تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
یکشنبه، ۲۴ اسفند ۱۴۰۴
منبع: «چپ» (soL)
نویسنده: امره علیم
یکشنبه، ۱۵ مارس ۲۰۲۶
ترامپ به درماندگی خود اعتراف میکند: او برای خاموش کردن آتشی که خود برافروخته به جهان پیشنهاد همدستی میدهد
دولتهای آمریکا و اسرائیل، که نتوانستند اقدام استراتژیک ایران برای محدود کردن عبور و مرور از تنگه هرمز را پیشبینی کنند، در وضعیت بسیار آشفتهای قرار دارند. آزادسازی شتابزده ذخایر نفت جهانی توسط واشنگتن به بازار برای مهار قیمت نفت نیز بحران را کاهش نداده است. ترامپ که در تنگنا قرار گرفته، اکنون تلاش میکند جهان را با یک ائتلاف خیالی به آتشی که خود برافروخته است، بکشاند.
ترامپ که ادعا میکرد تنگه هرمز را «به هر طریقی» باز خواهد کرد، در حالی که حتی نمیتواند نزدیکترین متحدان خود را متقاعد کند، با مطرح کردن اینکه یک ائتلاف بینالمللی آماده است، تناقض بزرگی ایجاد کرد.
دونالد ترامپ که با افزایش هزینههای انرژی در تنگنا قرار گرفته است، امروز در بیانیهای «برنامههای» جدید خود را برای منطقه تشریح کرد.
مگر ما با همه به توافق نرسیدیم؟
ترامپ در بیانیه خود تلاش کرد وجود یک ائتلاف بینالمللی عظیم را در مسیر باز کردن تنگه هرمز به تصویر بکشد. ترامپ با لحنی که گویی تمام جهان پشت سر واشنگتن متحد شدهاند، گفت: «بسیاری از کشورها، به ویژه کشورهایی که از تلاش ایران برای بستن تنگه هرمز آسیب دیدهاند، با هماهنگی ایالات متحده کشتیهای جنگی به منطقه اعزام خواهند کرد تا از باز و امن ماندن تنگه اطمینان حاصل شود.»
با این حال، بیانیهای که بلافاصله پس از این ادعا منتشر شد، مبنی بر اینکه «من امیدوارم چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا و سایر کشورها نیز کشتیهایی به منطقه اعزام کنند»، ثابت کرد که در واقع هیچ توافقی وجود ندارد و ترامپ، به سبک معمول خود، در حال تحریف حقیقت است. ترامپ با قرار دادن حتی نزدیکترین متحد خود، بریتانیا، در میان تعداد محدودی از کشورهای جهان که قادر به اعزام کشتیهای جنگی به بحرانی در این مقیاس هستند، نتوانست این واقعیت را پنهان کند که در تنگه هرمز حمایتی را که انتظار داشت دریافت نکرد.
معضل چین: دشمن در تایوان، نگهبان در تنگه هرمز
چشمگیرترین و پوچترین اقدام ترامپ، دعوت از چین به منطقه بود.
همین چند ماه پیش، در سند استراتژی ملی که توسط دولت خود او در نوامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، چین به عنوان «بزرگترین تهدید وجودی برای رهبری جهانی ایالات متحده» و «تنها رقیب استراتژیک که قصد تغییر نظم بینالمللی را دارد» توصیف شد. ترامپ که انواع تحریکات را برای محاصره چین در اقیانوس آرام، به ویژه در اطراف تایوان، سازماندهی کرده، به جنگهای تجاری دامن زده و قدرت دریایی چین را به عنوان یک تهدید تلقی کرده است، اکنون از همان قدرت میخواهد که از تنگه هرمز محافظت کند.
طنزتلخ و جنبه تراژیک-کمیک واقعی این وضعیت در واقعیت میدانی نهفته است. ایران، به دلیل توافقنامه همکاری استراتژیک ۲۵ ساله و مشارکت انرژی با چین، در حال حاضر هیچ مانعی برای عبور کشتیهای چینی از این تنگه ایجاد نمیکند. ایالات متحده که به دلیل حملات خودش قادر به استفاده از تنگه نیست، با درخواست از چین برای «بیا و این منطقه را برای من امن کن» عملاً وضعیت استراتژیک خود را نشان میدهد.
