ایالات متحده در پشت تلاشها برای عادیسازی روابط بین دو کشور تأثیر زیادی دارد. عربستان سعودی در ازای عادیسازی روابط با اسرائیل، از اسرائیل ضمانتهایی مانند سرمایهگذاری در انرژی هستهای و خرید تسلیحات مدرن میخواهد. از سوی دیگر، یادآوری این نکته لازم است که چین به عنوان یک میانجی تسهیلکننده در مذاکرات غیرمستقیم عربستان و ایران درباره یمن حضور دارد. برای طرحهای دالان تجاری-اقتصادی که چین پیوسته دنبال میکند، مهم است که ایران و عربستان سعودی در آن حضور داشته باشند و هیچ جنگ فعالی در منطقه وجود نداشته باشد. در حالی که روابط اسرائیل و عربستان سعودی با همکاری نظامی مخفیانه ادامه مییافت، عادیسازی آشکار در دستورکار قرار داشت. توفان الاقصی این روند را مختل کرد.
تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: چپ (soL)، پایگاه خبری حزب کمونیست ترکیه
نویسنده: اوگون اراتالی
۱۶ اکتبر ۲۰۲۳
توضیح عدالت: سلسله مقالات «روابط اسرائیل در منطقه»، که برگردان فارسی بخش چهارم آن در زیر منتشر میشود، میتواند به شناخت خاستگاه طبقاتی، تعلقات قومی، و وابستگیهای منطقهای و بینالمللی نویسندگان و ناشران سیل اعلامیهها و شبهتحلیلها بر ضد مقاومت فلسطین و عملیات اخیر نیروهای مسلح فلسطین کمک کند.
روابط اسرائیل در منطقه – بخش چهارم: اختلال در عادیسازی مخفیانه با عربستان سعودی
اسرائیل، که از بدو تأسیس آن در جنگ بوده و پیوسته در مخاصمات در خاورمیانه درگیر بوده است، روابط جالبی با همسایگان خود در منطقه دارد. در این سلسله مقالات، ما به معرفی روابط خارجی اسرائیل که زیاد بچشم نمیآید، میپردازیم.
اسرائیل که با حملات فلسطینیها تحت رهبری حماس بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته است، روابط جالبی با همسایگان خود در منطقه دارد. در حالی که آتش جنگ خونین جاری ادامه دارد، ما سعی خواهیم کرد این جنبه از اسرائیل را که زیاد به آن پرداخته نشده است، روشن کنیم.
خاندان حاکم سعود در عربستان سعودی یک خانواده دارای نفوذ فئودالی در منطقه است که قدمت آن به دهه ۱۸۰۰ باز میگردد. ابنسعود که نام خانواده خود را بر روی کشوری گذاشت که در سال ۱۹۳۲ به رهبری امپریالیسم تأسیس کرده بود، گاه در مبارزه با امپراتوری عثمانی و گاه به نفع آن ظاهر میشد. پس از جنگ جهانی اول، او با تسلط بر قبایل رقیب، قدرت خود را گسترش داد. پس از جنگ، او شبهجزیره عربستان را تحت کنترل خود درآورد و به انگلیسیها، قدرت تعیینکننده خاورمیانه، تضمین داد که در هماهنگی با آنها ثبات منطقه را تضمین کند. پس از کشف نفت در کشور در سال ۱۹۳۸، از طریق شرکتهای نفتی مرتبط با امپریالیسم ثروتمند و قدرتمند شد. ابنسعود به خاطر سازمان بنیادگرای اخوان که در جریان مبارزاتش علیه عثمانیها تأسیس کرد، شهرت دارد.
در عربستان که متعلق به خاندان سعودی است، یک حکومت مبتنی بر مبانی اسلامی، آنطور که دولت تعریف و تفسیر میکند، وجود دارد. این وضعیت باعث اعوجاج در همه زمینهها، از اقتصاد گرفته تا تجارت، از ورزش گرفته تا سیاست خارجی میشود. از نظر موضوع بحث ما، یعنی روابط عربستان با اسرائیل، که به نظر میرسد عربستان در موضوع فلسطین-اسرائیل در سمت فلسطین است و حتی اسرائیل را به عنوان یک کشور به رسمیت نمیشناسد، پس از توافق اسرائیل-مصر به مرحله دیگری رفته است.
