تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
پنجشنبه، ۲۰ شهریور ۱۴۰۴
منبع: «چپ» (soL)
چهارشنبه، ۹ سپتامبر ۲۰۲۵
در تاجیکستان روز استقلال با شور و شوق اما تلخ و شیرین جشن گرفته شد
تاجیکستان دیروز سی و چهارمین سالگرد اعلام استقلال خود از جماهیر شوروی را جشن گرفت. تلخی دلتنگی برای سوسیالیسم قابل لمس بود.
تاجیکستان، تنها جمهوری غیر ترک در آسیای مرکزی، دیروز روز استقلال خود را جشن گرفت.
جشنها که از ۵ سپتامبر آغاز شد و در مناطق و نواحی مختلف پایتخت برگزار گردید، در ۹ سپتامبر، روز استقلال از اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در سال ۱۹۹۱، در میدان استقلال دوشنبه خاتمه یافت.
جمهوری تاجیکستان، سیزدهمین کشوری که در ۹ سپتامبر ۱۹۹۱ استقلال از اتحاد شوروی را اعلام کرد، از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷ جنگ داخلی بزرگی را علیه اسلامگرایان سیاسی تحت حمایت طالبان افغانستان تجربه کرد. تاجیکستان، که از نظر تاریخی فقیرترین و توسعه نیافتهترین منطقه در آسیای مرکزی است، منابع انسانی ماهر، روشنفکران و هنرمندان آموزش دیده خود را در طول این جنگ داخلی از دست داد و زیرساختهای آن، از مؤسسات آموزشی گرفته واحدهای تولیدی، آسیبهای گستردهای دید.
همه بخشها در مسیر بازاری شدن
اقتصاد تاجیکستان که زمانی به دلیل تولید فلزات گرانبها و پنبه در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی برجسته بود، پس از استقلال تمرکز خود را به اقتصاد بازار تغییر داد و اشتهای سرمایه خارجی، به ویژه شرکتهای معدنی و ساختمانی چینی را برانگیخت. اگرچه اقتصاد همچنان تحت سلطه بخش دولتی است، اما همه بخشها، از آموزش و مراقبتهای بهداشتی گرفته تا تولید و خدمات، اکنون در مسیر بازاری شدن قرار دارند. افزایش بیکاری، مهاجرت برای کار، به ویژه به روسیه را تشدید کرده است. طبق گزارش بانک جهانی در سال ۲۰۲۵، ۴۹ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) از وجوه ارسالی کارگران خارج از کشور حاصل میشود.
در حالی که «گزارش بانک جهانی درباره تاجیکستان» که پیش از روز استقلال منتشر شد، همانطور که از بانک جهانی انتظار میرود، افزایش نابرابری درآمدی و شکنندگی اجتماعی را برجسته میکند، اما تشویق سرمایهگذاری بخش خصوصی، اصلاح بخش دولتی و دیجیتالی شدن را به عنوان «راهحل» پیشنهاد میدهد. تاجیکستان که در تأمین مالی طرحهای زیرساختی بزرگ مانند انرژی و حملونقل با مشکل مواجه بوده و عموماً از طریق بانک جهانی به این امکانات مالی دسترسی داشته است. در حالی که تاجیکستان استقلال خود را جشن میگیرد، فقط زمان مشخص خواهد کرد که آیا ثروت خود را به دست بازار خواهد سپرد.
سوسیالیسم با حسرت به یاد آورده میشود
جشن دیروز که با حضور گسترده جوانان و زنان با لباسهای سنتی برگزار شد، هویت ملی و میهنپرستی را برجسته کرد. در حالی که جشنهای روز استقلال عموماً پرشور و پرشور است، برای تاجیکهای میانسال و مسنتر روزی تلخ و شیرین نیز هست.
تاجیکهای میانسالی که حتی در سالهای پایانی دوران اتحاد جماهیر شوروی زندگی میکردند، هنوز هم سوسیالیسم را با حسرت به یاد میآورند. خاطرات مشترک آنها از دوران شوروی شامل داشتن کار و مسکن برای همه، آموزش و مراقبتهای بهداشتی خوب و رایگان، وقت آزاد و عدم نیاز به کار برای کودکان است.
https://haber.sol.org.tr/haber/tacikistanda-bagimsizlik-gunu-coskulu-ama-buruk-kutlandi-401153