تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: «چپ» (soL)
۲۴ فوریه ۲۰۲۵
لاورف در سالگرد جنگ روسیه-اوکراین در ترکیه: «رویکردهای واقعبینانه ما را خوشحال میکند»
هاکان فیدان وزیر امور خارجه در خصوص جنگ روسیه- اوکراین گفت: «ما به ابتکار جدید آمریکا به عنوان یک رویکرد نتیجه-گرا اهمیت زیادی میدهیم.» سرگئی لاورف وزیر امور خارجه روسیه گفت: «پایان یافتن این جنگ بدون از بین بردن دلایل پیدایش آن ممکن نیست.»
سرگئی لاورف وزیر امور خارجه روسیه در حالی به آنکارا آمد که جنگ روسیه- اوکراین سه سال است ادامه دارد. وی ابتدا با هاکان فیدان وزیر امور خارجه و سپس با طیب اردوغان رئیس «حزب عدالت و توسعه» دیدار کرد. لاورف گفت: «پایان یافتن این جنگ بدون از بین بردن دلایل پیدایش آن ممکن نیست.».
اردوغان رئیس حزب عدالت و توسعه از لاورف استقبال کرد. این جلسه یک ساعت به طول انجامید. سفر لاورف مصادف با سومین سالگرد جنگ روسیه- اوکراین است، و به این دلیل نیز مهم است.
لاورف پیش از ملاقات با اردوغان با هاکان فیدان وزیر امور خارجه دیدار کرد. فیدان پس از این دیدار با لاورف کنفرانس خبری برگزار کرد. فیدان گفت که جنگ روسیه- اوکراین میتواند در مذاکرات حل شود، در حالی که لاورف گفت: «ما همچنان موضع خود را حفظ میکنیم، ما خوشحالیم که رویکردهای واقعبینانه ظاهر شدهاند.»
هاکان فیدان وزیر امور خارجه پس از این دیدار گفت:
«ما قصد داریم همکاری خود را در زمینه مسائل دوجانبه بیشتر کنیم. ما به عنوان ترکیه از یافتن راهحل برای جنگ از طریق دیپلماسی حمایت کردیم. راه حل (جنگ روسیه- اوکراین) در مذاکرات قابل دستیابی است. ما انتظار داریم که همه به نگرانیهای امنیتی ترکیه احترام بگذارند. ما به ابتکار جدید ایالات متحده درباره جنگ روسیه- اوکراین به عنوان یک رویکرد نتیجهگرا اهمیت زیادی قائل هستیم. ما در مورد جلوگیری از تحرکات جداییطلبانه نظرات مشابهی در سوریه داریم.»
لاورف همچنین درباره جنگ اوکراین ارزیابی ارائه نمود و گفت: «پایان این جنگ بدون از بین بردن دلایل پیدایش آن ممکن نیست.» لاورف با بیان اینکه در جریان مذاکرات با آمریکا در ریاض دیدگاههای متفاوتی مطرح شد، گفت: «ما به گفتوگو با شرکای آمریکایی خود ادامه خواهیم داد.»
لاورف پس از این دیدار گفت:
«ما همچنین درباره نیروگاه هستهای در آکویو گفتگو کردیم، ساختوساز ادامه دارد. ما همچنین در مورد موضوعات جدید انرژی اتمی گفتگو کردیم. ما در مورد وضعیت اوکراین بحث کردیم، ما همچنان موضع خود را حفظ میکنیم، خوشحالیم که رویکردهای واقع بینانه ظاهر شدهاند. علیرغم تنشهای بینالمللی، ترکیه و روسیه در همه زمینهها در تماساند. رئیسجمهور اردوغان و پوتین رئیسجمهور روسیه در تماس دائم هستند.»
فیدان به بلومبرگ گفت: «ما در مورد اینکه آنها میخواهند عضو ناتو شوند چیزی نمیگوییم، اما ما باید بسیار واقعبین باشیم»
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، روز گذشته ارزیابیهایی را درباره مسائل جاری برای سازمان خبری «بلومبرگ تی.وی» مستقر در آمریکا ارائه کرد. فیدان در پاسخ به این پرسش که آیا ترامپ رویکرد ایالات متحده در قبال پیوستن اوکراین به ناتو را تغییر خواهد داد، گفت: «من مطمئن نیستم که آیا دولت قبلی نیز طرفدار پیوستن اوکراین به ناتو بوده است یا نه. بنابراین فکر نمیکنم سیاست جدیدی در اینمورد وجود داشته باشد.»
