تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
دوشنبه، ۱۸ اسفند ۱۴۰۴
منبع: «چپ» (soL)
نویسنده: جان کویومچو اوغلو
یکشنبه، ۸ مارس ۲۰۲۶
رویکرد ایران و آمریکا به جنگ: حمله به تأسیسات آبی چه به ما میگوید؟
بحرانی که با حمله آمریکا به یک کارخانه نمکزدایی آب دریا در جزیره قشم در جنوب ایران آغاز شد، همچنین حاوی سرنخهایی در مورد رویکردهای طرفین در منطقه به جنگ است.
ارتش ایران اعلام کرد که این حمله از پایگاه آمریکایی مستقر در بحرین انجام شده است و در پاسخ، یک تصفیهخانه آب در بحرین را هدف قرار داد.
وزارت کشور بحرین اعلام کرد که یک پهپاد ایرانی به یک کارخانه آب شیرینکن این کشور آسیب رساند و سه نفر را زخمی کرد. مقامات گفتند که این حمله باعث اختلال در تولید آب آشامیدنی شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، حمله آمریکا به این تأسیسات در جزیره قشم را «جنایتی آشکار» توصیف کرد. به گفته عراقچی، این حمله باعث اختلال در آبرسانی به 30 روستا شده است. دولت ایران میگوید ایالات متحده با این حمله، پیشینه خطرناکی برای هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی ایجاد کرده است.
به گفته تهران، حمله به تأسیسات بحرین اقدامی تلافیجویانه بود.
پاسخ بیربط ترامپ: «ایرانیها بدترین مردم هستند»
وقتی از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره ادعاهایی مبنی بر هدف قرار گرفتن تأسیسات آبی قشم سؤال شد، او پاسخ عجیبی داد.
ترامپ ایرانیها را «از بدترین مردم جهان» توصیف کرد و ادعا کرد که آنها «نوزادان را سر میبرند» و مستقیماً به سؤال درباره حمله به تأسیسات آبی پاسخ نداد. در جریان این، استیو ویتکوف، فرستاده ایالات متحده در خاورمیانه و پیت هگست، وزیر دفاع، در حال سر تکان دادن به نشانه موافقت با اظهارات ترامپ دیده شدند.
لفاظیهایی اخیراً دولت ترامپ، به وضوح نشان میدهد که حملات ایالات متحده «بدون رعایت قوانین» و نه در چارچوب قوانین بینالمللی ادامه خواهد یافت.
کاربرد عملی این رویکرد، هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی بوده است.
استراتژی ایالات متحده: هدف قرار دادن مردم
حمله در قشم به عنوان بخشی از استراتژیای تلقی میشود که ایالات متحده در سالهای اخیر به طور فزایندهای دنبال کرده است: هدف قرار دادن مستقیم شرایط زندگی مردم یک کشور.
کارخانههای نمکزدایی آب دریا تأسیسات نظامی نیستند؛ آنها زیرساختهایی هستند که مستقیماً نیازهای آب آشامیدنی جمعیت غیرنظامی را برآورده میکنند. حمله به این تأسیسات با هدف فلج کردن زندگی غیرنظامیان، نه تغییر توازن نظامی، انجام میشود.
این نوع حملات از سوی ایالات متحده چیز جدیدی نیست. محاصره تحمیل شده بر کوبا برای دههها با منطق مشابهی انجام میشود. دولت واشنگتن با دشوار کردن دسترسی مردم کوبا به مایحتاج اولیه از طریق تحریمها و فشار اقتصادی، مستقیماً زندگی اجتماعی را هدف قرار میدهد.
حمله به تأسیسات آب در ایران نیز امتداد نظامی همین خط است. زیرا آب این تأسیسات برای میلیونها نفر، به ویژه ساکنان جنوب ایران، مستقیماً موضوع زندگی است.
بنابراین، حمله به تأسیسات قشم کمتر حمله به یک هدف نظامی و بیشتر عملیاتی بود که معیشت مردم غیرنظامی را هدف قرار میداد.
جزیره قشم در خلیج فارس و نزدیک به امارات متحده عربی واقع شده است.
«بخش نرم» خلیج فارس
در مقابل، حملات ایران به تصفیهخانههای آب در کشورهای خلیج فارس به این معنی است که یکی از آسیبپذیرترین نقاط خلیج فارس از نظر نظامی مورد هدف قرار گرفته است.
