تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
شنبه، ۲۹ شهریور ۱۴۰۴
منبع: پیام مردم
نویسنده: اصیل صالح
جمعه، ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵
پاسخ «شرمآور» اجلاس عربی-اسلامی به جنایات اسرائیل
اجلاس عربی-اسلامی اخیر به دلیل نتایج صوری آن مورد انتقاد قرار گرفته است، همانطور که اجلاسهای گذشته معمولاً با بیعملی در قبال تخلفات و جنایات اسرائیل در سراسر منطقه غرب آسیا همراه بودهاند.
اجلاس اضطراری عربی-اسلامی در دوحه، قطر، در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵
کمتر از یک هفته پس از حمله هواپیماهای جنگی اسرائیل به دوحه، پایتخت قطر، برای ترور رهبران ارشد حماس، یک اجلاس اضطراری عربی-اسلامی در قطر برگزار شد تا راههای ممکن برای مقابله با اسرائیل پس از این حمله مورد بحث قرار گیرد.
در پایان این اجلاس، بیانیه پایانی صادر شد که تجاوز اسرائیل به قطر و سایر کشورهای منطقه، از جمله سوریه، ایران و لبنان را محکوم کرد. این بیانیه همچنین نسلکشی، گرسنگی و پاکسازی قومی مداوم اسرائیل در غزه، و همچنین فعالیتهای شهرکسازی و سیاستهای توسعهطلبانه در کرانه باختری و بیتالمقدس اشغالی را محکوم کرد.
علاوه بر این، بیانیه از کشورهای عربی و اسلامی خواست تا فشار دیپلماتیک اعمال کنند، و تمام اقدامات قانونی ممکن را علیه اسرائیل انجام دهند، بدون اینکه هیچگونه اقدام نظامی به عنوان پاسخی بالقوه به تجاوز و نقضهای مداوم آن ذکر شود.
رهبر اردنی: نتایج «بسیار پایینتر از حد لازم»
«پیام مردم» با دکتر عصام خواجه، معاون دبیرکل «حزب اتحاد مردمی دموکراتیک اردن» (که در اردن به عنوان «حزب وحده» شناخته میشود) درباره نتایج این اجلاس گفتوگو کرد.
دکتر عصام از نتایج این اجلاس انتقاد کرد و گفت: «نتایج بسیار پایینتر از حد لازم است، اگرچه انتظار نمیرفت که از سطح نتایج اعلام شده در اجلاسهای قبلی فراتر برود.»
او تأکید کرد: «برخی از کشورهای شرکتکننده، بهویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، روابط اقتصادی و امنیتی قوی با ایالات متحده دارند. این به نوبه خود، مانع از آن میشود که این کشورها در رابطه با مقابله با رژیم صهیونیستی تصمیماتی بگیرند که دولت ایالات متحده را آزار دهد.»
این رهبر سیاسی اردنی خاطرنشان کرد که بیانیه پایانی اجلاس شامل نکاتی است که قبلاً هرگز به آنها پرداخته نشده بود، مانند:
● بازنگری در روابط اقتصادی و دیپلماتیک برخی از کشورهای عربی و اسلامی با اسرائل
● تلاشهای هماهنگ برای تعلیق عضویت اسرائیل در سازمان ملل متحد
● درخواست از همه کشورها برای تعلیق تأمین، انتقال یا ترانزیت سلاح، مهمات و مواد نظامی به رژیم صهیونیستی
با این حال، دکتر عصام معتقد است که این نکات تا زمانی که با سازوکارهای روشن مرتبط نباشند و اجرای آنها به یک جدول زمانی مشخص محدود نشود، ناکافی میباشند.
اجلاس به عنوان تلاشی برای جذب خشم عمومی و عدم اقدام عملی مورد انتقاد قرار گرفت خواجه همچنین بیانیه نهایی را به عنوان «کلیگویی» مورد انتقاد قرار داد و اظهار داشت که این بیانیه فقط به دنبال «جذب خشم عمومی در سراسر جهان و به ویژه در کشورهای عربی و اسلامی» است.
وی تأکید کرد: «بنابراین، ما روی این بیانیه حساب نمیکنیم که به اقدامات جدی تبدیل شود که بتواند ایالات متحده یا رژیم صهیونیستی را برای پایان دادن به تجاوز نسلکشی خود در غزه تحت فشار قرار دهد.»
خواجه ادامه داد: «ما شاهد صحنههای وحشتناکی بودهایم که در آن جنایات، نسلکشی، تخریب و گرسنگی توسط اسرائیل به فجیعترین شکل ممکن انجام شده است. شهر غزه توسط نیروهای اشغالگر اسرائیل به طور سیستماتیک و آشکار نابود، با خاک یکسان و با بولدوزر تخریب شده است، تا آوارگی اجباری را بر مردم فلسطین تحمیل کند و این منطقه محاصره شده را غیرقابل سکونت سازد؛ و همچنین مقاومت را در همشکند. با این حال، این اجلاس فقط تیترهایی را بیان کرد بدون اینکه با استفاده از نفت، گاز و انرژی برای فشار بر آمریکا و اسرائیل، هیچ گام ملموسی برای رسیدگی به آنها بردارد.»
