تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
۱ مهر ۱۴۰۴
منبع: «چپ» (soL)
نویسنده: اورهان گوکدمیر
۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵
کارت کردی و جنگ اتحادها
«کنگره کُرد-یهود» که در یک تاریخ مهم، یعنی ۷ سپتامبر، در آلمان برگزار شد، در بیانیه پایانی خود خواستار مبارزه علیه ترکیه و ایران شد. این کنگره از دولت آلمان خواست برای حفاظت از حقوق کردها و یهودیان، سازمانهای وابسته به این دو کشور را مجازات کند. همانطور که همه میدانند، اسرائیل عملاً با ایران در جنگ است، و در سوریه نیز یک مبارزه پنهانی با ترکیه را پیش میبرد. اسرائیل گهگاه مناطقی را که ترکیه در صدد ایجاد حضور خود در آن است، بمباران میکند و سپس عقب مینشیند. با این حال، این رویاروییها هنوز به یک درگیری شدید تبدیل نشدهاند. به طور خلاصه، تنها نتیجه ملموس کنگره، حمایت آشکار «جامعه کردهای آلمان» از اسرائیل است.
طبیعتاً، این نتیجه به عنوان «برافراشتن پرچم کنگره کرد-یهود در روند ابتکاری که با فراخوان عبدالله اوجالان آغاز گردید» تعبیر شد. در واقع، مشخص است که ابتکار ترکیه نیز به دلیل نفوذ اسرائیل در منطقه و بر «پ.ک.ک» آغاز شد. طبق صورتجلسه امرالی، فراخوان اوجالان بر وعده او برای شکستن نفوذ اسرائیل در منطقه و بر «پ.ک.ک» متمرکز بود.
در مقابل، جامعه «پ.ک.ک» در مورد کنگره سکوت کرده است. در میان کسانی که از کنگره استقبال کردند، چهرههایی مانند ابراهیم باران، بنیانگذار «حزب آزادی کردستان» (PAKURT)، علی ارتان توپراک، «رهبر» جامعه کردهای آلمان، و نجات زنیار، بنیانگذار «مؤسسه کردی لوزان» و ستوننویس «رووداو»، دیده میشوند. هر سه نفر به خاطر موضع ناسیونالیستی کردی و مخالفت خود با «پ.ک.ک» شناخته میشوند. طبیعتاً، هر سه نفر به اسرائیل و بارزانی نزدیک هستند. به دیگر سخن، این کنگره مورد حمایت اسرائیل و آلمان و همچنین «بارزانیچیها» است. همه اینها به تشکیل یک جبهه جدید علیه اوجالان و ترکیه اشاره دارند.
***
اجتنابناپذیر بود که کنگرهای که چنین نتیجهای به بار آورد، نگرانیهایی را در درون دولت «حزب عدالت و توسعه-حزب حرکت ملی» ایجاد نکند. کورتولوش تایز، نویسندهای با ریشههای «پ.ک.ک» و اکنون حامی دولت، عروج ناگهانی «جامعه کردهای آلمان» پس از کنگره را برحسته کرد. از نظر او، وجود چنین «سازمان جامعه مدنی کردی» قدرتمندی در آلمان، جدای از «پ.ک.ک»، بسیار تعجبآور بود. به این دلیل که «پ.ک.ک» به انکار حق وجود هر گروه کردی خارج از خود معروف بود. او ادامه میدهد: «بنابراین، ما درباره سازمانی صحبت میکنیم که حتی پ.ک.ک نمیتواند به آن دست بزند یا با آن مخالفت کند.» از نظر او، حمایت اسرائیل، دلیل این مصونیت است.
تایز همچنین اشاره میکند که این انجمن از زمان آغاز روند «ترکیه عاری از ترور» به طور ویژه فعال بوده است و میگوید: «برخی افراد سعی دارند از “کارت کردی” برای ارعاب ترکیه و وادار کردن آن به همسویی در سوریه و خاورمیانه استفاده کنند.»
به گفته روزنامه «تقویم»، یکی از ستیزگرترین نشریات دولتی، روشن است که در کنگره روند «ترکیه عاری از ترور» هدف قرار گرفته است. “اتحاد کرد-یهود” به عنوان یک آنتیتزی در مقابل تز آنکارا که بر “وحدت ترک، کرد و عرب” تأکید دارد، در حال شکلگیری است. در زمانی که اسرائیل به دروزیها و در سوریه وعده “دولت” میدهد، یک سازمان توطئهگر و مرموز به میزبانی آلمان هماهنگ میشود. به عبارت دیگر، فقط ترکیه نیست که میخواهد با کارت کردی بازی کند؛ آلمان و اسرائیل اکنون درگیر هستند.