او هم گفت «ما آن را نابود کردیم» و هم التماس کمک کرد
بزرگترین تناقض در سخنرانی ترامپ در ارزیابیهای او از قدرت نظامی ایران آشکار شد.
ترامپ در حالی که از یک سو ادعا میکرد قدرت نظامی ایران کاملاً نابود شده است، در عرض چند ثانیه دروغ خود را با این جمله نقض کرد: «مهم نیست چقدر شکست خورده باشند، برایشان آسان است که در تنگه هرمز مینگذاری کنند یا با پهپاد حمله کنند.»
اگر ایران کشوری «کاملاً خنثیشده» است، پس چرا بزرگترین ناوگانهای دریایی جهان به منطقه اعزام شدهاند؟
این واقعیت که قدرتی که ترامپ آن را «شکست خورده» مینامد، ظرفیت آن را دارد که به تنهایی ۲۰٪ از ترافیک نفتی جهان را متوقف کند، نشان میدهد که تعریف ایالات متحده از «پیروزی» نظامی با واقعیت موجود در صحنه مطابقت ندارد.
این وضعیت نشان میدهد که ادعاهای اغراقآمیز قبلی ترامپ در مورد «غرق کردن ۶۰ کشتی ایرانی و پاکسازی منطقه» چیزی بیش از یک حباب بزرگ نبوده است.
ایالات متحده که به داشتن بزرگترین نیروی دریایی جهان افتخار میکند، به تنهایی قادر به اقدام علیه مینها و پهپادهای نیرویی که آن را «بیاثر» مینامد، نیست.
او به دنبال یک آتشنشان برای آتش خودش است
موضوع اصلی این است که چرا تنگه هرمز بسته شد.
در واقع، فقط نیروی دریایی ایران نبود که عبور و مرور از تنگه هرمز را محدود کرد؛ منبع دیگر بحران، سرمایه و خود بخش خصوصی بود. هفت شرکت از دوازده شرکت بزرگ که ۹۰ درصد حمل و نقل محمولههای تجاری در سراسر جهان را بیمه میکنند، پوشش ریسک جنگ خود را در خلیج فارس لغو کردند. کشتیها بدون بیمه قادر به حرکت نبودند.
حتی اگر دیپلماسی فردا، آنطور که سرمایههای خلیج فارس میخواهند، مداخله کند و جنگ امروز پایان یابد، شرکتهای بیمه نمیتوانند در کوتاهمدت به نظم سابق بازگردند. بیمه مجدد هر کشتی و تعیین «قیمت جدید» برای شرکتها ماهها طول خواهد کشید. همانطور که ممکن است به یاد داشته باشید، تقریباً دو سال طول کشید تا حق بیمهها پس از افزایش شدید در سال ۲۰۲۳ پس از نسلکشی اسرائیل در غزه و بسته شدن دریای سرخ توسط حوثیها در یمن، به سطح قبلی خود بازگردند. علاوه بر این، این بحران صرفاً افزایش حق بیمه نیست؛ بلکه به معنای تعطیلی تقریباً کامل سیستم بیمه جهانی است. وعدههای ترامپ مبنی بر «بازگشت به حالت عادی» پیش از این زیر بار این ویرانی که توسط خود سرمایهداری ایجاد شده، خرد شدهاند.
دولت ترامپ با نادیده گرفتن قوانین بینالمللی و زیر نظر داشتن هر گوشه دنیا، به همراه اسرائیل، خاورمیانه را به آتش کشید و اکنون که هزینه این آتشسوزی بر دوش مردم است، به دنبال مقصر میگردد. اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه «ما به زودی تنگه هرمز را به هر طریقی باز، امن و آزاد خواهیم کرد»، چیزی جز کشاندن جهان به جنگی که خود آغاز کرده، نیست.
ترامپ که میخواهد با اعزام نیروها و کشتیهایش به منطقه، هزینه سیاستهایی را که اقتصاد جهان را به بحران کشانده است، به کشورهای دیگر تحمیل کند، با گفتن این جمله که «امیدوارم کشورهای دیگر هم کشتی بفرستند تا تنگه هرمز دیگر تهدیدی از سوی یک کشور کاملاً خنثی نباشد»، از موضوع منحرف میشود.
با این حال، به نظر نمیرسد که نه متحدان و نه رقبا داوطلبانه در «عملیات نجات انتخابات» نامنظم و تهاجمی ترامپ شرکت کنند.