تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
سهشنبه، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
منبع: الاخبار
نویسنده: فقار فاضل
دوشنبه، ۱۱ مه ۲۰۲۶
روایت «پایگاه اسرائیلی» بغداد را تکان داد: اقدام پارلمان برای بازجویی از فرماندهان امنیتی
بغداد سیاست سکوت محتاطانه را در قبال گزارشهای مربوط به پایگاه اسرائیل برگزیده است.
بغداد | در حالی که بغداد همچنان از ارائه روایتی قطعی درباره «حادثه شنانه» که ماهها پیش در صحرای نجف در جنوب عراق رخ داد خودداری میکند، روزنامه «والاستریت ژورنال» این پرونده را از زاویهای حساستر باز کرده است؛ این روزنامه فاش کرد که اسرائیل یک پایگاه نظامی مخفی در صحرای عراق ایجاد کرد، و از آن برای پشتیبانی از عملیات هوایی خود در طول جنگ اخیر علیه ایران استفاده کرد. این گزارش آمریکایی حدود دو ماه پس از حادثهای مرموز در ماه مارس منتشر میشود؛ زمانی که یک نیروی عراقی در حین عملیات جستجو در منطقه کویری میان نجف و کربلا از هوا مورد حمله قرار گرفت که منجر به کشته شدن یک سرباز و مجروح شدن تعدادی دیگر شد. در آن زمان، مقامات عراقی هویت عاملان این حمله را فاش نکردند.
به گزارش این روزنامه آمریکایی، پایگاه مذکور پیش از آغاز جنگ با ایران و با اطلاع ایالات متحده احداث شده بود. این پایگاه علاوه بر اینکه به عنوان یک مرکز پشتیبانی لجستیکی برای نیروی هوایی اسرائیل در طول حملات هدفمند به عمق خاک ایران عمل میکرد، نیروهای ویژه و تیمهای جستجو و نجات اسرائیلی را نیز در خود جای داده بود. «والاستریت ژورنال: همچنین گزارش داد که پس از رصد تحرکات مشکوک در این منطقه توسط شهروندان، نیروهای اسرائیلی برای جلوگیری از نزدیک شدن یگانهای عراقی به این سایت، حملات هوایی انجام دادند
علیرغم روایت آمریکایی بسیاری از جزئیات «حادثه الشنانه» را بازتفسیر کرد، بغداد بار دیگر سیاست سکوت محتاطانه را برگزید. تا به امروز، هیچ اظهارنظر رسمی و مستقیمی درباره این گزارش روزنامه صادر نشده است، در حالی که نهادهای امنیتی صرفاً بر موضع قبلی خود مبنی بر تکذیب حضور هرگونه پایگاه یا نیروی خارجی در صحرای عراق تأکید کردهاند.
در تاریخ ۴ مارس، «هسته اطلاعرسانی امنیتی» (خلية الإعلام الأمني) اعلام کرد که نیرویی از تیپ ۴۱ تحت فرماندهی عملیات کربلا، هنگام انجام عملیات پاکسازی در صحرای نجف، هدف «حملات هوایی و تیراندازی از سوی یک منبع ناشناس» قرار گرفته است. با این حال، آنچه در آن زمان جلب توجه کرد، اظهارات ارتشبد قیس المحمداوی، جانشین فرمانده عملیات مشترک، درباره حضور یک «نیروی مشخص» بود که از پشتیبانی هوایی برخوردار بوده و «با توانمندیهایی فراتر از واحدهای عراقی» عمل میکرده است. به گفته ناظران، این توصیف بیشتر به یک نیروی نظامی پیشرفته شباهت داشت تا یک گروه مسلح محلی.
اطلاعاتی که بعداً درز کرد نشان میدهد این ماجرا با گزارش یک چوپان درباره فعالیت بالگردها و تحرکات غیرعادی در منطقه بیابانی نزدیک «الشنانه» آغاز شد. این گزارش نیروهای عراقی را بر آن داشت تا در سپیدهدم به سمت این موقعیت حرکت کنند، اما آنها با تیراندازی شدید و حملات هوایی مواجه شدند که مجبورشان کرد عقبنشینی کنند. در حالی که گزارشهای محلی در آن زمان این حادثه را یک «عملیات هلیبرن برقآسا» توسط بالگردها و خودروهای نظامی پیشرفته توصیف میکردند، هویت عاملان آن هرگز به طور رسمی تأیید نشد. با این حال، اتهامات اولیه به سمت نیروهای آمریکایی نشانه رفت، بهویژه پس از آنکه بغداد ائتلاف بینالمللی را از این حادثه مطلع کرد و شکایتنامهای را درباره «حمله نیروهای خارجی» به سازمان ملل متحد فرستاد. اما گزارش «روزنامه وال استریت» ژورنال تمرکز را دوباره به سمت اسرائیل معطوف کرد و مقامات عراقی را در یک تنگنای دوگانه سیاسی و امنیتی قرار داد؛ بهویژه از آن جهت که این حادثه یک تهاجم هوایی صرف نبود، بلکه استقرار زمینی نیروهای ویژه در داخل خاک عراق به شمار میرفت.
