تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: «چپ» (soL)، پایگاه خبری حزب کمونیست ترکیه
نویسنده: انگین سولاکوغلو
دوشنبه، ۹ ژوئن ۲۰۲۵
اختلاف شدید
یکی از اولین عناصری که در ارزیابیهای انجام شده پس از انتخابات نوامبر گذشته ایالات متحده که منجر به پیروزی ترامپ شد، مورد توجه قرار گرفت، احتمال ظهور نوع جدیدی از ثروتمندان متجسم در ایلان ماسک بود که قدرت بیشتری در حکومت ایالات متحده و به تبع آن، جهان خواهند داشت. من در این مورد مقالهای نوشتم و اشاره کردم که چگونه ماسک و امثال او از پشت صحنه بیرون آمدند و به شکلی که به ندرت در تاریخ ایالات متحده دیده میشود، جای خود را در صحنه دولت گرفتند.
به نظر میرسد اتحاد بین ترامپ و ماسک از هفته گذشته قطع شده است. در حالی که ترکیه با برنامه تعطیلات [عید قربان]، حیواناتی که از چاقوها فرار کردند و دستگیر شدند یا نشدند، تصادفات رانندگی، و اینکه چه کسی تعطیلات را با چه کسی جشن نگرفت، مشغول بود، این موضوع به طور گسترده در مطبوعات جهان پوشش داده شد. به گفته برخی، «قدرتمندترین مرد جهان» و «ثروتمندترین مرد جهان» طلاق خود را اعلام کردند، و یکدیگر را مقصر دانستند. اینکه این تعاریف چقدر دقیقاند، قابل بحث است.
ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که به عنوان قدرتمندترین فرد جهان شناخته میشود، علیرغم تمام سعی خود در تحقق وعدههای پیش از انتخابات با مشکل روبهرو است. هنوز موانع جدی برای جاهطلبی او برای تبدیل خاورمیانه به منطقهای که سرمایه بتواند آزادانه در آن جریان داشته باشد، وجود دارد. میتوان گفت که اوضاع برای ترامپ در سوریه و تا حدودی در فلسطین خوب پیش میرود. نسلکشی در غزه ادامه دارد. قدرتهایی که میتوانند مانع تحقق ویرانشهر (دیستوپیا) ترامپ شوند، نوعی عقبنشینی و موضع دفاعی گرفتهاند. حزبالله ادعای خود را برای تغییر موازنه قدرت در منطقه به حدی محدود کرده است که جایگاه تعیینکننده خود را در لبنان حفظ کند. به نظر میرسد ایران نیز به دلایل مشخصی مشکلات خاص خود را دارد. رژیمهای عربی منطقه با قرار دادن سه تا پنج تریلیون دلار در جیب ترامپ، سعی در پیشبرد اهداف خود دارند. با این حال، تحقق رویای تبدیل منطقه به باغ گل سرخ بدون خار برای سرمایه جهانی از امروز تا فردا هنوز آسان به نظر نمیرسد.
وعده ترامپ برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین نیز چندان امیدوارکننده نیست. در حالی که از یک سو تمرینهای «مذاکره به خاطر مذاکره» ادامه دارد، از سوی دیگر، جنگ ابعادی پیدا میکند که قبلاً ندیدهایم. هیچ نشانهای وجود ندارد که استراتژی برنامهریزی شده توسط ترامپ و مشاورانش برای «رام کردن» روسیه و دور کردن آن از چین موفقیتآمیز باشد. روسیه به جای فاصله گرفتن از چین، ناگزیر به مدار سیاسی/نظامی و تجاری پکن نزدیکتر میشود. ما در درگیری هند و پاکستان شاهد نمونه بارز این تحول بودیم. همانطور که تحلیلگران هندی به ویژه تأکید کردند، روسیه در این درگیری سیاستی را دنبال کرد که از خط سنتی هند-دوستانه خود بسیار عقب مانده بود. کارشناسان هندی این را به نگرانی مسکو نسبت به عدم مخالفت با موضع نزدیک چین نسبت به پاکستان نسبت دادند.
صحبت از چین شد، نمیتوانیم از ذکر یکی دیگر از مشکلات ترامپ خودداری کنیم. افزایش تعرفهها بوسیله ترامپ، که به عنوان سلاحی مهم در طرح او برای تحت فشار قرار دادن تجاری چین دیده میشود، با مسیری ناهموار در حال پیشرفت است. تعرفهها هر هفته مانند آسانسور بالا و پایین میروند. هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد چین از این موضوع آسیب دیده است. دولت پکن در حالت آمادهباش است و منتظر است تا حریفش با مشت زدن و فریاد زدن همزمان، فرم خود را از دست بدهد. تأثیر کوتاهمدت قمار تعرفهای ترامپ، ایجاد افزایش شدید هزینهها در ایالات متحده خواهد بود. با این حال، اکثریت پایگاه رأیدهندگان پیمانکاران نیویورکی ما را سفیدپوستان فقیری تشکیل میدهند که از چنین تحولی به شدت آسیب خواهند دید.
