مشارکت استراتژیک هند-آمریکا یک روند بلندمدت است که هیچ‌کس، از جمله روسیه، قادر به تغییر آن نخواهد بود. روسیه باید بداند که نخبگان سیاسی هند ارتباطات خود با آمریکایی‌ها را، نه به دلیل «فشار از واشنگتن» بلکه به این دلیل که به نظر آ‌ن‌ها همکاری با ایالات متحده در راستای منافع ملی دهلی نو است، گسترش می‌دهند. در عین‌حال، مسکو باید انتظار نگرش مشابهی را جانب هند نسبت به «روابط مشارکت جامع و تعامل استراتژیک عصر جدید» روسیه و چین داشته باشد.

تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم

منبع: باشگاه گفت‌وگوی  والدای
نویسنده: گلب ماکارویچ، کارشناس، معاون ریاست «مرکز مطالعات منطقه اقیانوس هند»
۲۷ آوریل ۲۰۲۳

تحلیل زیر نخستین‌بار با عنوان «شبیه، اما متفاوت: ویژگی‌های مربع روسیه – هند- چین- آمریکا» در ۲۷ آوریل ۲۰۲۳ در «باشگاه گفت‌وگوی والدای» منتشر شد. «روسیه امروز» در روز ۳ ژوئیه ۲۰۲۳ در پی سفر هفته گذشته نخست‌وزیر هند به واشنگتن، این مقاله را با عنوان «مثلث‌های عشقی گزینه نیستند: آیا روسیه و هند می‌توانند، بدون این‌که شرکای چینی و آمریکایی خود را برنجانند، دوستانه بمانند؟» منتشر کرد.

مشارکت استراتژیک هند-آمریکا یک روند بلندمدت است که هیچ‌کس، از جمله روسیه، قادر به تغییر آن نخواهد بود. روسیه باید بداند که نخبگان سیاسی هند ارتباطات خود با آمریکایی‌ها را، نه به دلیل «فشار از واشنگتن» بلکه به این دلیل که به نظر آ‌ن‌ها همکاری با ایالات متحده در راستای منافع ملی دهلی نو است، گسترش می‌دهند. در عین‌حال، مسکو باید انتظار نگرش مشابهی را جانب هند نسبت به «روابط مشارکت جامع و تعامل استراتژیک عصر جدید» روسیه و چین داشته باشد.

در روابط روسیه-هند، در کنار دستاوردها و موفقیت‌های تاریخی سال‌های اخیر، مشکلات عینی بسیاری نیز وجود داشته است. آن‌ها عمدتاً به روابط اقتصادی دوجانبه مربوط می‌شوند: نرخ پایین تجارت و فعالیت سرمایه‌گذاری، تمرکز بر چندین حوزه کلیدی (همکاری نظامی-فنی، انرژی هسته‌ای، بخش نفت و گاز)، و آگاهی پایین در میان بازیگران بخش خصوصی درباره بازارهای یکدیگر.

این مشکلات قابل حل می‌باشند. نیاز روسیه به شرکای اقتصادی خارجی قابل اعتماد و تنوع روابط اقتصادی آن، دو کشور را قادر می‌سازد تا به دگرگونی ساختاری روابط روسیه-هند دست یابند. توسعه استراتژی‌های مشابه برای غلبه بر عدم توازن توسعه جهانی، یک دیدگاه مشترک از توسعه فن‌آوری (شامل انتقال فن‌آوری و ایجاد سرمایه‌گذاری‌های مشترک)، و سرمایه‌گذاری‌های مشترک در تحقیق و (R&D) – همه این گام‌ها به دو کشور کمک می‌کند نه تنها گذشته شکوهمند را بیاد آورند، بلکه با هم به آینده نیز نگاه کنند.

با این حال، در دهه‌های اخیر، چالش‌های سیاسی به چالش‌های اقتصادی مشارکت استراتژیک ممتاز بین روسیه و هند اضافه شده‌اند: مسکو از توسعه سریع روابط بین واشنگتن و دهلی نو نگران است.