فیدان در خصوص عضویت احتمالی اوکراین در ناتو گفت که آنها این موضوع را با شرکای اروپایی و دوستان اوکراینی خود در میان گذاشتند، و باید درک کرد که دولت اوکراین نه تنها درخواست عضویت در ناتو را دارد، بلکه خواهان تضمین امنیت کشورش نیز هست.»
فیدان درباره رویکرد ترکیه به عضویت احتمالی اوکراین در ناتو گفت: «ما چیزی در مورد تمایل آنها برای عضویت در ناتو نمیگوییم، اما باید بسیار واقعبین باشیم. این موضع رسمی ما است که بوسیله رئیسجمهور ما اعلام کرده است.»
«ما میدانیم که یک نقشه بوسیله طرفهای تهیه شده است»
فیدان گفت با سرگئی لاورف وزیر امور خارجه روسیه دیدار کرد و از آنچه در نشست آمریکا- روسیه در ریاض گذشت مطلع شده است، و یادآور شد که ترکیه میزبان ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین نیز بود و دیدگاه آنها نیز شنیده شده است.
فیدان گفت: «ما میدانیم که طرفهای مربوطه برنامهای را در دست اجرا دارند. ما به عنوان ترکیه سعی میکنیم مانند چند سال پیش سهم خود را در این بحث داشته باشیم. ما هنوز منتظریم و خواهیم دید که بعد از این همه بحث چه طرحی ظهور خواهد کرد.»
فیدان با اشاره به اظهارات متعدد دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا مبنی بر اینکه میخواهد شاهد «آتشبس فوری» باشد، خاطرنشان کرد که ترامپ به عنوان یک رهبر سیاسی خواسته خود را بیان کرده و به نکته مهمی اشاره کرده است.
فیدان با اشاره به اینکه آنچه در اوکراین اتفاق افتاد «به یک مسأله اخلاقی برای کل جهان تبدیل شده است» و هزاران نفر جان خود را از دست دادهاند، گفت: «این مسأله به عنوان یک مشکل ژئواستراتژیک شروع شد، اما اکنون به یک مشکل اخلاقی بزرگ تبدیل شده است.»
فیدان گفت: «در دوران مدرن، بشریت به این همه تلفات و ویرانی اجازه میدهد. آقای ترامپ حق دارد که بخواهد جنگ متوقف شود، اما واقعاً چگونه این کار را انجام دهیم، چگونه جلوی آن را بگیریم؟ این پرسش دیگری است که مردم در حال حاضر روی آن کار میکنند.»
«این موضوع بسیاری از شرکای اروپایی ما را در موقعیتی نگران کننده قرار داده است»
فیدان درباره رویکرد ترامپ به جنگ روسیه-اوکراین گفت:
«این یک پیشرفت بسیار چشمگیر است و بسیاری از شرکای اروپایی ما را تا حدی مضطرب کرده است. زیرا از آغاز جنگ اوکراین، آنها عمدتاً با دولت بایدن روی یک طرح کار میکردند. اکنون ترامپ و دولتش طرح متفاوتی را پیشنهاد میکنند. بنابراین فکر میکنم باید سازماندهی مجدد و مذاکرات زیادی انجام شود. دوستان اروپایی ما بین خود مذاکراتی را آغاز کردهاند و در داخل ناتو نیز مذاکراتی وجود دارد. زمانیکه هر دو طرف به دیدگاه خود شکل بدهند، مذاکره با یکدیگر را آغاز خواهند کرد. آنطور که من میدانم، برخی از رهبران اروپایی، مانند (امانول، رئیسجمهور فرانسه) و (کییر، نخست وزیر بریتانیا) به واشنگتن خواهند رفت و با رئیسجمهور ترامپ دیدار خواهند کرد. آنها (به واشنگتن) خواهند رفت و درباره این مسائل بحث خواهند کرد.»
«کاهش وابستگی به آمریکا همه را مقاوم میکند»
فیدان با اشاره به اینکه این وضعیت به یک عادت تبدیل شده است، گفت: «بسیاری از اروپاییها فکر میکنند هر چیزی که دارند یا تجربه میکنند کار خودشان است. در واقع، برای مدت طولانی یک وابستگی بزرگ پشت این وجود داشت. من فکر میکنم این بحران میتواند یک فرصت عالی برای دوستان اروپایی ما نیز باشد. من فکر میکنم کاهش وابستگی به آمریکا در عرصههای بسیار استراتژیک، آنها و همه ما را در برابر بحرانهای اقتصادی و ژئوپلیتیک مقاومتر میکند.»