***
همچنین نشانههایی وجود دارد که نگرانیهای دولت چیزی بیش از توهم است. علی ارتان توپراک، که نقش سخنگوی «اتحاد کرد-یهود» را بر عهده دارد، میگوید: از نظر او، کردها باید از این فرصت تاریخی که پس از یک قرن پیش آمده است، استفاده کنند. خب، این فرصت چیست؟ تأسیس یک کردستان بزرگ مستقل. برای دستیابی به این هدف، منافع کردها در همکاری با اسرائیل است.
توپراک هم با «روند ترکیه عاری از ترور» و هم با انحلال «پ.ک.ک» توسط اوجالان مخالف است. به گفته او، هدف روند صلح در ترکیه جلوگیری از آشتی کردها و اسرائیل است. توپراک میگوید: «من اگر فرصتی داشتم، این را به عبدالله اوجالان میگفتم: ۳۰ سال است که در زندان که هستی؟ اسرائیل هیچ خصومتی با اوجالان یا مردم کرد ندارد. من ترجیح میدهم یک عرب در اسرائیل باشم تا یک کرد در ترکیه.»
***
البته، پشت همه این لفاظیها، یک افسانه درباره خویشاوندی بین کردها و یهودیان نهفته است. منبع این افسانه «کردهای یهودی» یا به عبارت دقیقتر، یهودیان «کردستانی» یا «کرد» هستند. مبلغان یهودی در طول تبعید طولانی بایستی برای اشاعه دین خود در بینالنهرین سعی کرده باشند، و در نتیجه برخی از جوامع کرد باید یهودیت را پذیرفته باشند.
البته، ما نمیدانیم که چه تعداد بودند و چه تعداد باقی ماندهاند. یهودیان کرد تا زمان تأسیس اسرائیل در منطقه زندگی میکردند و با جوامع قومی در هم میآمیختند. پس از تأسیس، به آنجا مهاجرت کرده و ساکن شدند. برخی از آنها نقش فعالی در جنبش صهیونیستی ایفا کردند. به عنوان مثال، موشه بارزانی، یهودی کرد عراقی، عضو تأثیرگذار سازمان مسلح صهیونیستی «لهی» یا بیشتر شناخته شده به عنوان «باند استرن» بود. سازمان تروریستی صهیونیستی که خود را «لوهامی هروت اسرائیل لهی» یا «مبارزان آزادی اسرائیل» مینامید، بین سالهای ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۸ به طور فعال برای تأسیس یک کشور یهودی در فلسطین تحت مدیریت انگلیس فعالیت میکرد. «باند استرن» که توسط آبراهام استرن تأسیس شد، بیش از چند صد عضو نداشت. آنها در گروههای کوچک فعال بودند، و مقامات دولتی را ترور میکردند. لرد موین، وزیر خاورمیانه انگلیس و کنت برنادوت، میانجی سازمان ملل در امور فلسطین، از جمله قربانیان آنها بودند.
علاقه اسرائیل و موساد به کردها از آن زمان تاکنون ادامه داشته است. مشاوران نظامی اسرائیل سلاح و مهمات را به شورشیان کرد منتقل میکردند، به آموزش و مشاوره میدادند. رابطه آنها با ملا مصطفی بارزانی نیز به همان زمان برمیگردد. همه اینها اکنون برای ایجاد دوستی کردها و اسرائیل با هم ترکیب شدهاند. این توجیه مخفی کنگره در آلمان است.
***
یادآور میشویم که اوجالان در فراخوان خود برای ابتکار عمل، «یگانهای مدافع خلق» شاخه سوری «پ.ک.ک» را به تحت نفوذ اسرائیل بودن متهم کرد و گفت: «تنها دغدغه اسرائیل در حال حاضر حذف من است. یگانهای مدافع خلق حشد الشعبی اسرائیل هستند.» این تئوری در پاسخ به حملات اسرائیل به غزه و سوریه یا تلاش آن برای فتح ایران مطرح نشده است. به عنوان مثال، اوجالان در صورتجلسه امرالی اظهار داشت: «اسرائیل ۳۰ سال است که مخفیانه به ما وعده تشکیل یک دولت را میدهد.» به گفته او، اسرائیل همیشه در اخراج او از سوریه، فرار و دستگیری او دست داشته است. او این را با این جمله توجیه میکند: «هرکس موقعیت استراتژیک کردها در خاورمیانه را به خود پیوند بزند، بر خاورمیانه تسلط خواهد یافت. آنها این را پیش از من تعیین کردند.»
