تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
۲۵ مرداد ۱۴۰۴
منبع: هراپاراک (میدان)
نوسنده: ماریانا قهرمانیان
۱۶ اوت ۲۰۲۵
آلاسکا، با یک تفاوت، مانند ملاقات گورباچف-ریگان، گورباچف-بوش پدر بود
دست دادن پوتین و ترامپ چند دقیقه طول خواهد کشید و چند بار… در حالی که دلالهای شرطبند در حال جمعآوری شرطبندیها بودند، دیدار تاریخی بین رهبران دو کشور که رسماً آغاز شکلگیری یک نظم نوین جهانی را اعلام میکرد، برگزار شد. نتایج دیدار پوتین و ترامپ که پس از حدود شش سال وقفه انجام شد، توسط مطبوعات بینالمللی با فرمولهای مختلفی ارائه شد. به گزارش «یورونیوز»، برای اوکراین و اروپا، این دیدار بین ایالات متحده و روسیه مانند تجدید دیدار دوستان و شرکای قدیمی بود. اکنون رهبران آنها بر اساس واقعیت جدید «دست دادن آلاسکا» درباره گامهای بعدی خود تصمیم خواهند گرفت. «الجزیره» خاطرنشان کرد که پوتین وفت خرید، و در عین حال مجبور نبود با عواقب اقتصادی شدیدی که رئیسجمهور آمریکا به رهبران اروپایی وعده داده بود، روبهرو شود. عکس این اتفاق افتاد. و «رویترز» خاطرنشان کرد که آنها جزئیات را فاش نکردند و به پرسشها پاسخ ندادند.
پس از این دیدار، ترامپ در پاسخ به پرسش «فاکس نیوز» که چه توصیهای میتواند به زلنسکی داشته باشد، مستقیماً گفت: «توافق کنید، روسیه کشور قدرتمندی است. آنها قدرتمند نیستند.» رئیسجمهور آمریکا با این حرف، شاید سناریوهای احتمالی را تشریح کرد. ترامپ، سپس زلنسکی و رهبران کشورهای ناتو را از نتایج این دیدار مطلع کرد و گفت که پوتین یک توافق جامع را برای پایان دادن به درگیری ترجیح میدهد. رسانههای غربی در حال حاضر درباره دیدار احتمالی بین ترامپ و زلنسکی در واشنگتن در ۱۸ اوت مینویسند.
واهه داوتیان، دکترای علوم سیاسی، استاد و کارشناس امنیت انرژی، نشست آلاسکا را موفقیتآمیز میداند، و آن را با نشستهای گورباچف-ریگان که در سال ۱۹۸۶ در ریکیاویک برگزار شد، یا با نشستهای گورباچف-بوش پدر که در سال ۱۹۸۹ در مالت برگزار شد، مقایسه نموده و تأکید میکند که چنین نشستهایی در واقع خطوط کلی نظم جهانی جدید پس از جنگ سرد را تعریف میکنند، و از نظر حل مشکلات اساسی روابط بینالملل مدرن از اهمیت بالایی برخوردارند.
واهه داوتیان به «هراپاراک» میگوید: «برخلاف ریکیاویک و مالت، ذینفع اصلی اجلاس آلاسکا واشنگتن نبود، بلکه مسکو بود که این اجلاس برای آن موضوع بسیار مهمی در افزایش خودآگاهی ژئوپلیتیک آن بود. در واقع، انزوای روسیه تحقق نیافت. علاوه بر این، روسیه در حال حاضر یک بازیگر سنگینوزن در سیاست بینالملل است، و تصادفی نیست که در این مورد، بازیگران و رسانههای اروپایی نتایج این اجلاس را به ویژه برای غرب بسیار منفی ارزیابی میکنند.»
با اشاره به نمادهای قابل توجه نشست آلاسکا، مانند تیشرت لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه با نوشته «اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی»، که بلافاصله توجه رسانهها را به خود جلب کرد، همکار ما خاطرنشان میکند که این به هیچ وجه تصادفی نبود، و بر این واقعیت تأکید کرد که روسیه جانشین «اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی»، در شورای امنیت و موقعیت ژئوپلیتیک ناشی از آن است.
