رسالت

۲۱ آذر ۱۴۰۱

سوغات حجاز برای چشم بادامی‌ها
نگاهی به احیای روابط اقتصادی پکن و ریاض و نقش تهران

 

تجلی قدرت بلوک شرق این‌بار در سال نوی چینی و با پرواز اژدها بر فراز خاورمیانه نمایان شد و در این میان فرصت برای تقویت برنامه‌های اقتصادی ایران فراهم آمده است.

سفر شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به عربستان درحالی صورت گرفت که دو کشور درصدد هستند روابط سیاسی و اقتصادی خود را بیش از پیش گسترش دهند.

حضور رئیس جمهور چین در ریاض همزمان با برگزاری نشست سران عربی و چین و نشست شورای همکاری خلیج فارس و چین گویای آن است که علاوه بر تعاملات سیاسی ، گسترش مناسبات اقتصادی نیز در این سه نشست به شدت دنبال می شود .

یکی از مهمترین مفاد اقتصادی این جلاس به طرح نوسازی اقتصادی عربستان موسوم به چشم‌انداز۲۰۳۰»، بر می‌گردد و این طرح ادامه بررسی زیر ساخت‌های جهانی عربستان موسوم به «کمربند و جاده» است .

اما ماجرا فراتر از یک طرح است به نظر می‌رسد که چین به دنبال امضای قراردادهای تجاری بلند مدت در این بخش از خاورمیانه است به نحوی که خبرگزاری عربستان سعودی اعلام کرد که عربستان سعودی و چین قراردادهای مقدماتی به ارزش بیش از ۲۹ میلیارد دلار امضا می کنند .

نقاط اقتصادی مشترک ریاض و پکن
چین بزرگ‌ترین شریک تجاری عربستان به شمار می‌رود و به نظر می‌رسد که علاوه بر تجربیات گذشته از جمله قرارداد پتروشیمی، روابط چین و عربستان درحوزه انرژی نیز توسعه یافته است .

این درحالی است که بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این علاقمندی ممکن است در زمینه انرژی هسته‌ای ادامه یابد .

علاوه بر مشکلات میان عربستان و آمریکا بر سر روسیه موجب شده است تا پکن از این شرایط برای توسعه روابط خود استفاده کند.

بسیاری از تحلیلگران سفر اخیر رئیس‌جمهور چین به عربستان را نشان‌دهنده نوعی «چرخش» یا «شیفت» به سوی پکن می‌دانند. یک مقام بلندپایه سعودی در این زمینه گفت: «ما مدت‌هاست گفته‌ایم که افراد زیادی هستند که می‌توان با آن‌ها سر یک میز نشست.» این مقام که روی سخنش به آمریکایی‌ها بود، افزود: «چینی‌ها حرف‌های بی‌ربط نمی‌زنند و بی‌احترامی نمی‌کنند. آن‌ها می‌دانند چگونه تجارت کنند.»

وی افزود: «آمریکایی‌ها از ما خواسته‌اند که یک طرف را انتخاب کنیم. ما چنین نخواهیم کرد.»

تغییرات مناسبات اقتصادی منطقه
عربستان سعودی و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در سال‌های اخیر روابط خود را با روسیه و چین تعمیق بخشیده‌اند ، امارات متحده عربی به‌ویژه از آنچه عدم حمایت واشنگتن از امارات در برابر حملات نیروهای حوثی به پایتخت این کشور در اوایل سال جاری میلادی می‌بیند، آزرده‌خاطر شده است.

«شی» سومین دوره ریاست جمهوری خود در چین راشروع کرده و به نظر می رسد نفوذ در خاورمیانه در«دستور کار دولت چین قرار دارد به ویژه آنکه روابط عربستان و آمریکا نیز مدتهاست به وخامت گراییده است.

در این میان روابط عربستان و آمریکا به وخامت گراییده و دو طرف بر سر مسائل مختلف دچار اختلاف هستند.