خلاصه اینکه، تعریف «قدرتمندترین مرد جهان» تا جایی که او قادر به انجام هر کاری که میخواهد نباشد، معنای خود را از دست میدهد.
بیایید نگاهی به «ثروتمندترین مرد جهان» بیندازیم. در دنیای امروز، تعریف ثروت تا حدودی به حرکات بازار سهام وابسته است و حرکات بازار سهام نیز به تحولات سیاسی وابسته است. آنقدر که وقتی ماسک با ترامپ جدل میکند یا وقتی کارگران در کارخانه تسلا در سوئد مقاومت میکنند، ناگهان به رتبه دوم در رتبهبندی ثروت سقوط میکند. با این حال، یک مانع دیگر وجود دارد که از این مهمتر است، «ثروت سرمایهدارانه». ماسک، مانند سایر رؤسا، ثروت خود را مدیون منابع عمومی است.
کل مبلغ قراردادهایی که ایلان ماسک از پنتاگون دریافت کرده است، از ۱۵ میلیارد دلار آمریکا فراتر میرود. لطف بودجه ایالات متحده، یا مردم، به ماسک به این محدود نمیشود. پروژههای ماسک مانند تسلا و اسپیس ایکس نیز تا به امروز از میلیاردها دلار تخفیف مالیاتی و مشوق بهرهمند شدهاند. حقیقت این است که منبع این ثروت، هوش و موفقیت نیست، بلکه نیروی کار استثمار شده مردم ایالات متحده و مردم جهان است. همانطور که میبینید، جای تردید بسیار است که ماسک، که در حال حاضر در تضاد جدی با ترامپ قرار دارد، همچنان «ثروتمندترین مرد جهان» باقی بماند. حتی در سرمایهدارترین کشور جهان، بدون حمایت دولت، نمیتوان «بسیار ثروتمند» شد یا «بسیار ثروتمند» ماند.
بیایید به پیشینه اختلاف بین این دو بپردازیم. دلیل آشکار آن، بودجه پیشنهادی است که توسط دولت ترامپ به کنگره ارائه شده است. این پیشنهاد که ترامپ آن را با صفاتی مانند «فوقالعاده، باشکوه» معرفی کرده است، کاهش مشوقهای داده شده به حوزههای سرمایهگذاری ماسک را پیشبینی میکند. در اینجا، نشانههایی از اختلاف در سرمایه ایالات آمریکایی را که پشت سر ترامپ جمع شدهاند، میبینیم. از یک سو، تولید با فناوری پیشرفته وجود دارد که ادعا میکند در مواردی مانند انرژی «نوآورانهتر و پاکتر» است، و از طرف دیگر، سرمایه کلاسیک وجود دارد که نمیخواهد از تولید با آلودگی دست بکشد. اگرچه به نظر میرسید گروه اول در طول مبارزات انتخاباتی در خط مقدم قرار داشت، اما وعده واقعی ترامپ متوجه گروه دوم بود. ترامپ استدلال میکند که استانداردهای زیستمحیطی مانع توسعه ایالات متحده میشوند، و بنابراین چین فرصتی برای از بین بردن شکاف اقتصادی با ایالات متحده پیدا کرده است، و تغییرات اقلیمی چیزی بیش از یک توطئه نیست. این ادعا طرفداران زیادی دارد.
به عنوان مثال، وعده او برای بازگشایی معادن زغال سنگ که در گذشته به دلیل آلایندگی و ناکارآمد بودن بسته شده بودند، هم به معنای سود بیشتر برای حامیان صنعتی کلاسیک و هم به معنای اشتغال بیشتر برای فقرایی است که در مناطق معدنی زندگی میکنند. در واقع، وعدههای ترامپ برای محدود کردن یا حتی توقف مهاجرت و افزایش دیوارهای تعرفهای، مانند وعدههای مشاغل بیشتر و دستمزدهای نسبتاً بالاتر برای رأیدهندگان سفیدپوست فقیر به نظر میرسد.
«برولیگارشها»یی مثل ماسک، تیل و ساکس با این گزینهها مشکل دارند. اول از همه، محدود کردن مهاجرت به نفع آنها نیست. البته نه به این دلیل که در یافتن کارمند برای تمیز کردن استخر مشکل خواهند داشت. سرمایه فناوری ایالات متحده یک موجود زنده است که مجهزترین مغزهای جهان را در حوزه فناوری اطلاعات جمعآوری میکند. این مغزها که از کشورهایی مانند هند میآیند، در دانشگاههای آمریکا تحصیلات تکمیلی دریافت میکنند، و به نیروی کار این شرکتها مبدل میشوند، همچنین به ادعای واشنگتن مبنی بر سلطه جهانی خدمت میکنند. در این مورد، تلاش ترامپ برای بریدن مهاجرت مانند چاقو و تمایل او برای متوقف کردن جریان دانشجویان خارجی به دانشگاههای آمریکا، ماسک و امثال او را زیاد خوشحال نمیکند.
https://haber.sol.org.tr/yazarlar/engin-solakoglu/siddetli-gecimsizlik-398895