تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
شنبه، ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
دوشنبه، ۲۰ آوریل ۲۰۲۶
نسخه آلمان برای خروج از بحران: از خودرو به تانک، از کارخانهها به صنایع نظامی
برای سالهای متمادی، آلمان به عنوان قطب تولید سرمایهداری اروپا ترسیم میشد. با این حال، با رقابت چین، کاهش تقاضا و فرسایش الگوی صادراتی آلمان، این کشور وارد یکی از طولانیترین دورههای رکود خود پس از جنگ جهانی دوم شده است.
به گزارش «وال استریت ژورنال»، برلین اکنون سعی میکند با گسترش صنایع نظامی خود به این بحران ساختاری پاسخ دهد.
بر اساس دادههای گزارششده توسط این روزنامه، ماهانه حدود ۱۵,۰۰۰ فرصت شغلی در صنایع تولیدی آلمان از بین میرود. این تزلزل و زیان در بخش خودروسازی که زمانی ستون فقرات اقتصاد کشور محسوب میشد، به مراتب مشهودتر است. شرکت مرسدس-بنز از کاهش ۴۹ درصدی سود خود تا سال ۲۰۲۵ خبر داد، در حالی که فولکسواگن افت ۴۴ درصدی سود را در همان دوره گزارش کرد، و از برنامههای خود برای تعدیل ۵۰,۰۰۰ نیروی کار در آلمان تا سال ۲۰۳۰ پرده برداشت.
تصویر در شرکت پورشه حتی از این هم تکاندهندهتر است؛ گزارشها نشان میدهند که سود عملیاتی این شرکت در مقایسه با سال ۲۰۲۴، تا ۹۸ درصد سقوط کرده است. برای شرکتی که پیش از این نیز یکی از بدترین دورههای تاریخ مدرن خود را تجربه میکرد، این افت شدید نشاندهنده عمق آشفتگی و بحران در صنعت خودروسازی آلمان است.
صنعت غیرنظامی رو به افول و صنعت جنگی در حال رشد است
در اقتصاد آلمان، بخش خدمات حدود ۷۰ درصد از کل تولید را به خود اختصاص میدهد، در حالی که بخش تولید صنعتی همچنان سهم مهم ۲۰ درصدی را در اختیار دارد. افزون بر این، بخش قابلتوجهی از بخش خدمات به شرکتهای صنعتی وابسته است. از این رو، اختلال در بخشهای خودروسازی و تولید، نه تنها کارخانهها بلکه کل ساختار اقتصادی را به لرزه درآورده است.
به گزارش «وال استریت ژورنال»، آلمان با تغییر رویکرد صنعتی خود به سمت ساختمان یک «اقتصاد جنگی»، سعی میکند با وجود کاهش تضمینهای امنیتی آمریکا، به «ستون فقرات صنعت دفاعی» اروپا تبدیل شود.
کلاوس روزنفلد، مدیرعامل شرکت غولپیکر «شفلر»، تأمینکننده قطعات خودرو ، این روند را آشکارا ابراز میکند. بر اساس گزارشها، این شرکت اکنون به تولید موتور پهپادها، سیستمهای وسایل نقلیه زرهی و قطعات هوانوردی نظامی میپردازد. واحد دفاعی این شرکت که سال گذشته تأسیس شد، در نظر دارد ۱۰ درصد از کل گردش مالی ۲۴ میلیارد یورویی این شرکت را به خود اختصاص دهد.
سخنان روزنفلد جهتگیری جدید سرمایه در آلمان را خلاصه میکند: این سخنان بیانگر آن است کاری که سالها انجام نشده، یعنی «بازیابی ظرفیت دفاع از خود»، اکنون ضروری است. این گفتمانِ دفاعی مستقیماً با نظامیسازی صنعت پیوند خورده است.
هدف برلین نجات اقتصاد قدیمی نیست، بلکه ساختن یک اقتصاد جدید به جای آن است
بر اساس این گزارش، دولت آلمان نیز از حامیان فعال این تحول است. کاتارینا رایش، وزیر اقتصاد میگوید برای اینکه اروپا بتواند توانمندی دفاعی خود را ایجاد کند، نیاز به ایجاد یک «صنعت امنیتی و دفاعی قابل اعتماد و قوی» دارد. این وزارتخانه در حال تشویق شرکتهای تولیدیِ ورشکسته و آسیبدیده برای تبدیل شدن به پیمانکاران دفاعی است.