عربستان سعودی و همچنین امارات به دنبال سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی برای ایجاد صنایع جدید و تنوع بخشیدن به نفت بدون وابستگی به غرب، به سمت شرق و چین و جاهای دیگر نگاه
می‌کنند.آن‌ها به دنبال کالاهای چینی، قراردادهای ساخت و ساز، سرمایه گذاری در زیرساخت‌ها، تولید ساختمان و اقتصادهای دیجیتال هستند که همگی با طرح کمربند و جاده پکن و هدف امارات متحده عربی برای تبدیل شدن به یک هاب لجستیکی جهانی مطابقت دارند.

حضور ایران در رقابتی استراتژیک
ایران از مدت‌ها قبل سیاست گردش به سوی شرق را در برنامه‌های خود قرار داده و این برنامه‌ریزی در بخش اقتصادی نیز تعریف شده است .

در این میان دو طرف یعنی عربستان سعودی و ایران ، مهم‌ترین شرکای تجاری پیش‌روی چین در خاورمیانه هستند، ثبات روابط بین دو رقیب برای معاملات پکن در منطقه مفید خواهد بود.

می‌توان گفت که مناسبات بین پکن و ریاض، یک رابطه مشارکت انرژی و همکاری اقتصادی است و نه یک اتحاد استراتژیک سیاسی اما عربستان برای ادامه رقابت با ایران در منطقه تلاش می‌کند تا جای پای خود را در مشارکت‌های اقتصادی با چین محکم تر کند .

بلوک‌های متمرکز بر امنیت و اقتصاد به رهبری پکن و مسکو در شرق به دنبال جذب اعضای جدید از جمله ایران و عربستان سعودی هستند؛ دو رقیب با نفوذ در خاورمیانه که علاقه به تقویت همکاری آن‌ها در این جبهه جدید می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر تعادل ژئوپلیتیک جهانی داشته باشد.

ذخایر اقتصادی نفت و گاز ایران و عربستان دو کشور را به به یک شریک استراتژیک مهم تبدیل می‌کند و در این میان ایران نیز می‌تواند از این شراکت برای بهبود مناسبات منطقه‌ای خود با همسایگان بهره ببرد .

ریاض و تهران دارای منافع مشترک زیادی هستند. هر دو کشور، با توجه به اهمیت بازار نفت برای اقتصادشان به دنبال ثبات قیمت نفت هستند. حدود ۷۹٫۴ درصد ذخایر نفت جهان در کشورهای عضو اوپک قرار دارد و خاورمیانه با دارا بودن ۶۵٫۴درصد دارای بیش‌ترین سهم است. عربستان سعودی و ایران ۳۵٫۵ درصد از ذخایر اوپک را در اختیاردارند. این دو کشور از زمان تشکیل اوپک در سال ۱۹۶۰ چندین بار برای تنظیم میزان عرضه و تعیین قیمت نفت خام همکاری کرده‌اند. کنترل قیمت‌ها تضمین‌کننده درآمد ثابت نفت برای همه کشورهای تولیدکننده نفت است و پیش‌بینی‌پذیری را برای برنامه‌ریزان اقتصادی در ایران و عربستان فراهم می‌کند.

باید گفت که توجه عربستان به قرار داد ۲۵ ساله میان ایران و چین نشان دهنده آن است که مقامات عربستان به شرایط جدید اقتصادی در منطقه توجه دارند .

در این میان برخی نیز بر این باورند که ریاض درصدد است تا بزرگ‌ترین مشتری نفت ایران را به سمت و سوی خود متمایل سازد موضوعی که برخی دیگر از کارشناسان اقتصادی آن را رد کرده و در مورد توانایی عربستان و امارات برای جبران کاهش صادرات ایران بدون افزایش قیمت نفت تردید دارند.

سخنگوی وزارت خارجه چین نیز اخیراً تاکید کرد: «چین و ایران پیوسته روابط تجاری و اقتصادی با همدیگر را حفظ می‌کنند. چین، همچنان همکاری با ایران را بر اساس تعهدهای بین‌المللی ادامه می‌دهد».

