تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: الاخبار
نویسنده: یحیی دبوق
پنجشنبه، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵
روایت ایران پیش میرود… اسرائیل روز بعد: یک «تساوی تلخ»
جنگ نه با یک توافق روشن ، بلکه با آتشبس پایان یافت و به هر طرف اجازه داد روایت خود را ارائه دهد (خبرگزاری فرانسه)
با گذشت زمان از اعلام آتشبس بین اسرائیل و ایران، تصویر واضحتر میشود. برجستهترین ویژگی این است که جنگ یک «نقطه عطف استراتژیک» نبود، بلکه یک رویارویی نظامی موقت بود که بدون توافق روشن و با نتایج نامشخص پایان یافت. علیرغم روایت رسمی «پیروزی» اسرائیل، سوالات پیش از جنگ تقریباً در میان رسانهها، نخبگان و مراکز تحقیقاتی و از همه مهمتر، در آگاهی عموم مردم اسرائیل که نگران موارد زیر هستند، بیپاسخ مانده است: آیا اسرائیل در خنثی کردن پروژه هستهای ایران موفق شده است؟ و آیا تهدید موشکی از بین رفته است؟
آیا نفوذ و گسترش منطقهای ایران به پایان رسیده است؟ در مورد فرصت سرنگونی نظام، که اسرائیل در طی و قبل از جنگ آن را در نظر داشت و با علم به اینکه نظام ایران، طبق برآوردها، از این جنگ مقاومتر و توانمندتر بیرون میآید، روی آن شرطبندی کرده بود، چه؟ بنابراین، آیا این واقعاً یک موفقیت تاکتیکی موقت و بدون تأثیر استراتژیک واقعی است؟
شاخصهای موجود تاکنون نشان میدهند که نتیجه واقعی برای اسرائیل به یک «تساوی تلخ» از سوی اسرائیل نزدیکتر است، در حالی که پایداری ایران به تنهایی، زیرا در موقعیت دفاعی با هدف خنثی کردن جنگ و اهداف آن قرار گرفت، تأییدی بر «پیروزی» آن است.
بدون نیاز به اطلاعیههای رسمی یا نظرسنجیهایی که انتظار میرود به زودی در تلآویو منتشر شوند، مردم اسرائیل در اضطراب عمیقی به سر میبرند. این جنگ، نادرستی روایت تواناییهای دفاعی و تهاجمی را که در سالهای گذشته بیش از حد مورد توجه قرار گرفته بود، آشکار کرده است. مشخص شده است که واقعیت دفاعی و تهاجمی با شکافهای جدی که موضوع «درسهای آموختهشده» طولانی خواهد بود، ناقص بوده است. در همین حال، پاسخ نهایی ایران – قبل از اجرای آتشبس – حاوی پیام روشنی بود: ایران سقوط نکرده و احساس نمیکند که شکست خورده است. مهمترین هدفی که اسرائیل امیدوار بود به آن دست یابد، قبل از شکست فیزیکی ایران شکست دادن خودآگاهی آن بود.
گزارشهای اسرائیلی و آمریکایی نشان میدهد که نتایج حملات همچنان «مشکوک» است.
در مجموع، اسرائیل علیرغم حملات دقیق و خشونتآمیز به تعدادی از تأسیسات ایرانی، نتوانست به اهداف مورد نظر خود دست یابد. طبق گزارشهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل که دیروز منتشر شد و تأیید کرد که نتایج حملات همچنان «نامشخص» است، برنامه هستهای ایران به طور کامل نابود نشد. طبق این گزارشها، اورانیوم غنیشده دستنخورده باقی مانده و سانتریفیوژها تا حدی سالم ماندهاند، و بسیاری از آنها قبل از حمله به مکانهای امن منتقل شده بودند. با این حال، تأسیسات اصلی پروژه هستهای نیز تا حدی سالم مانده یا حداقل در معرض انکارها و تأییدهای متناقضی از سوی ایالات متحده و اسرائیل قرار دارد که نشان دهنده وضعیت عدم اطمینان از سوی هر دو طرف است.
در مقابل، تهدید موشکی ایران نسبتاً بدون تغییر باقی مانده است، در حالی که انتظار میرود پایههای آن به سرعت احیا شود و زرادخانه از طریق سرعت بخشیدن به تولید تقویت گردد. ایران با اثبات اثربخشی خود، توجه ویژهای به این زرادخانه دارد. این بدان معناست که این زرادخانه آماده یک توسعه کیفی است، که آن را به چالشی واقعی برای اسرائیل و ایالات متحده در درگیریهای آینده تبدیل میکند.
بر این اساس، رونن برگمن، یکی از برجستهترین تحلیلگران نظامی و امنیتی اسرائیل، در «یدیعوت آحارانوت» نوشت «آنچه اسرائیل به دست آورد، یک دستاورد نظامی قابل توجه بود، اما برای دستیابی به یک پیروزی استراتژیک کافی نبود.» او خاطرنشان کرد که حملات هوایی «بسیار دقیق» بودند و تأسیسات حساس در اعماق ایران، از جمله تأسیسات هستهای فردو و کارخانههای تولید موشکهای بالستیک را هدف قرار دادند. با این حال، پرسشهای اساسی در مورد میزان واقعی خسارت به برنامه هستهای «بدون پاسخ روشن» باقی ماندهاند. برگمن خاطرنشان میکند که «ابهام، گزارشهای مربوط به نتایج عملیات نظامی را احاطه کرده است.» با وجود لافهای دولت اسرائیل مبنی بر دفع تهدید هستهای برای سالها، «اطلاعاتی که در جوامع اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا در گردش است، کمتر خوشبینانه است.»
در هر صورت، تنها دو روز پس از آتشبس، واقعیت به شرح زیر است: تأسیسات هستهای آسیب دیدهاند، اما نابود نشدهاند؛ این برنامه متوقف نشده، بلکه صرفاً برای مدت کوتاهی به تعویق افتاده است؛ و اختلاف بین روایتهای سیاسی در اسرائیل و آمریکا و آنچه سازمانهای اطلاعاتی هر دو کشور فاش میکنند، آشکار است. حقیقت به مرور زمان، نه از دادههای اولیه، این نتیجهگیری اساسی را تقویت میکند: اسرائیل و آمریکا در دستیابی به پیروزی قاطع در جنگ خود علیه ایران شکست خوردهاند.