در این بستر، دولت از انطباق و تغییر کاربری تأسیسات تولیدی موجود در سایر بخشها به سمت صنعت دفاعی حمایت میکند. پلتفرمی که توسط «انجمن صنایع دفاعی آلمان» (BDSV) ایجاد شده و زنجیرههای تأمین نظامی را با شرکتهای فعال در بخشهای مختلف پیوند میدهد نیز توسط وزارت اقتصاد تأمین مالی میشود.
به این ترتیب، فضاهای خالی کارخانهها، کارگران ماهر اخراجشده و تأسیسات صنعتیِ در حال کوچک شدن، به سمت صنعت جنگ صنعتی که به عنوان تنها بخش در حال رشد معرفی میگردد، هدایت میشوند. این مقاله به وضوح رویکرد برلین را اینگونه ترسیم میکند: جایگزین کردن اقتصاد قدیمی با یک اقتصاد جدید، به جای احیای آن.
از فولکسواگن تا قطعات گنبد آهنین، از موشکهای پاتریوت تا مهمات برای اوکراین
به گزارش «والاستریت ژورنال»، شرکت فولکسواگن در حال گفتگو با شرکتهای اسرائیلی است تا تولید قطعات سیستم گنبد آهنین اسرائیل را از سال ۲۰۲۷ آغاز کند. همچنین گزارش شده است که شرکتهای متعددی در آلمان برای افزایش تولید سلاح و مهمات برای اوکراین، فعالیت خود را به سه توبت در شبانهروز تغییر دادهاند.
گفته میشود موشکهای رهگیر پاتریوت که تا پیش از این به صورت انحصاری در آمریکا تولید میشدند، به دلیل افزایش تقاضا بهزودی در آلمان نیز تولید خواهند شد. این واقعیت که نزدیک به ۹۰ درصد از سرمایهگذاریها فناوری دفاعی در اروپا به سمت شرکتهای آلمانی سرازیر میشود نیز پایه و اساس مالی این روند را نشان میدهد.
دلایل ذکر شده برای رشد هزینههای دفاعی، «ترس از روسیه» و محیط جهانی بهشدت خصمانه است. مقررات اخیر، دسترسی شرکتهای نظامی را به بازارهای سرمایه تسهیل کرده است، در حالی که مناقصات عمومی و برنامههای تأمین مالی، راه را برای ایجاد یک صندوق دفاعی با ارزش تقریبی ۱ تریلیون یورو هموار کردهاند.
کسانی که بحران را به فرصت تبدیل کردند: تولید نظامی به جای اخراج نیروها
یکی از نمونههای برجسته شده در این گزارش، شرکت «دویتس» (Deutz)، یک تولیدکننده موتور با قدمت ۱۶۲ سال است. سباستین سی. شولته، مدیرعامل این شرکت میگوید که مدت کوتاهی پیش از آغاز جنگ روسیه و اوکراین این سمت را بر عهده گرفت و متحول کردن شرکت در مواجهه با بحران رو به تعمیق، به وظیفه اصلی او تبدیل شد.
شولته که سابقه فعالیت در صنایع دفاع دریایی را دارد، میگوید زنجیرههای تأمینی که برای موتورها و تجهیزات معدنی کارآمد هستند، میتوانند در صنایع نظامی نیز به کار گرفته شوند. شرکت دویتس در حال حاضر موتورهای تأمینکننده توان سیستمهای پاتریوت مورد استفاده عربستان سعودی را تأمین میکند؛ این شرکت همچنین به تولید تجهیزات برای انواع سیستمهای بدون سرنشین و خودروهای زرهی میپردازد.
این شرکت همزمان با تصاحب شرکتها و سرمایهگذاریهای دفاعی، در حوزههایی نیز که پیش از آن هیچ تجربهای در آنها نداشت سرمایهگذاری کرد. به گفته شولته، این انتخاب نتیجهبخش بوده است: برخلاف بسیاری از شرکتهای صنعت خودروسازی، دویتس به اخراجهای دستهجمعی متوسل نشد؛ کارگران به بخش تولیدات دفاعی منتقل شدند و این شرکت در سال گذشته درآمد خود را ۱۵ درصد افزایش داد.