این دانشمند علوم سیاسی توضیح میدهد:
«فدراسیون روسیه جانشین قانونی اتحاد جماهیر شوروی است و نه تنها از میراث اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دست نمیکشد، بلکه هویت سیاسی و موقعیت ژئوپلیتیک خود را دقیقاً در محدوده اتحاد جماهیر شوروی تعریف میکند و از این نظر، ذکر نمادین اتحاد جماهیر شوروی، چه کلامی و چه غیرکلامی، بسیار طبیعی و منطقی بود. پوتین در آلاسکا همچنین از مزار خلبانان شوروی که در جریان جنگ بزرگ میهنی جان باختند، بازدید کرد و این ادای احترام نیز بخشی از نمادگرایی ژئوپلیتیک است. این نشان میدهد که مسکو همچنان خود را به عنوان حامل اصلی نتایج جنگ جهانی دوم، یعنی پیروزی بزرگ، معرفی میکند و در این راستا، بله، قابل توجه است که همانطور که متوجه شدید، مسکو از نام مستعار جمهوری سوسیالیستی شوروی اوکراین استفاده میکند و در واقع، اوکراین را به عنوان بخشی جداییناپذیر از فضای ژئوپلیتیکی خود در نظر میگیرد. ضمناً، این بیش از پیش با منطق سخنان پوتین در آلاسکا مبنی بر اینکه روسها و اوکراینیها برادر، و خلقهای برادر هستند، و آنچه در اوکراین میگذرد، یک تراژدی بزرگ برای مردم روسیه است، مطابقت دارد. دیدار پوتین با اسقف اعظم کلیسای ارتدکس در آلاسکا نیز اهمیت نمادین زیادی داشت که بر گذشته تمدنی و چهره تاریخی آلاسکا تأکید میکرد و صحبت پوتین در مورد تاریخ مشترک روسیه و آمریکا در آلاسکا تصادفی نبود.»
آیا دو رهبر در آلاسکا درباره قفقاز جنوبی، جایی که قرار است دالان ترامپ ساخته شود، صحبت کردند؟ به گفته همکار ما، احتمالاً نه، اما نه به این دلیل که این موضوع مهم نیست، بلکه به این دلیل که هدف اصلی این دیدار ترسیم یک بزرگراه اساسی جدید برای روابط روسیه و آمریکا و بنابراین برای روابط بینالملل بود. این دانشمند علوم سیاسی معتقد است: «حتی راه حل بحران اوکراین نیز مشتقی از آن روند پیچیده و بسیار اساسی خواهد بود و به خودی خود هدف نیست. این موضوع نیز به وضوح در سخنرانی ترامپ مورد تأکید قرار گرفت.»
در مورد اقتصاد، واهه داوتیان تأکید میکند که جغرافیا اقتصادی در قلب نظام جدید نوظهور روابط بینالملل قرار خواهد داشت، بنابراین طبیعی است که همکاری اقتصادی نیز یکی از موضوعات اصلی مذاکرات روسیه و آمریکا باشد.
واهه داوتیان توضیح میدهد: «ترامپ به خوبی میداند که تشدید تحریمها علیه روسیه اغلب به مشکلاتی منجر میشود و موقعیت واشنگتن را تضعیف میکند، زیرا، به عنوان مثال، افزایش عوارض گمرکی یک چیز است، و محدود کردن فعالیت اقتصادی یکی از بزرگترین بازیگران نفت و گاز جهان، یعنی روسیه، چیز دیگری است. تحولات اخیر در ارتباط با هند، زمانی که عوارض نفتی ۵۰ درصدی اعمال شد، گواه روشنی بر این موضوع بود؛ با وجود این، دهلی نو به واردات نفت از روسیه ادامه داد. این بدان معناست که این نفت پس از فرآوری و تبدیل آن به محصولات نفتی، به بازار اروپا صادر میشود و در آنجا با هیدروکربنهای آمریکایی رقابت میکند. ضمناً، ترامپ در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که بیصبرانه منتظر پایان درگیری است تا طرحهای تجاری مختلفی را آغاز کند.» داوتیان در عین حال افزود که راه حل درگیری اوکراین کاملاً به واشنگتن و مسکو بستگی ندارد.
انتظار میرود مذاکرات و گفتگوها با کییف، در چارچوب ناتو و اتحادیه اروپا، در آینده نزدیک انجام شود، و در میان نخبگان سیاسی و نظامی-سیاسی غرب، تصادهای زیادی وجود دارد و حتی در شرایط توافق آمریکا و روسیه، نباید انتظار داشت که این درگیری خیلی سریع پایان یابد. به گفته همکار ما، به همین دلیل است که ترامپ پس از این دیدار، نبود توافق را اعلام کرد.
این کارشناس علوم سیاسی در پایان میگوید: «طرفین ترجیح دادند از توافقهای اعلامی خودداری کنند، توافقهایی که اجرای آنها در عمل نه تنها به واشنگتن و مسکو، بلکه به سایر بازیگران نیز بستگی دارد، اما البته توافق مفهومی بین مسکو و واشنگتن برای توقف درگیری و حل بحران اوکراین میتواند پیششرط بسیار جدی برای سایر بازیگرانی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در این درگیری شرکت دارند، ایجاد نماید، تا در رویکردهای خود برای گسترش بیشتر این درگیری نیز تجدید نظر کنند.»