تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
۱۹ مرداد ۱۴۰۴
منبع: «چپ» (soL)
۹ اوت ۲۰۲۵
«دالان ترامپ» در عمل: علیاف و پاشینیان در کاخ سفید پشت میز نشستند
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در نشست صلح که در کاخ سفید برگزار شد، میزبان الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان بود.
در بیانیه مشترکی که پس از این نشست امضا شد، آمده است که وزرای امور خارجه دو کشور توافقنامه صلح را امضا کرده و درخواست مشترکی را برای ارائه به «سازمان امنیت و همکاری اروپا» در مورد انحلال «گروه مینسک» سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) امضا کردهاند.
در این بیانیه آمده است که ترامپ، علیاف و پاشینیان شاهد امضای متن «توافقنامه برقراری صلح و روابط بین-دولتی میان آذربایجان و ارمنستان» توسط وزرای امور خارجه دو کشور بودند.
در این بیانیه آمده است که طرفین بر لزوم ادامه برداشتن گامهای بیشتر برای امضا و تصویب نهایی این توافقنامه اذعان نموده، و بر اهمیت برقراری و تقویت صلح بین دو کشور تأکید کردند.
درخواست مشترک برای انحلال «گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا» امضا شد
در این بیانیه همچنین اشاره شده است که رهبران شاهد امضای درخواست مشترک وزرای امور خارجه آذربایجان و ارمنستان به «سازمان امنیت و همکاری اروپا» پیرامون انحلال «گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا» و ساختارهای مرتبط با آن بودند.
بخش اصلی آذربایجان از طریق «مسیر ترامپ» به نخجوان متصل خواهد شد
در این بیانیه آمده است: «این تلاشها شامل اتصال بدون مانع بین سرزمین اصلی آذربایجان و جمهوری خودمختار نخجوان، و مزایای متقابل برای ارمنستان از نظر اتصال بینالمللی و داخلی است. ارمنستان با ایالات متحده و طرفهای ثالث متقابلاً تعیینشده، برای تعریف چارچوب پروژه اتصال “مسیر ترامپ برای صلح و بهروزی بینالمللی” (TRIPP) در قلمرو خود همکاری خواهد کرد. ما بر عزم خود برای انجام تلاشهای صادقانه جهت دستیابی هر چه زودتر به این هدف مجدداً تأکید میکنیم.»
«ما تلاش برای انتقام را رد میکنیم»
در این بیانیه به موارد زیر اشاره شده است:
«ما بر اساس منشور سازمان ملل متحد و اعلامیه آلما-آتا ۱۹۹۱، لزوم آغاز آیندهای روشن و عاری از درگیریهای گذشته را درک میکنیم. پس از درگیریای که باعث رنج عمیق انسانی شده است، سرانجام شرایطی برای کشورهای ما فراهم شده است، تا روابط حسنه همسایگی را بر اساس مصونیت مرزهای بینالمللی و عدم پذیرش استفاده از زور برای تصرف سرزمین آغاز کنند. این واقعیت که هرگز قابل تجدیدنظر نیست و نخواهد بود، منجر به بسته شدن صفحه خصومت بین کشورهای ما میشود. ما هرگونه تلاش برای انتقام را، چه اکنون و چه در آینده، قاطعانه رد و رد میکنیم.»
پس از دیدار دوجانبه، ترامپ، علیاف و پاشینیان در کنار هم پشت یک میز نشستند و در یک کنفرانس مطبوعاتی مشترک در مقابل دوربینها ظاهر شدند.
«روابط بین آذربایجان و ارمنستان از هر نظر به طور قابل توجهی توسعه خواهد یافت.»
ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با ارزیابی این اجلاس، از علیاف و پاشینیان تشکر کرد و گفت که سند امضا شده بسیار مهم است.
ترامپ با بیان اینکه با اعلامیه مشترک، روابط بین آذربایجان و ارمنستان از هر نظر به طور قابلتوجهی توسعه خواهد یافت، اظهار داشت که روابط ایالات متحده-آذربایجان و ایالات متحده-ارمنستان، به ویژه در زمینه تجاری و اقتصادی، گامهای بلندی برخواهد داشت.
«دو کشور به تمامیت ارضی یکدیگر احترام خواهند گذاشت»
رئیسجمهور آمریکا گفت: «ارمنستان و آذربایجان متعهد به توقف خصومتها، از سرگیری روابط تجاری و دیپلماتیک و احترام به تمامیت ارضی یکدیگر هستند.»
ترامپ با بیان اینکه این بیانیه مشترک فرصت صلح مهمی برای منطقه است، گفت: «ما تحریمهای اعمال شده علیه آذربایجان در زمینه دفاعی را لغو میکنیم. این برای آذربایجان بسیار مهم است.»
ترامپ اظهار داشت که لغو تحریمها علیه آذربایجان، همکاری بین دو کشور را عمیقتر خواهد کرد.
توافق با آمریکا برای دالان زنگزور
از سوی دیگر، ترامپ گفت که آنها با ارمنستان در مورد توسعه دالان زنگزور به توافقی رسیدهاند که میتواند تا ۹۹ سال تمدید شود و آذربایجان ضمن احترام به حاکمیت ارمنستان، دسترسی کامل به نخجوان را فراهم خواهد کرد.
ترامپ با یادآوری اینکه برخی این مسیر را «بزرگراه بینالمللی صلح و بهروزی ترامپ» مینامند، گفت که او این را نخواسته نکرده است.