وقتی این کار نکرد، آنها طرحی را برای «غزهسازی» منطقه از سلیمانیه تا عفرین به اجرا نهادند. آنها حتی برای این منظور موشکهای دوربرد را در اختیار «پ.ک.ک» قرار دادند. اما، البته اوجالان این طرح را خنثی کرد. اوجالان خطاب به افسران «میت» حاضر در جلسه، با این جمله به سحنان خود پایان داد: «قندیل تحت نفوذ ایران است و نیروهای دموکراتیک سوریه تحت نفوذ اسرائیل. بخشی از کردها هستند که همکاری میکنند. امروز با شما و فردا با اسرائیل.» این بدان معنا بود که هر دو طرف میز مذاکره، یک حزب دموکرات کردستان بارزانی بالقوه را در درون نیروهای دموکراتیک سوریه میدیدند. مداخله در نیروهای دموکراتیک سوریه، دلیل وجودی هم میز و هم روند مذاکره است.
البته، مشکل دیگری هم وجود دارد: اشتیاق برای اتحاد کردها و یهودیان محدود به هواداران بارزانی نیست. این اتحاد همچنین طرفداران زیادی در «حزب چپ دموکرات» (DEM) و «پ.ک.ک» دارد. اینها نشانههایی از قویتر شدن نقش اسرائیل در این بازی است.
***
دولت باغچلی، «شریک مسئول برای روند دولت»، به این اقدامات واکنش نشان داد. باغچلی اظهار داشت که احمد ترک، شهردار برکنار شده از «حزب چپ دموکرات» و احمد اوزر، شهردار اسنیورت از «حزب جمهوریخواه خلق» که به دلیل کارزار «آشتی شهری» زندانی شده بود، باید دوباره به کار خود بازگردند. باغچلی در توجیه پیشنهاد خود گفت: «اگر فساد یا رفتار غیرقانونی در شهرداری وجود دارد، این موضوع جداگانهای است. اینکه او در گذشته برخی از افکار خود در مورد پ.ک.ک را به طور عمومی به اشتراک گذاشته است، موضوع دیگری است. اگر ترکیه وارد روند صلح شده است، احمد اوزر باید آزاد شود.» «اوجالان به یک بال صلح دست یافته است. برای شکوفایی صلح، باید بال دومی نیز وجود داشته باشد.» اظهارات باغچلی همچنین حاکی از مقررات قانونی با هدف جرمزدایی از تبلیغات «پ.ک.ک» و وابستگان به این سازمان است. خود باغچلی علناً گفت: «اگر مسائل مورد توافق در کمیسیون به پارلمان منتقل شوند، این مسائل مورد بحث قرار خواهند گرفت و قوانین لازم تصویب خواهد شد. در نهایت، ترکیه عاری از تروریسم با موفقیت ایجاد خواهد شد.»
حتی خندهدارتر، درخواست باغچلی از «پ.ک.ک» و گروههای وابسته به آن برای تسلیم شدن در برابر اوجالان، احترام به او و عمل کردن طبق دستورات او است. بطور خلاصه، تنها شانس آنها در برابر اتحاد کرد-یهود، تسلیم شدن «پ.ک.ک و گروههای وابسته به آن» در برابر اوجالان است.
***
البته، در حالی که همه این اتفاقات رخ میدهد، رابطه بین اسرائیل و ترکیه با تمام صداقت خود ادامه دارد. «حزب عدالت و توسعه» کمی خجالتی است و رابطه عاشقانه خود را مخفیانه پیش میبرد. یالچین هوجا مدتهاست که میگوید: «یک رابطه همخوابگی بین ترکیه و اسرائیل وجود دارد.» به نظر میرسد اسرائیل مشتاق تغییر همخوابهها است. پس از آنکه سوریه با کمک ترکیه تحت کنترل اسرائیل قرار گرفت، ترکها تا حدودی محبوبیت خود را از دست دادند. در این هرج و مرج، نامزدهای جدیدی در حال ظهورند. ایالات متحده و اتحادیه اروپا پر از «سازمانهای جامعه مدنی» است که میتوانند کاندیدای این نقش باشند. اگر آنها دست تکان بدهند، پنجاه تا در آنجا خواهند بود.
https://haber.sol.org.tr/yazarlar/orhan-gokdemir/kurt-karti-ve-ittifaklar-savasi-401219