روزنامه «وال استریت ژورنال» تأیید کرد که این پایگاه با اطلاع واشنگتن احداث شده بود و در جنگ علیه ایران مشارکت داشت.
محمد عبود، کارشناس امنیتی، در گفتگو با «الاخبار» اظهار داشت: «جزئیات منتشرشده توسط این روزنامه آمریکایی تا حد زیادی با ماهیت حادثهای که مارس گذشته رخ داد، هم از نظر شیوه هدفگیری و هم از نظر حجم توانمندیهای بهکاررفته، همخوانی دارد.» وی اشاره کرد که «روایت رسمی عراق از همان ابتدا آشفته به نظر میرسید، چرا که نیروی درگیرشده با واحدهای عراقی یک نیروی معمولی نبود، بلکه مجموعهای دارای برتری هوایی و اطلاعاتی چشمگیر بود که این امر از سرعت پشتیبانی و دقت ضربات مشخص شد.» او توضیح داد که «اسرائیل در طول جنگ به نقاط پشتیبانی پیشرفتهای نزدیک به جبهه ایران نیاز داشت و صحرای عراق با توجه به وسعت زیاد، تراکم جمعیتی پایین و ضعف نظارت هوایی و امنیتی آن، گزینهای ایدهآل برای این نوع عملیاتها به شمار میرود.» عبود بر این باور است که خطرناکترین جنبه موضوع «تبدیل شدن عراق به عرصهای آسیبپذیر است که در درگیریهای منطقهای، بدون هیچگونه قدرت بازدارندگی واقعی یا حتی تواناییهای شناسایی زودهنگام، مورد استفاده قرار میگیرد.» وی خاطرنشان کرد که «سخن گفتن از حضور نیروهای ویژه خارجی برای چندین روز در عمق خاک عراق و سپس عقبنشینی آنها بدون درگیری سرنوشتساز، عمق خلاء امنیتی حاکم بر کشور را آشکار میسازد.»
در عین حال، مقامات عراقی همچنان وجود هرگونه پایگاه اسرائیلی را تکذیب میکنند. سرتیپ سعد معن، رئیس هسته اطلاعرسانی امنیتی، تأیید کرد که «عملیاتهای جستجو هیچگونه نیرو یا تجهیزات غیرمجازی را کشف نکرده است»، در حالی که سعد المحمدی، رئیس کمیته امنیت و دفاع در شورای استان انبار، به افکار عمومی اطمینان داد که بیابان غربی «بهطور کامل امن» است. به همین ترتیب، کاظم العبایجی، بخشدار منطقه مرزی الشبکه با عربستان سعودی، حضور هرگونه نیروی خارجی در صحرای نجف را تکذیب کرد.
اما تکذیب رسمی نتوانست مانع از فروکش کردن جنجالهای فزاینده شود، بهویژه با اقدام کمیته امنیت و دفاع پارلمان برای احضار فرماندهان امنیتی و تحقیق درباره گزارشهای مربوط به فعالیت نظامی خارجی در مناطق بیابانی. کریم علیوی المحمداوی، عضو این کمیته، تأیید کرد: «ما با جدیت اطلاعات مندرج در گزارشهای آمریکایی را پیگیری میکنیم و اقدامی برای احضار فرماندهان امنیتی و مقامات عملیات مشترک در جریان است تا از حقیقت آنچه در بیابانهای نجف و کربلا رخ داده است، اطمینان حاصل کنیم.»
به نوبه خود، یک منبع امنیتی بلندپایه در بغداد در گفتگو با «الاخبار» فاش کرد که «تحقیقات انجامشده پس از حادثه الشنانه، شواهدی از تحرکات بالگردها و تجهیزات میدانی پیشرفته را در منطقه هدفگذاریشده و همچنین نشانههایی از حضور موقت یک نیروی بسیار آموزشدیده نشان داد.» وی اشاره کرد که «برخی گزارشهای امنیتی از همان ابتدا احتمال میدادند که این محل به عنوان یک نقطه پشتیبانی مرتبط با جنگ با ایران مورد استفاده قرار گرفته است، اما تصمیم سیاسی برای اعلام این ارزیابیها وجود نداشت.»