانگهای هستند، یا به طور جداگانه بخشی از مجامع تحت رهبری روسیه یا چین بشمار میآیند. نیجریه و اوگاندا انتخابهای شایستهای از آفریقا هستند.
گنجاندن بلاروس یک اولویت آشکار ژئوپلیتیک روسیه است. آمریکای لاتین توسط کشورهایی که اهداف سیاسی ایالات متحده بودهاند نمایندگی میشود. ونزوئلا میتوانست یک انتخاب باشد، اما به نظر میرسد که برزیل موافق نبود. گسترش جغرافیایی کشورهای شریک قابل توجه است.
عضویت ترکیه به عنوان یکی از اعضای ناتو غیرعادی به نظر میرسد، اما ملاحظات ژئوپلیتیک به وضوح در این تصمیم تاثیرگذار بوده است. اهمیت ژئوپلیتیک و اقتصادی ترکیه برای روسیه آشکار است.
هند درباره شریک شدن ترکیه به دلیل مواضع ضد هندی آن در ارتباط با کشمیر در مجمع عمومی سازمان ملل (تنها کشوری که به غیر پاکستان این را انجام میدهد) و در «سازمان همکاری اسلامی»، و همچنین به دلیل نقش آن در ممانعت از عضویت هند در گروه «تامینکنندگان هستهای» ملاحظاتی داشت، اما در نهایت هند، بدون تردید به دلیل ترجیح روسیه، مانع تبدیل شدن ترکیه به شریک بریکس نشد.
عربستان سعودی علیرغم پذیرفته شدن به عنوان عضو بریکس در سال ۲۰۲۳، همچنان در مورد عضویت خود در بریکس دو-پهلو عمل میکند. این کشور در دسامبر ۲۰۲۳ از رئیسجمهور پوتین در ریاض استقبال کرد و حکم دیوان بینالمللی کیفری علیه وی را نادیده گرفت. عربستان سعودی رسماً پذیرش خود را اعلام نکرده است. این کشور در اجلاس کازان توسط وزیر امور خارجه این کشور نمایندگی شد. ولیعهد سعودی در حالی که اجلاس در کازان برگزار میشد، آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا را در ریاض پذیرفت که ممکن است نشاندهنده درجاتی از فشار واشنگتن باشد.
بیانیه کازان
راه پیش روی بریکس در ایجاد توازن بهتر قدرت در نظام جهانی از طریق ترویج چندقطبی آسان نخواهد بود. وابستگی متقابل بین کشورها یک واقعیت است، و تکهتکه کردن نظام جهانی به بلوکها، واپسگرا خواهد بود. هدف این است که بر مبنایی برابرتر و عادلانهتر، و نه بر مبنای تضاد، همکاری کنیم.
دستور کار بریکس آشکارا بسیار بلندپروازانه است. دستیابی به اهداف بریکس در ایجاد جایگزین برای نظام مالی تحت سلطه دلار آسان نیست. در کشورهای بریکس رقابتها و اختلافهایی وجود دارد، نظامهای سیاسی آنها متفاوت است، برخی عمیقاً ضد غرب هستند، برخی دیگر روابط دوستانه با غرب دارند و تفاوتهای اقتصادی در این گروه زیاد است.
بیانیه کازان بریکس، با ۱۳۴ بند، طیف کاملی از موضوعات را در بر میگیرد: اصلاح سازمان ملل متحد و «سازمان تجارت جهانی»، حذف اقدامات قهری یکجانبه، از جمله تحریمهای غیرقانونی و حفظ یک شبکه ایمنی مالی جهانی قوی و موثر با یک «صندوق بینالمللی» پول مبتنی بر سهمیه و منابع کافی، در مرکز آن نقش کلیدی «گروه ۲۰» به مثابه مجمع جهانی برتر برای همکاریهای اقتصادی و مالی چندجانبه، و آسیبپذیری بدهی کشورهای کم درآمد و متوسط مورد تاکید قرار گرفته است.
بیانیه همچنین بر لزوم پایبندی به اهداف و اصول منشور ملل متحد، و ضمن تأیید نگرانیهای امنیتی مشروع و منطقی همه کشورها، تعهد به حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات از طریق دیپلماسی و میانجیگری تاکید میکند. یک زبان اجماع در مورد اوکرائین پیدا شد و روسیه انعطافزیادی از خود نشان داد.
اقدام تروریستی از پیش برنامهریزی شده انفجار دستگاههای ارتباطی دستی در بیروت در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴، و همچنین اقدامات اسرائیل در غزه و جنوب لبنان در این بیانیه محکوم شده است. حمله اسرائیل به اماکن دیپلماتیک ایران در دمشق در ۱ آوریل ۲۰۲۴ به عنوان نقض کنوانسیونهای مربوطه وین توصیف شده است. موضوع حقوق کشتیرانی و آزادی کشتیهای همه دولتها در دریای سرخ و تنگه باب المندب و احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه مورد توجه قرار گرفته است.
بند مربوط به تروریسم بسیار قوی و جامع بیان شده است. موضوعات انتشار و تکثیر اطلاعات نادرست، از جمله تبلیغ روایات نادرست و اخبار جعلی و همچنین نفرتپراکنی به ویژه در بسترهای دیجیتال مطرح شده است.
