تارنگاشت عدالت- دورۀ سوم
منبع: الاخبار
سهشنبه، ۳۱ دسامبر ۲۰۲۴
ترس از تکرار سناریوی منبج: مناطق «خود مختار» اسیر اضطراب
ساکنان مناطق تحت کنترل «نیروهای دمکراتیک سوریه» خواهان یک راهحل سیاسی برای پایان دادن به وضعیت آماده باش و انتظارند
در مناطق تحت کنترل «نیروهای دمکراتیک سوریه» در شمال شرق سوریه، سکنه در اضطراب بسر میبرند، و در بجبوحه تضعیف قدرت خرید، از سرنوشت منطقه خود بیمناکاند. این با توجه به تهدیدات مداوم ترکیه مبنی بر حمله به آن منطقه و پایان دادن به حضور نظامی «یگانهای مدافع خلق» و «نیرووهای دمکراتسک سوریه» صورت میگیرد، در عین حال، ساکنان آنجا خواستار یک راهحل سیاسی هستند که به وضعیت آمادهباش و انتظاری که در آن به سر میبرند، و همراه با آن، به یکی از پیچیدهترین پروندههای داخلی سوریه پایان دهد.
«نه به» ابوعمشه
از دو هفته پیش، که پس از خروج «نیروهای دموکراتیک سوریه» از منبج، جناحهای «ارتش ملی سوریه» کنترل شهر را بدست گرفتند، موجی از تمسخر آمیخته با جدیت در میان ساکنان این شهر، که از ورود «ابو عمشه» خبر میدهند، به راه افتاده است (منظور، جناح عمشات به رهبری احمد الجاسم، رهبر «ارتش ملی سوریه» است). و اینکه «ما باید اموال خود را پنهان کنیم زیرا کار آنها دزدی و غارت است». ساکنان منبج اعضای این جناح را به ویژه به ارتکاب سرقتهای سازمانیافته اموال، آدم ربایی، تصفیه و قتل، که نگرانی اصلی ساکنان را تشکیل میدهد، متهم کردهاند. نشاط، یکی از ساکنان منبج، میگوید آنچه که او در شهر خود تجربه کرده است «به هیچ وجه شبیه آزادی نیست، بلکه هرج و مرج گسترده، همراه با سیلی از اتهامات کارکردن برای نیروهای دموکراتیک سوریه و رژیم، به عنوان توجیهی برای ارتکاب تجاوزات علیه ساکنان آن بوده است»؛ وی خواستار «مداخله دولت جدید دمشق برای پایان دادن به تجاوزات در منبج است، که پس از خروج نیروهای ئمکراتیک سوریه ناامن شده است.» زکریا به نوبه خود تأیید میکند که «اهالی تصور نمیکردند آنچه در شهر آنها رخ داده است، از نظر عدم شباهت آن با تجاوزاتی که در مناطق دیگر اتفاق افتاد، رخ بدهد.» وی خواستار «تعطیل فعالیت جناحهای آسیبرسان و جایگزین کردن آنها با گروههایی است که میتوانند با ساکنان تعامل کنند و به آنها اطمینان دهند، همانطور که در شهر حلب اتفاق افتاد» شد.
بین راهحلهای نظامی و سیاسی
مناطق تحت کنترل «نیروهای دمکراتیک سوریه» دارای اهمیت استراتژیک، جغرافیایی و اقتصادی است، زیرا با بیش از ۸۵۰ کیلومتر به دو کشور عراق و ترکیه متصل بوده، و علاوه بر این شامل اراضی کشاورزی حاصلخیز، سدهای عظیم آبی، چاههای آب، و میدانهای نفت و گازی است که تا قبل از سال ۲۰۱۱ بیش از ۹۰ درصد تولید کشور را دربر میگرفت. این اهمیت، علاوه بر وجود پایگاههای آمریکایی در آنجا، تعداد قابل توجهی از زندانها و بازداشتگاههای عناصر «داعش» و اردوگاههای «الهول» و «روج» که میزبان بیش از ۱۰ هزار نفر نفر از اعضای خانوادههای این سازمان است، بحث درباره آینده منطقه را به یک ضرورت فوری مبدل میکند.