فیدان با تاکید بر اینکه آغاز مذاکرات آمریکا و روسیه چیزهای زیادی را برای همه در اروپا، آمریکا، آسیا و روسیه تغییر میدهد، گفت که تلاش میکند بفهمد دولت ترامپ چه میخواهد انجام دهد.
فیدان با تاکید بر اینکه تلاش آمریکا برای جدا کردن موضوع جنگ روسیه-اوکراین از دیگر روابط آمریکا و روسیه موضوع دیگری است، گفت: «این بدان معناست که دو راه وجود دارد. در یک مسیر، آنها میتوانند روی چگونگی توقف جنگ روسیه- اوکراین کار کنند، و در مسیر دوم، میتوانند بر روی چگونگی غلبه بر مشکلات و مسأئلی که بین روسیه و آمریکا وجود دارد، تمرکز نمایند. با این حال، بیشتر مشکلات بلافاصله پس از شروع جنگ به وجود آمد. بنابراین، من فکر میکنم که این دو مسیر تا حد زیادی به هم مرتبط هستند. در نهایت، اگر ترامپ بخواهد روابط با روسیه را بهبود بخشد یا مشکلات موجود را حل کند، باید راهی برای حل و فصل مناسب مسأله اوکراین بیابد.
فیدان با بیان اینکه طرفهای ذیربط همچنان در حال مذاکره بر سر موضوع روسیه-اوکراین هستند، گفت: «من نمیتوانم زمان مشخصی را برای حل این موضوع پیشبینی کنم، اما کاری که همه میتوانند انجام دهند این است که انتظار نوعی تحول در عرض چند ماه آینده را داشتبه باشند.».
فیدان با اشاره به اینکه ترامپ بسیار مشتاق توقف جنگ روسیه- اوکراین است، گفت که آنها قبلاً گفتگوهای تک به تک با روسیه را آغاز کردهاند و این معنای زیادی دارد.
پاسخ به پرسش درباره اتحادیه اروپا و بریکس: «ما علاقهمندیم اما هنوز به ما پیشنهاد عضویت داده نشده است»
هنگامی که از او پرسیده شد، «آیا ترکیه به طور بالقوه به عضویت در این بلوک (بریکس) در کوتاه مدت فکر میکند؟» فیدان چنین پاسخ داد:
«همانطور که میدانید، ما برای مدت طولانی می خواستیم عضو اتحادیه اروپا باشیم. این فقط برای اطمینان از توازن سیاست اقتصادی ما است زیرا در جهان مدرن هیچ کشوری نمیتواند به تنهایی بر مشکلات اقتصادی و سیاسی فائق آید. بنابراین، ما باید بخشی از پیمانها، پلاتفرمها، اتحادیهها و اتحادها باشیم. ترکیه قصد دارد وارد بازار مشترک اتحادیه اروپا شود، اما متأسفانه اروپاییها چنین فکر نمیکنند. زیرا آنها توانستهاند یک تمدن فرا-ملی، اما نه فرا-تمدنی بشوند. آنها از پذیرش یک کشور بزرگ مسلمان خودداری میکنند. با توجه به این واقعیت، ما بررسی سایر بسترهای اقتصادی، سایر بسترهای همکاری اقتصادی مانند بریکس را آغاز کردهایم تا ببینیم آنها چه نوع ارزشهایی دارند، چه مزیتهایی دارند، چه نوع سازوکار نهادی دارند یا ندارند. بنابراین، ما علاقهمند هستیم، اما هنوز به ما پیشنهاد عضویت داده نشده است.»
فیدان در پاسخ به این پرسش که آیا ترکیه در صورت دعوت به بریکس خواهد پیوست یا نه، گفت: «همانطور که گفتم، اردوغان رئیسجمهور ما بسیار مشتاق است گزینههای اقتصادی ترکیه را افزایش دهد. اتحادیه اروپا اولین انتخاب ما بود، اما اگر نتوانیم بخشی از اتحادیه اروپا باشیم، گزینههای دیگر همیشه روی میز خواهند بود.»