خواجه میگوید: طرح صلح و راه حل دو دولت دیگر قابل اجرا نیستند
دکتر عصام توضیح داد که رژیم رسمی عربی بجای آن عزم خود را برای پایبندی به طرح صلح عربی مصوب سال ۲۰۰۲ و راه حل دو دولت نشان داده است، اگرچه هیچکدام هرگز راهحل عادلانهای برای مردم فلسطین نبودهاند، و این واقعیت را نیز نباید نادیده گرفت که هر دو طرح توسط اشغالگران اسرائیلی از طریق جنایات و تجاوز مداوم آنها علیه کشورهای عربی عملاً از بین رفتهاند.
دکتر عصام خاطرنشان کرد: «راه حل دو دولت نه تنها توسط اسرائیل رد شده است، بلکه مورد حمایت دولت فعلی ایالات متحده نیز قرار نگرفته است. برعکس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از گسترش اسرائیل در مناطق مختلف منطقه عربی، به ویژه در کرانه باختری اشغالی و نوار غزه، حمایت کرده است.»
او همچنین استدلال کرد که نتایج این اجلاس نشان میدهد که رهبران عرب، جدیت نقض روزانه حقوق بشر توسط اسرائیل در فلسطین اشغالی و همچنین جدیت نقض حاکمیت قطر توسط آن را، با وجود اینکه نزدیکترین متحد ایالات متحده در منطقه است، در نظر نگرفتهاند.
خواجه توضیح داد: «این واقعیت که قطر میزبان بزرگترین پایگاه نظامی ایالات متحده در غرب آسیا و شرق مدیترانه، معروف به العدید، است، مانع از آن نشده است که اسرائیل با حمله به پایتخت قطر، دوحه، حاکمیت این کشور را نقض نکند.»
او تأکید کرد: «این امر روشن میکند که منافع رژیم صهیونیستی بر هر منافع دیگر، و هرگونه رابطهای که بین ایالات متحده و سایر کشورهای منطقه برقرار شود، اولویت دارد.»
قراردادهای تسلیحاتی عظیم آمریکا از حاکمیت کشورها محافظت نمیکند
دکتر عصام اظهار داشت که نتایج این اجلاس سوالات زیادی را برانگیخته و نگرانیهای مالی موجب است. اولاً، چرا سامانههای پدافند هوایی آمریکا در العدید برای جلوگیری از حمله اسرائیل به دوحه فعال نشدند؟ از دید او، عدم فعال شدن سامانههای پدافند هوایی قطر نیز سوالاتی را ایجاد میکند.
دکتر عصام با اشاره به قراردادهای چند تریلیون دلاری امضا شده با ترامپ در ماه مه گذشته، پرسید: «اگر کشورهای خلیج فارس قادر به محافظت از حاکمیت خود نیستند، پس چرا بودجههای هنگفتی را برای خرید سلاح از آمریکا اختصاص دادهاند؟ اگر این سلاحها برای جلوگیری از هرگونه تجاوزی استفاده نشوند، چگونه میتوانند مفید باشند؟»
او تأکید کرد: «این قراردادهای تسلیحاتی برای اهداف دفاعی امضا نشدهاند، بلکه برای بازاریابی سلاحهای ساخت آمریکا و تزریق پول به رگهای اقتصاد دولت ترامپ بودهاند.»
خواجه این اجلاس را واکنشی «شرمآور» توصیف کرد که نتایج آن به هیچ وجه به مقابله با رژیم صهیونیستی یا ارائه «هرگونه توصیه جدی که بتواند حتی از نظر دیپلماتیک هم ورق را به زیان اسرائیل برگرداند» منجر نشد.
او افزود: «قطع روابط با اسرائیل از طریق فراخواندن سفرای کشورهای عربی و اسلامی از تلآویو، از جمله توصیههایی بود که در بیانیه پایانی اجلاس مطرح شد، اما این اتفاق نیفتاد. این اجلاس حتی نتوانست یک جدول زمانی یا اولتیماتوم برای اسرائیل جهت پایان دادن به نسلکشی در غزه تعیین کند.»
رهبران عرب تنها پس از هدف قرار گرفتن قطر اقدام کردند
او همچنین این سوال را مطرح کرد که چرا این اجلاس تنها پس از حمله اسرائیل به قطر برگزار شد:
«چرا این اجلاس پیش از این برگزار نشد تا به قتلعامهای روزانه، کشتار جمعی، گرسنگی و آوارگی اجباری اسرائیل در شش ماه گذشته، پس از اجلاسی که مارس گذشته در مصر برگزار شد، رسیدگی شود؟ آیا تعداد قربانیان در غزه که از ۶۵۰۰۰ فلسطینی فراتر رفت، کافی نبود تا رهبران عرب و مسلمان را به انجام اقدامات جدی و مؤثر برای توقف نسلکشی ترغیب کند؟»