گامی به سوی انحلال گروه مینسک
در همین حال، انتظار میرود دو کشور بلافاصله پس از امضای بیانیه، گروههای کاری را برای تعیین جزئیات «نقشه راه» در ماههای آینده تشکیل دهند.
رهبران همچنین نامه مشترکی امضا کردند و خواستار انحلال گروه مینسک، سازمان میانجیگری به ریاست مشترک ایالات متحده، روسیه و فرانسه برای حل مناقشه بین کشورها، شدند
علیاف و پاشینیان ترامپ را برای دریافت جایزه صلح نوبل نامزد خواهند کرد
در همین حال، در پایان سخنرانیها، علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، و پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، اعلام کردند که به دلیل مشارکتهای ترامپ در صلح منطقهای در حال بررسی نامزدی او برای دریافت «جایزه صلح نوبل» هستند.
علیاف: این توافقنامه خطوط ارتباطی جدیدی ایجاد میکند و فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاری، رفاه و ثبات برای بسیاری از کشورها فراهم میکند
علیاف روز توافقنامه را «روزی که تاریخ نوینی نوشته شد» توصیف کرد.
علیاف اظهار داشت که ترامپ به سرعت به درگیریها در آسیا، آفریقا و قفقاز جنوبی پایان داده است و اعلامیه مشترک امضا شده، خطوط ارتباطی جدیدی ایجاد میکند و فرصتهای جدیدی را برای بسیاری از کشورها برای سرمایهگذاری، رفاه و ثبات فراهم میکند.
علیاف گفت: «این واقعاً یک روز تاریخی است. امروز ما در حال برقراری صلح در قفقاز هستیم. این امر نه تنها برای ما، بلکه برای منطقه نیز فرصتهای فوقالعادهای ایجاد خواهد کرد.»
علیاف با تشکر از تلاشهای ترامپ، گفت: «من مطمئنم که ارمنستان و آذربایجان شجاعت و مسئولیتپذیری خود را برای آشتی نشان خواهند داد، و مردم نیز آشتی خواهند کرد. ما صفحه درگیری، تنش و خونریزی را خواهیم بست و آیندهای روشن و امن را برای فرزندانمان تضمین خواهیم کرد.»
علیاف اظهار داشت که تحولات امروز «صلح بلندمدت، دائمی و ابدی» را در قفقاز تضمین خواهد کرد.
علیاف با بیان اینکه آنها روند مشارکت استراتژیک با ایالات متحده را آغاز کردهاند، گفت که این یک دستاورد تاریخی برای کشور است و شامل همکاری در بسیاری از زمینهها خواهد بود.
علیاف با بیان اینکه آنها در حال «نوشتن تاریخ نوینی» در روابط دوجانبه و بین-دولتی میان ایالات متحده و آذربایجان هستند، گفت: «قرار گرفتن در قالب مشارکت استراتژیک با بزرگترین کشور جهان فرصتی بزرگ و در عین حال مسئولیتی بزرگ است.»
علیاف خاطرنشان کرد که جزئیات فرآیند مشارکت استراتژیک ظرف چند ماه آینده روشن خواهد شد، و این قالب بسیاری از حوزههای مهم مانند سرمایهگذاری متقابل، تجارت، انرژی، حمل و نقل، ترانزیت، هوش مصنوعی، صنایع دفاعی، فروش اسلحه و مبارزه با تروریسم را در بر میگیرد.
علیاف با تأکید بر اینکه از لغو محدودیتهای اعمال شده بر کشورش در سال ۱۹۹۲ استقبال میکند، گفت: «ما از (ترامپ) به خاطر لغو محدودیتهای جاری بر آذربایجان تشکر میکنیم. او این محدودیتها را که یک سال پس از استقلال آذربایجان اعمال شده بود، ۳۳ سال بعد لغو کرد.»
پاشینیان: پایههای تاریخ نوینی بین دو کشور بنا نهاده شده است
پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، نیز با بیان اینکه امضای بیانیه مشترک نقطه عطف مهمی در روابط ارمنستان و آذربایجان است، افزود: «پایههای تاریخ نوینی بین دو کشور بنا نهاده شده است.»
پاشینیان گفت که این بیانیه مشترک راه را برای پایان دادن به درگیری چند دههای بین دو کشور هموار میکند، و دوره جدیدی را بر اساس احترام کامل به حاکمیت متقابل و تمامیت ارضی آغاز میکند.
پاشینیان اظهار داشت که امضای شخصی این بیانیه توسط رئیسجمهور ترامپ، اعتماد و اطمینان خاطری را ایجاد کرد که دوران صلح، رفاه، امنیت و همکاری اقتصادی در قفقاز جنوبی آغاز شده است، و از ترامپ به خاطر رهبریاش قدردانی کرد.
پاشینیان اظهار داشت که این روند، سرمایهگذاریهای زیرساختی را تشویق، ارتباطات منطقهای را تقویت و رهبری پیشرو ایالات متحده در حل مناقشات را بیش از پیش تثبیت خواهد کرد و افزود: «این توافقی که امروز به آن دست یافتیم، دستاورد بزرگی است.»
پاشینیان اظهار داشت که این یک موفقیت برای هر دو کشور، منطقه و جهان است و افزود: «منطقه آرامتر به معنای جهانی امنتر است. این توافق، جهان را به مکانی بهتر تبدیل خواهد کرد.»