کشورهای خلیج فارس در یکی از کمآبترین مناطق جهان واقع شدهاند. اکثر شهرهای منطقه آب آشامیدنی خود را نه از منابع طبیعی، بلکه از طریق شیرینسازی آب دریا تأمین میکنند.
کویت تقریباً تمام آب آشامیدنی خود را از این تأسیسات تأمین میکند. در قطر، این میزان به ۹۹ درصد میرسد. در بحرین، تقریباً ۸۰ تا ۹۰ درصد آب آشامیدنی از طریق شیرینسازی آب دریا به دست میآید. در عمان، این میزان حدود ۸۶ درصد است. در امارات متحده عربی و عربستان سعودی، بخش بزرگی از نیازهای آبی، به ویژه در شهرهای بزرگ، نیز توسط این تأسیسات تأمین میشود.
تصفیهخانههای آب در عربستان سعودی و شهرهایی که از این تصفیهخانهها بهرهمند میشوند
(برگرفته از حساب کاربری روزنامهنگار نوزات چیچک در شبکههای اجتماعی)
آب و برق بخشی از یک سیستم هستند
یکی دیگر از ویژگیهای تصفیهخانههای فاضلاب در خلیج فارس این است که اکثر آنها در ادغام با نیروگاهها فعالیت میکنند.
بخار و گرمای تولید شده در روند تولید برق برای شیرینسازی آب دریا استفاده میشود. بنابراین، نیروگاهها و تأسیسات شیرینسازی آب اغلب در یک مجتمع قرار دارند.
در حالی که این الگو بهرهوری انرژی را افزایش میدهد، آسیبپذیری نظامی جدی ایجاد میکند. زیرا هدف قرار دادن چنین مجتمعی میتواند همزمان دو منبع حیاتی را قطع کند.
وقتی یک تصفیهخانه آب تعطیل میشود، فقط تولید آب متوقف نمیشود؛ تولید برق نیز میتواند به شدت تحت تأثیر قرار گیرد.
پیام ایران به کشورهای خلیج فارس: «ببینید هزینه باز کردن در به روی آمریکا چقدر است»
هدف قرار دادن تأسیسات در بحرین توسط ایران نه تنها به عنوان یک واکنش نظامی، بلکه به عنوان یک پیام سیاسی نیز تفسیر میشود.
تهران مدتهاست که به انجام عملیات نظامی ایالات متحده در منطقه از سرزمینهای پادشاهیهای خلیج فارس اعتراض کرده است. دولت ایران استدلال میکند که این کشورها عملاً به بخشی از جنگ تبدیل شدهاند.
با وجود این، ایران تاکنون عمداً از هدف قرار دادن تصفیهخانههای آب در کشورهای خلیج فارس خودداری کرده است. دلیل این امر این است که از کار انداختن چنین تأسیساتی مستقیماً جان مردم غیرنظامی را تهدید میکند.
اقدامی که پس از حمله در قشم انجام شد، به وضوح رویکرد ایران را آشکار کرد: دولت ایران با نشان دادن اینکه در صورت هدف قرار گرفتن زیرساختهای خود، در کشورهایی که عناصر آمریکایی در آنها حضور دارند، به اهداف مشابه در آنها پاسخ خواهد داد، هشدار جدی به دولتهای منطقه داد.
پروژه آب و انرژی الدور در بحرین
یک آستانه خطرناک
در خاورمیانه، مدتهاست که جنگ بر سر زیرساختهای انرژی در جریان است. پالایشگاههای نفت، خطوط لوله و بنادر اغلب تأسیساتی هستند که هدف قرار میگیرند.
با این حال، این واقعیت که تصفیهخانههای آب در حال تبدیل شدن به یک هدف هستند، آستانه متفاوتی را نشان میدهد.
زیرا این تأسیسات مستقیماً برای ادامه زندگی غیرنظامیان ضروری هستند. طبق قوانین بینالمللی، هدف قرار دادن زیرساختهای ضروری برای بقای غیرنظامیان، جنایت جنگی محسوب میشود.
حمله به قشم نشان میدهد که تجاوز ایالات متحده در خاورمیانه وارد مرحلهای شده است که نه تنها اهداف نظامی و انرژی، بلکه شریان حیاتی جوامع را نیز هدف قرار میدهد. همچنین روشن است که اقدامات هشداردهنده ایران حاوی پیامهای مهمی برای کشورهای خلیج فارس است.