در اوایل دهه ۲۰۰۰، زمانی که عضویت عربستان سعودی در سازمان تجارت جهانی در دستورکار قرار گرفت، اعلام شد که تحریم محصولات اسرائیلی لغو خواهد شد. مقامات عربستان سعودی و اسرائیل ترجیح دادند در نشستهای مختلف و بطور کلی پشت درهای بسته با یکدیگر ملاقات کنند، و بیشتر جلسات توسط کارمندان دولتی یا دیپلماتهای بازنشسته برگزار میشد. از این راه، ضمن اینکه ادعای تماس رسمی توسط نهادهای دولتی را میتوان به آسانی انکار کرد، فرصتهای تماس لازم نیز ایجاد شده است. این وضعیت در عرصه سیاسی داخلی آسودگی خیال زیادی برای هر دو رژیم فراهم میکند.
این مهم این است که در جریان بهار عربی، مقامات اسرائیلی عربستان سعودی را عنصر اصلی ثبات در منطقه تعریف کردن و برای اینکه ارتش عربستان کنترل منطقه به ویژه بحرین را از دست ندهد از فروش تانکهای لئوپارد توسط آلمان حمایت نمودند.
عربستان سعودی فعالانه در جنگ داخلی یمن شرکت داشت، اما پس از شکست نظامی، وابستگی آن به امپریالیسم و نزدیکشدن به اسرائیل افزایش یاقت. دانسته است که عربستان سعودی که به طور مخفیانه علیه ایران میجنگد، در زمینه تأمین سامانههای پدافند هوایی، به ویژه پس از ناتوانی در جلوگیری از حملات به تأسیسات پالایشگاه نفت، با اسرائیل تماس گرفت. نخستین اعتراف رسمی مبنی بر اینکه روابط دو کشور به صورت مخفیانه پیش برده میشود در سال ۲۰۱۷ توسط یووال اشتاینیتز وزیر انرژی اسرائیل انجام شد، و اعلام شد که برای حفظ ثبات در منطقه، علیه ایران همکاری وجود دارد. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل از محمد بنسلمان شاهزاده سعودی در پرونده جمال خاشقجی ناراضی عرب که در سال ۲۰۱۸ در ساختمان سفارت عربستان سعودی در استانبول کشته شد، حمایت کرد. اخیراً حریم هوایی عربستان تا حدی به روی خطوط هوایی اسرائیل باز شده است.
ایالات متحده در پشت تلاشها برای عادیسازی روابط بین دو کشور تأثیر زیادی دارد. عربستان سعودی در ازای عادیسازی روابط با اسرائیل، از اسرائیل ضمانتهایی مانند سرمایهگذاری در انرژی هستهای و خرید تسلیحات مدرن میخواهد. از سوی دیگر، یادآوری این نکته لازم است که چین به عنوان یک میانجی تسهیلکننده در مذاکرات غیرمستقیم عربستان و ایران درباره یمن حضور دارد. برای طرحهای دالان تجاری-اقتصادی که چین پیوسته دنبال میکند، مهم است که ایران و عربستان سعودی در آن حضور داشته باشند و هیچ جنگ فعالی در منطقه وجود نداشته باشد.
بر کسی پوشیده نیست که جنگی که از ۷ اکتبر آغاز شد، روند عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل را مختل کرد. فواد بکر، یکی از اعضای «جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین» (PFLP)، یکی از سازمانهای مقاومت فلسطین، در مقاله خود که در «چپ» منتشر شد، به این نکته اشاره کرد و تأکید نمود که عملیات توفان الاقصی «همچنین روند عادیسازی عربستان سعودی- اسرائیل را، که به معنای حذف آرمان فلسطین و نادیده گرفتن حقوق ملی فلسطینیها است، رد میکند.»