مشارکت استراتژیک جهانی جامع بین هند و ایالات متحده یک نتیجه منطقی از تکامل سیاست هند از دهه ۱۹۹۰ به بعد است. در آن زمان، دولت نخست‌وزیر ناراسیما رائو روند تدریجی آزادسازی اقتصادی را آغاز کرد. هند قرار بود به یک هدف جذاب برای سرمایه‌گذاری خارجی مبدل شود، زیرا سرمایه مالی کافی در داخل کشور وجود نداشت.

«باز کردن» اقتصاد هند به روی سرمایه‌گذاران خارجی در زمان نخست‌وزیری نارندرا مودی ادامه یافت: ابتکار «ساخت هند» [بر وزن «ساخت چین» پیش از آن – عدالت] از تولیدکنندگان خارجی دعوت کرد تا تأسیسات تولیدی خود را در این کشور جنوب آسیا مستقر نمایند. برنامه «هند خودکفا» («آتم‌نیت‌بهار بهارات)، به نوعی تداوم این ابتکار بود. این، از یک سو، دستیابی به حاکمیت تکنولوژیک را هدف قرار داده است، و از سوی دیگر، تولیدکنندگان خارجی را به بومی‌سازی تولید خود در هند وامی‌دارد.

علی‌رغم افزایش نرخ پس‌انداز ناخالص (gross savings rate)*، هند همچنان به سرمایه‌گذاری خارجی برای تسریع توسعه صنعتی و ایجاد شغل برای جمعیت رو به رشد نیاز دارد – این مشکلات در دهلی نو حیاتی تلقی می‌شوند. در این راستا، ایالات متحده به شریک بلامنازع هند مبدل شده است – هیچ کشور دیگری آنقدر سرمایه آزاد ندارد که بتواند «اشتهای» هند را ارضاع نماید.

منافع اقتصادی دو کشور در یکدیگر تحت تأثیر عامل سیاسی قرار گرفت. شکست هند در جنگ هند- چین در سال ۱۹۶۲ ضربه‌ای برای دهلی نو بود، که نخبگان سیاسی مدرن هند نمی‌توانند از آن نجات پیدا کنند. توسعه سریع اقتصادی همراه با تسریع افزایش قدرت نظامی جمهوری خلق چین، احساسات بیدارباش را در هند تشدید کرده است.

دهلی نو به ویژه درباره توسعه نیروی دریایی ارتش رهایی‌بخش خلق [چین] نگران است. از دیدگاه هند، چینی‌ها می خواهند تسلط خود را در منطقه هند-آرام (Indo-Pacific)** تضمین کنند. در این زمینه، همکاری با آمریکایی‌ها در «آزاد و باز بودن هند-آرام» برای هندی‌ها بمثابه یکی از معدود راه‌های خنثی کردن تهدیدات علیه امنیت آن‌ها تلقی می‌شود.

مسکو باید بداند که نخبگان سیاسی هند ارتباطات خود با آمریکایی‌ها را، نه به دلیل «فشار از واشنگتن» بلکه به این دلیل که به نظر آ‌ن‌ها همکاری با ایالات متحده در راستای منافع ملی دهلی نو است، گسترش می‌دهند. تلاش برای متقاعد کردن آن‌ها به این‌که آن‌ها منافع ملی خود را نمی‌شناسند، نه تنها نتیجه‌ای نخواهد داشت، بلکه به روابط روسیه- هند نیز آسیب می‌رساند.

اگر این برداشت به بخشی از جریان اصلی گفتمان سیاسی روسیه تبدیل شود، مسکو باید انتظار نگرش مشابهی را جانب هند نسبت به «روابط مشارکت جامع و تعامل استراتژیک عصر جدید» روسیه و چین داشته باشد.

اگر این برداشت به بخشی از جریان اصلی گفتمان سیاسی روسیه تبدیل شود، مسکو باید انتظار نگرش مشابهی را جانب هند نسبت به «روابط مشارکت جامع و تعامل استراتژیک عصر جدید» روسیه و چین داشته باشد.