انتظار میرود که «هیئت تحریر الشام» به ایفای نقش میانجی بین «نیروهای دمکراتیک سوریه» و ترکیه متوسل شود
در سایه دشمنی شدید آنکارا با «نیروهای دموکراتیک سوریه»، که آنرا امتداد حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) میداند، بعلاوۀ تسلط ترکیه بر پرونده سوریه پس از سقوط نظام، امکان دستیابی به یک راهحل سیاسی برای این منطقه، حتا اگر چنین راهحلی برای جلوگیری از تبدیل شدن آن به عرصهای برای درگیریهای نظامی ضروری باشد، بسیار پیچیده به نظر میرسد. نتیجتاً، «نیروهای دموکراتیک سوریه» با اعلام موافقت با انحلال، و ادغام خود در ارتش جدید سوریه و تلاش برای مشارکت دادن چهرههای «اداره خودمختار»، در کنفرانس ملی که قرار است در هفته اول سال نو برگزار شود، به مثابه نقطه ورودی احتمالی برای از بین بردن تدریجی نگرانی آنکارا شرکت خواهد کرد.
سبدی از قراردادها
در سایه حضور بیش از ۲۰۰ هزار کارمند در مؤسسات «اداره خودمختار» که نیمی از آنها اعضای «نیروهای دمکراتیگ سوریه» و «آسایش» هستند، بعلاوه حضور بیش از ۴۱۰۰ مدرسه که برنامههای درسی ویژه «اداره خودگردان» را تدریس میکنند، تعدادی از دانشگاههای خصوصی، و یک قانون ویژه برای انتخابات، اداره محلی و سربازی اجباری، بر اساس «قرارداد اجتماعی» (قانون اساسی) که «اداره خودمختار» براساس آن حدود یک دهه است که حدود یک سوم مساحت کشور را اداره میکند، به نظر نمیرسد که پرونده «نیروهای دمکراتیک سوریه» تنها پروندهای باشد که نیاز به میز گفتگو و راهحلهای اساسی دارد. در واقع، در صورت وقوع جنگ همه این کارمندان بیکار خواهند شد. در این زمینه، احمد، معلم مدارس «اداره خودمختار» به «الاخبار» گفت که «به دلیل حمایت هوایی ترکیه از این گروهها، ترس از حمله هوایی، و ترس از نابودی کامل منطقه، که دوباره موجب موجهای بزرگی از آوارگی خواهد شد، در میان مردم این منطقه وجود دارد»، و خاطرنشان کرد «اگر راهحلی نباشد که وضعیت منطقه، از جمله کارمندان دولت، پلیس و ارتش را که در خونریزی نقشی ندارند و برای «اداره خودمختار» کار میکنند در نظر بگیرد، هزاران خانواده در معرض خطر از دست دادن معیشت خود خواهند بود.» ارس به نوبه خود، هم «نیروهای دموکراتیک سوریه» و هم از دولت جدید میخواهد به مصالحههایی برسند که منطقه را از خونریزی و ویرانی در امان بدارد، و از همه طرفهای فعال منطقهای و بینالمللی میخواهد برای مناطق شمال شرق سوریه راهحلهایی را جستجو کنند که آنها از بلای جنگی که بهای گزافی خواهد داشت، در امان بدارد»، و بر «ضرورت عبرت گرفتن از تجربه ۱۴ سال گذشته کشور و اجتناب از تکرار وقایع آن در شرق سوریه» تأکید میکند.
راه حل چیست؟
منابع آگاه معتقدند که «موضع مثبت احمد الشراع، فرمانده کل دولت جدید سوریه، در اظهارات اخیر او درباره نیروهای دموکراتیک سوریه، پس از موافقت نیروهای دموکراتیک سوریه با استقرار نیروهای هیئت تحریر شام به عنوان نیروی حائل بین خود و ارتش ترکیه، پس از فروپاشی ارتش سوریه که قبل از سقوط نظام در منطقه مستقر شده بود» و با توجه به اینکه «در بحبوحه انتظارات مبتنی بر اینکه واشنگتن به عنوان ضامن هر دو طرف وارد خواهد شد، علامتهای مثبتی دال بر امکان دستیابی به راهحلهای دیپلماتیک، وجود دارد». این منابع همچنین معتقدند که «هر گونه مانع در برابر تلاشهای کنونی برای یافتن یک فرمول روشن برای آینده مناطق شمال شرق سوریه، اوضاع را به سمت تشدید تنش سوق خواهد داد» و انتظار دارند «هیئت تحریر شام» به ایفای نقش میانجی بین نیروهای دموکراتیک سوریه و ترکیه متوسل شود، زیرا جلوگیری از شعلهور شدن جنگ جدیدی که ممکن است ثباتی را که، پس از دریافت تأییدات منطقهای و بینالمللی برای پذیرش آن به عنوان یک نهاد رسمی دولتی که در سالهای آینده کشور را اداره خواهد کرد، بدنبال ایجاد آن است، به خطر بیاندازد.»