تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: چپ (soL)، پایگاه خبری حزب کمونیست ترکیه
۶ ژوئیه ۲۰۲۴
مهندسی انتخاباتی و بازگشت نه چندان باشکوه اصلاحطلبان در ایران
…
آیا پزشکیان اول ترک و بعد ایرانی است؟
«پزشکیان اگرچه در تبریز، قلب آذربایجان ایران محبوب بود، اما هیچکس فکر نمیکرد او رئیسجمهور شود. امور خیریه او در دورۀ طبابت، زندگی متواضعانه و سیاست او بر مشکلات اقلیتهای قومی در ایران، و محبوبیت او در بین اقوام آذربایجان و ترکها متمرکز بود. این محبوبیت تا قبل از انتخابات حتی از تبریز فراتر نمیرفت.»
«در مدت زمان کوتاهی، نامزدی پزشکیان در استانهای آذربایجان و در ترکها، شور و هیجان ایجاد کرد. پزشکیان با پخش سرود «آذربایجان» با صدای رشید بهبودوف آهنگساز بزرگ آذربایجان شوروی در گردهمایی انتخاباتی خود در تبریز، شور و هیجان قابلتوجهی را به ویژه در بین جوانان ترک ایجاد کرد. تا جایی که این حمایت با سایر اقلیتهای قومی و فرقهای همسو بود، احتمال پیروزی پزشکیان وجود داشت. پزشکیان در دور اول تنها چهار استان را برد. او در مکانهایی که اقلیتهای قومی و اهل سنت زندگی میکنند، مانند سیستان و بلوچستان، گلستان، لرستان، خراسان شمالی، اول شد.»
«مسأله اصلی در ترکیه [و جمهوری آذربایجان – عدالت] ترکگرایی پزشکیان بود. پزشکیان نه تنها ترک است، بلکه متهم به ترکگرایی و تجزیهطلبی است. در سخنرانیهای قبلی او نیز مشخص شد که او طرفدار آموزش به زبان مادری ترکی است، و تلاش میکند فراکسیونی از نمایندگان ترک را در مجلس ایران تشکیل دهد. روشن است که به نظر میرسد میتوان زندگی سیاسی پزشکیان پیش از نامزدی ریاستجمهوری او را، ملیگرایی ترکی دانست.»
«اما در اینجا چند موضوع وجود دارد. ناسیونالیسم جداییطلب ترک نتوانسته است در ایران، به جز در میان گروههای بسیار کوچک جوان و حاشیهای، جای پایی باز کند. میتوان گفت ناسیونالیسم ترکی به سبک پزشکیان نسبتاً رایج است. این یک «ناسیونالیسم ترک ایرانی» است که تجزیهطلب نیست و با برخی مطالبات ملی مانند آموزش به زبان مادری خودنمایی میکند. همچنین جای پرسش است که ترکهای ایران را تا چه حد میتوان اقلیت دانست. در تاریخ، مانند امروز، ترکها در کنار پارسیها، یکی از دو عنصر اساسی ایران بودهاند. آنها، حداقل به اندازه فارسها در میان نخبگان حاکم ایران، بورژوازی و سرمایهداری ایران، روشنفکران، هنرمندان، رهبران افکار عمومی و روحانیون حضور برجسته دارند.»
https://haber.sol.org.tr/haber/iranda-reformistlerin-muhtesem-olmayan-donusu-394069