روسیه و چین همسایگانی هستند که سابقه طولانی در روابط دوجانبه دارند. نخبگان سیاسی فدراسیون روسیه و چین در مورد اکثر مشکلات جهانی و منطقه‌ای دیدگاه‌های مشابهی ، و همکاری‌های اقتصادی بین کشورها با سرعت زیادی در حال توسعه است. در عین حال، «مشارکت بدون تشکیل اتحاد» علیه کشورهای ثالث نیست؛ این صرفاً برای تأمین منافع ملی روسیه و چین محاسبه می‌شود.

ماهیت استراتژیک روابط، از یک سو، ادراکی است و نیازی به توضیح بیش‌تر ندارد. از سوی دیگر، هرگونه مشارکت استراتژیک نتیجه تعامل بلندمدت است؛ این تحت تأثیر عوامل منحصر به فرد شکل می‌گیرد و نمی‌تواند به یک مخرج مشترک تقلیل داده شود. اگر کسی سعی کند در راستای نفود بر ادرام طر‌های مقابل با روابط استراتژیک مخالفت کند، این نکته ارزش یادآوری دارد.

ما نباید عدم مطلوبیت کم اهمیت جلوه دادن شرکا در روابط‌شان با کشورهای ثالث را از یاد ببریم. تلقی هر قدرت سوم بمثابه یک «شریک کوچک» به توسعه روابط سازنده کمک نمی‌کند. هم روسیه و هم هند بر اساس منافع ملی خود سیاست خارجی مستقلی را دنبال می‌کنند. اگر این بیان برای روابط دوجانبه مناسب است ، تفسیر دیگری خارج از روابط روسیه-هند نمی‌تواند حق وجود داشته باشد. پیروی از این منطق ساده، نخبگان هر دو کشور را از ترس تهدیدات خیالی نجات می‌دهد و به آن‌ها اجازه می‌دهد تا یک مشارکت استراتژیک بسیار ممتاز را توسعه دهند.

https://valdaiclub.com/a/highlights/same-same-but-different-the-peculiarities/

https://www.rt.com/india/579042-india-russia-china-us/

—————————————–
توضیح عدالت:
* بانک جهانی نرخ پس‌انداز ناخالص را به عنوان درآمد ناخالص ملی منهای مصرف کل، بعلاوه پرداخت‌های خالص (مزایای تامین اجتماعی، مزایای بیمه بیکاری و پرداخت‌های رفاهی) تعریف می‌کند:

https://databank.worldbank.org/metadataglossary/world-development-indicators/series/NY.GNS.ICTR.ZS

** منطقه هند-آرام آب‌های اقیانوس هند، غرب و مرکز اقیانوس آرام، دریاهای مرتبط میان این دو اقیانوس و در مجموع ناحیه اندونزی را شامل می‌شود. این منطقه به سه بخش غربی، مرکزی و شرقی تقسیم می‌شود.
هند-آرام غربی عبارت است از بخش غربی و مرکزی اقیانوس هند شامل سواحل شرق آفریقا، دریای سرخ، خلیج عدن، خلیج فارس، دریای عرب، خلیج بنگال و دریای آندامان، همچنین سواحل پیرامون ماداگاسکار، سیشل، کومور، جزایر ماسکارین، مالدیو و مجمع الجزایر چاگوس
هند-آرام مرکزی چندین دریا و بخش ارتباط دهنده اقیانوس هند اقانوس آرام را پوشش در بر می‌گیرد، و شامل دریاهای پیرامون اندونزی به جز ساحل شمال غربی سوماترا که در بخش غربی قرار دارد، دریای جنوب چین، دریای فیلیپین، ساحل شمال استرالیا و دریاهای پیرامون گینه نو، غرب و مرکز میکرونزی، کالدونیای جدید، جزایر سلیمان، وانواتو، فیجی و تونگا می‌شود.
هند-آرام شرقی بیش‌تر جزایر آتشفشانی مرکز اقیانوس آرام تا جزایر مارشال و مرکز و جنوب شرقی پلی‌نزی تا جزیره ایستر و هاوایی را در بر می‌گیرد.