تأسیس مشترک «بانک جدید توسعه» به عنوان یک نوع جدید از «بانکهای چندجانبه توسعه» (MDB) در قرن بیست و یکم پیش بینیشده است، از «مکانیسم همکاری بین-بانکی بریکس» خواسته شده است بر یافتن مکانیسمهای قابلقبول تأمین مالی به ارزهای محلی تمرکز نماید.
برای تقویت همکاریهای مالی در داخل بریکس، مزایای گسترده ابزارهای پرداخت فرامرزی امن و غیرحذفی برسمیت شناخته شده است، استفاده از ارزهای محلی در تراکنشهای مالی بین کشورهای بریکس و شرکای تجاری آنها مورد استقبال قرار گرفته است، و تقویت شبکههای بانکی مرتبط با آن در درون بریکس، و امکان تسویه حساب به ارزهای محلی در راستای «ابتکار پرداختهای فرامرزی بریکس» (BCBPI) تشویق شده است.
امکان عملیبودن ایجاد یک زیرساخت مستقل تسویه مرزی و سپرده گذاری، بررسی خواهد شد. وزرای دارایی و روسای بانکهای مرکزی به بررسی موضوع ارزهای محلی، ابزارها و پلاتفرم های پرداخت ادامه خواهند داد و ریاست آینده گزارش خود را ارائه خواهند کرد.
فراخوانی برای طراحی یک چارچوب جهانی منصفانه و عادلانه برای حکمرانی بر دادهها وجود دارد.
نظر دهلی نو
هند، به عنوان کشوری که شاهد انتقال مجمع «ریک» (روسیه، هند، چین) به «بریک» و «بریکس» بوده است، به این مجمع متعهد است و از اهداف آن که در ترویج جهان چندقطبی ریشه دارد حمایت میکند.
نخستوزیر مودی در اجلاس کازان خاطرنشان کرد که در آواتار جدید خود، بریکس ۴۰ درصد از جمعیت جهان، حدود ۳۰ درصد از اقتصاد جهانی را تشکیل میدهد، و به عنوان اقتصادی بیش از ۳۰ تریلیون دلار ظاهر شده است. به گفته وی، «بانک جدید توسعه» ایجاد شده توسط بریکس، با طرحهای توسعهای به ارزش حدود ۳۵ میلیارد دلار، به عنوان یک گزینه مهم برای نیازهای توسعهای کشورهای جنوب جهانی مطرح شده است.
وی خاطرنشان کرد که مجمع «استارتآبهای بریکس» که در دوره ریاست هند در سال ۲۰۲۱ پیشنهاد شده بود، امسال تأسیس میشود. مودی از اجماع حاصلشده برای «مشارکت بازار باز کربن بریکس» تحت ریاست روسیه استقبال کرد. وی همچنین از تلاشها برای افزایش یکپارچگی مالی میان کشورهای بریکس استقبال نمود و خاطرنشان کرد که تجارت با ارزهای محلی و پرداختهای فرامرزی باعث تقویت همکاریهای اقتصادی در داخل بریکس میشود.
وی گفت: پیشگیری از تورم، تامین امنیت غذایی، انرژی، بهداشت و آب از اولویتهای همه کشورهای جهان است. چالشهای جدیدی مانند اشاعه سایبری جعلیات و اطلاعات نادرست ظهور کرده است.
نکته بسیار مهم اینکه، مودی گفت بریکس باید این پیام را به جهان بفرستد که یک سازمان تفرقهافکن نیست، بلکه سازمانی است که به نفع بشریت عمل میکند. پوتین زمانی که در کازان گفت «بریکس ضدغرب نیست، غیرغربی است» گفته مودی را نقل کرد.
مودی از حمایت قاطعانه همه کشورهای بریکس برای مقابله با تروریسم و تأمین مالی تروریسم، بدون معیارهای دوگانه، علاوه بر برداشتن گامهای فعال برای توقف افراطگرایی جوانان در کشورهای عضو، حمایت کرد. وی نیاز به کار بر روی مقررات جهانی برای امنیت سایبری و هوش مصنوعی امن و ایمن را ذکر کرد.
وی گفت بریکس باید صدای خود را برای اصلاحات در مؤسسات جهانی مانند شورای امنیت سازمان ملل متحد، «بانکهای چندجانبه توسعه» و «سازمان تجارت جهانی» به شیوهای امروزین بلند کند. با این حال، او گفت، بریکس باید مراقب باشد تا اطمینان حاصل نماید به جای اینکه به عنوان مجمعی که میخواهد مؤسسات جهانی را اصلاح کند، سیمای کسی را نداشته باشد که میخواهد جایگزین آن مؤسسات بشود.
در مجموع، با اجلاس کازان تحت ریاست روسیه، گنجاندن شرکای جدید، و تمایل به توسعه مکانیسمهای مالی جدید درون بریکس، این گروه به شدت خود را بر روی بوم ژئوپلیتیک جهانی ثبت کرده است.
https://www.rt.com/india/606855-how-expanded-brics-underscores-vulnerability/
* کانوال سیبال، وزیر خارجه پیشین و سفیر پیشین هند در روسیه بین سالهای ۲۰۰۴ و ۲۰۰۷. او همچنین سمت سفیر هند در ترکیه، مصر، فرانسه و معاونت رئیس هیئت نمایندگی هند در واشنگتن را داشت.