حتی تعاملات نفتی خارج از اوپک ایران و عربستان می‌تواند این دو کشور را تبدیل به بازیگرانی مهم در نظام جدید نفتی جهان کند. عربستان قصد بالا بردن قیمت نفت را دارد و این برای ایران فرصت‌ساز است. هم‌افزایی نفتی ایران و عربستان خارج از ساختار اوپک می‌تواند موجب فروش سودآورتر نفت توسط این دو کشور شود.

***

تسنیم

۱۳ آذر ۱۴۰۱

حریری: تکلیفمان با چین مشخص نیست

 

رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین می‌گوید تا زمانی که تکلیف ایران و افکار عمومی با نحوه همکاری و تعامل اقتصادی با چین روشن نشود، نمی‌توان به بسیاری از سوال‌ها پاسخ داد.

مجیدرضا حریری در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: یکی از معضلاتی که ما در سال‌های گذشته با آن مواجه بودیم، نامشخص بودن تکلیف ما با چین است. وقتی خبری از همکاری‌های تازه با چین مطرح شده یا سرمایه‌ گذاری شرکت‌های این کشور در ایران نهایی می‌شود، ناگهان موج منفی رسانه‌ای راه می‌افتد که کشور را به چین فروختیم و امثال این حرفها، ولی در مقابل اما وقتی خبر می‌آید که چین در کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر یا سایر کشورهای منطقه سرمایه‌گذاری کرده، این بار تیتر می‌زنند که چین، ایران را رها کرده یا قصد همکاری با ما را ندارد! در چنین شرایطی باید بپرسیم تکلیف چیست؟

وی با بیان این‌که برای جذب سرمایه‌ گذاری نیاز به فراهم کردن مقدمات و زیرساخت‌های لازم است توضیح داد: امروز اقتصاد چین و شرکت‌های بزرگ فعال در آن با نقاط مختلف دنیا کار می‌کند و سطح گسترده‌ای از همکاری را فراهم کرده‌اند. برای سرمایه‌گذاری نیاز به امنیت و تضمین شرایط است و با توجه به تحریم‌هایی که اقتصاد ایران در سال‌های گذشته آن را تجربه کرده، برخی از شرکت‌های چینی نیز می‌ترسند که در صورت ورود به ایران با محدودیت مواجه شوند.

رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین ادامه داد: در صورتی که ما این امنیت سرمایه‌گذاری را تامین کنیم، قطعا شرکت‌های چینی نیز به حضور در ایران علاقه نشان خواهند داد. البته بنا نیست که در این حوزه انحصار ایجاد شود و در صورت فراهم شدن شرایط، از دیگر کشورها نیز امکان جذب سرمایه خواهیم داشت؛ اما در حال حاضر همانطور که اروپایی‌ها محدودیت‌هایی دارند، قطعا نگرانی برای شرکت‌های چینی نیز وجود دارد.

حریری با بیان این‌که ایران امروز پنجمین کشور منطقه خلیج فارس در همکاری با چین است بیان کرد: ما در سال ۲۰۱۴ شریک اول تجاری چین در منطقه بودیم اما امروز این جایگاه را عربستان سعودی از آن خود کرده است. برای چین تامین پایدار انرژی یک اولویت اساسی به شمار می‌رود و قطعا در این راستا با کشورهای منطقه همکاری خواهد کرد اما این به معنی کنار رفتن ایران نیست.

وی خاطر نشان کرد: همکاری با ایران برای چین یک موضوع مهم است و ما همواره جزو تامین کنندگان اصلی انرژی چین بوده‌ایم. در صورتی که مقدمات لازم فراهم نشود، ما برخی فرصت‌ها را از دست می‌دهیم اما این به معنای کنار گذاشتن ایران از سوی چینی‌ها نخواهد بود و در صورت فراهم شدن شرایط، امکان رشد جدی همکاری و سرمایه‌ گذاری جدید وجود خواهد داشت.

پیوند کوتاه: https://tinyurl.com/3nsu3bzy