تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: «چپ» (soL)
۲۲ ژوئیه ۲۰۲۵
مذاکرات جدید پیرامون خط لوله نفت: توافق در عراق، پیشنهاد جدید ترکیه، فشار آمریکا
پس از توافق بین بغداد و اربیل پیرامون صادرات نفت، ترکیه توافق کرکوک-یومورتالیک را تمدید نکرد و پیشنهاد جدیدی ارائه داد. ایالات متحده و انحصارات انرژی این بار اصرار دارند که به نتیجه برسند. با افزایش شتاب مذاکرات، حملات فزاینده توجه را به خود جلب میکند.
طیب اردوغان، رئیس «حزب عدالت و توسعه»، تصمیم گرفت توافق خط لوله نفت خام کرکوک-یومورتالیک را که از سال ۱۹۷۳ بین ترکیه و عراق اجرا میشده است، و در ژوئیه ۲۰۲۶ منقضی خواهد شد را تمدید نکند.
لغو این قرارداد پس از آن صورت گرفت که دولت عراق پنج روز پیش توافق نفتی جدیدی را با دولت اقلیم کردستان عراق را تصویب کرد.
بر اساس این توافق، حکومت اقلیم کردستان روزانه ۲۳۰ هزار بشکه نفت به شرکت دولتی عراق «SOMO» تحویل میدهد، و ۱۶ دلار برای هر بشکه پیشپرداخت دریافت میکند. ۵۰ هزار بشکه، که هزینه آن توسط حکومت اقلیم کردستان تأمین میشود، برای مصرف محلی اختصاص داده میشودد. در صورت عدم موفقیت در صادرات، تمام تولید به دولت عراق منتقل خواهد شد.
این توافق که نشان دهنده تنش در خط لوله بغداد-اربیل است، میتواند راه را برای راهاندازی مجدد خط لوله کرکوک-جیحان هموار کند.
یازده سال پیش، عراق به دلیل صادرات نفت اقلیم کردستان بدون اجازه دولت بغداد، علیه ترکیه شکایت کرد. اگرچه ترکیه جریمه شد، اما این پرونده هنوز به نتیجه نرسیده است. در نتیجه، این خط لوله نفت از سال ۲۰۲۳ عملاً بسته شده است.
پیشنهاد جدید آنکارا به بغداد
در واقع، نخستین گام پس از توافق جدید حاصل شده در عراق و لغو توافق موجود که به بنبست رسیده بود، از سوی ترکیه برداشته شد.
خبرگزاری آناتولی اعلام کرد که مذاکرات بین آنکارا و بغداد برای توافق جامعتر در مورد حمل و نقل نفت عراق آغاز شده است.
مقامات وزارت نفت عراق در گفتگو با «روداو» همچنین اعلام کردند که ترکیه پیشنویس پیشنهاد جدیدی را ارائه کرده است.
انحصارات مشتاقند، ایالات متحده فشار میآورد: آیا ایران پشت این حملات است؟
در حالی که میز مذاکره دوباره آماده میشود، یکی دیگر از تحولات قابل توجه، حملات پهپادی به میادین نفتی اقلیم کردستان در ماههای اخیر است.
منابع محلی که «soL» با آنها کرده است میگویند این باور که ایران پشت این حملات قرار دارد، در میان مردم منطقه گسترده است. تاکنون هیچ بازیگری علناً هویت عامل این حملات را اعلام نکرده است.
مشخص است که ایالات متحده مدتهاست که برای بازگشایی خط لوله، دولت بغداد را تحت فشار قرار داده است. شرکتهای انحصاری نفتی فعال در منطقه، مانند «اکسون»، «شورون»، «دیاناو»، «جنل انرژی» و «گلف کیستون» میخواهند صادرات از طریق بندر جیحان را از سر بگیرند.
افتتاح این خط لوله همچنین برای دولت اربیل که به شدت به درآمد نفت وابسته است، بسیار حیاتی است. مدتی است که حقوق کارمندان دولت پرداخت نشده و سرمایهگذاریهای زیرساختی در منطقه متوقف شده است.