تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
چهارشنبه، ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
منبع: گرانما
نویسنده: امیلیا رید
دوشنبه، ۱۲مه ۲۰۲۶
برگردان: کوشا
فاشیسم دیجیتال و جنگ خودکار
جهان در حال تجربه نوع جدیدی از اقتدارگرایی است که توسط الگوریتمها، پلتفرمهای خصوصی و کنترل اطلاعات جمعی پشتیبانی میشود.
این ایده که پلتفرمهای بزرگ دیجیتال، رسانه نیستند، بلکه صرفاً واسطههای فناوری هستند، هنوز در بسیاری از مدارس و آکادمیهای روزنامهنگاری تکرار میشود.
ادعا میشود که آنها محتوا تولید نمیکنند، بلکه فقط کاربران را به هم متصل کرده و اطلاعات را سازماندهی میکنند.
اما آن تمایز هرگز وجود نداشت، و اکنون آن حقیقت به طرز رسواکنندهای آشکار شده است.
مقالهای که هفته پیش در «تروثدیگ» با عنوان «پالانتیر خود را به جهانیان نشان داد» منتشر شد، دقیقاً همین نکته را مطرح میکند: اینکه شرکت آمریکایی «فناوریهای پالانتیر» دیگر این واقعیت را پنهان نمیکند که جاهطلبیاش نه تنها تجاری یا فناوری، بلکه عمیقاً سیاسی است.
کاتالیزور این تحلیل، انتشار اخیر یک بیانیه ۲۲ مادهای به رهبری «پالانتیر» و مدیرعامل آن، الکس کارپ، بود که در آن این شرکت استدلال میکند که سیلیکون ولی به ارتش ایالات متحده «بدهی اخلاقی» دارد.
این سند آشکارا از اتحاد نزدیکتر بین شرکتهای بزرگ فناوری، پنتاگون و سازمانهای امنیتی حمایت میکند و توسعه هوش مصنوعی برای جنگ را به عنوان یک مسئولیت استراتژیک شرکتهای خصوصی آمریکایی معرفی میکند.
این تحلیل از نشریه معتبر آمریکایی «تروثدیگ»* منتشر شده است که در زمینه روزنامهنگاری تحقیقی و تحلیل انتقادی تخصص دارد و بر موضوعاتی مانند نظامیسازی، نظارت دیجیتال، قدرت شرکتها و سیاست خارجی ایالات متحده تمرکز دارد.
این انتشارات که توسط روزنامهنگار رابرت شیر تأسیس شده است، آثار نویسندگانی مانند نوام چامسکی، کریس هجز و کورنل وست را با تأکید ویژه بر رابطه بین سیلیکون ولی، مجتمع نظامی-صنعتی و اشکال جدید کنترل اجتماعی منتشر کرده است.
متن شرح میدهد که چگونه شرکتی که توسط پیتر تیل تأسیس و توسط الکس کارپ رهبری میشود، به یکی از ارکان اصلی مدل امنیتی جدید آمریکا تبدیل شده است. این مدل، هوش مصنوعی، نظارت جمعی و تحلیل دادهها را با منطق نظامی و کنترل اجتماعی ادغام میکند.
«پالانتیر» تانک یا موشک تولید نمیکند. کسبوکار آن چیزی پیچیدهتر است: پردازش حجم عظیمی از اطلاعات برای شناسایی الگوها، انتخاب اهداف، نظارت بر جمعیتها و پیشبینی رفتار. به عبارت دیگر، تبدیل دادهها به قدرت سیاسی و نظامی.
جنگ علیه ایران نشان داده است که این شرکتها تا چه حد بخش مرکزی درگیریهای معاصر هستند.
گزارشهای مختلف در مورد عملیاتهای ایالات متحده و اسرائیل به استفاده روزافزون از پلتفرمهای هوش مصنوعی که قادر به ادغام تصاویر ماهوارهای، ارتباطات شنود شده، تراکنشهای مالی و فعالیتهای دیجیتال برای ساخت نقشههای جامع از شبکههای نظامی و غیرنظامی هستند، اشاره کردهاند. شرکتهایی مانند پالانتیر دقیقاً در این معماری فناوری دخیل هستند.
منطق این موضوع هم ساده و هم خطرناک است. هرچه یک سیستم دادههای بیشتری داشته باشد، ظرفیت آن برای طبقهبندی افراد، تشخیص تهدیدات بالقوه و خودکارسازی تصمیمگیریها بیشتر است.
مشکل این است که این تصمیمات دیگر منحصراً در دست نهادهای عمومی که – حداقل در تئوری – تابع کنترلهای دموکراتیک هستند، نیستند. اکنون شرکتهای خصوصی با منافع ایدئولوژیک و اقتصادی خود را نیز در بر میگیرند.
به همین دلیل است که برخی از تحلیلگران شروع به صحبت در مورد «فاشیسم دیجیتال» کردهاند. نه به معنای کلاسیک یونیفرمها، رژههای نظامی و اردوگاههای کار اجباری در روز روشن، بلکه به عنوان شکل جدیدی از اقتدارگرایی که توسط الگوریتمها، پلتفرمهای خصوصی و کنترل جمعی اطلاعات پشتیبانی میشود.
با قدرتی کمتردیده می شود اما بالقوه عمیقتر، زیرا این فناوریها دیگر فقط واقعیت را مشاهده نمیکنند: بلکه آن را سازماندهی میکنند.
آنها تصمیم میگیرند که چه اطلاعاتی در گردش باشد، چه تهدیدهایی شایسته توجه باشند، چه کسی مظنون باشد، کدام درگیریها باید تشدید شوند و حتی چه کسی باید کشته شود. هوش مصنوعی دیگر یک ابزار فنی نیست و به یک بازیگر سیاسی بیرحم تبدیل میشود.
آنچه نگرانکننده است این است که بخش عمدهای از این فرآیند بدون بحث عمومی واقعی در حال انجام است. در حالی که میلیونها نفر در زندگی روزمره خود از برنامههای دیجیتال استفاده میکنند، تعداد کمی از شرکتها در حال جمعآوری قابلیتهایی هستند که زمانی منحصراً متعلق به دولتها بود.
مقاله «تروثدیگ» به عنوان یک هشدار عمل میکند. «پالانتیر» دیگر حتی تلاش نمیکند بیطرف به نظر برسد، و این شاید مهمترین نکته از همه باشد.
https://www.granma.cu/mundo/2026-05-11/fascismo-digital-y-guerra-automatizada-11-05-2026-19-05-34
———————————————
* توضیح مترجم: نشریه Truthdig (تروثدیگ) یک رسانه شناختهشده در حوزه روزنامهنگاری تحقیقی است. این وبسایت در سال ۲۰۰۵ توسط زو کلووز به عنوان ناشر، و رابرت شیر روزنامهنگار باسابقه آمریکایی، به عنوان سردبیر پایهگذاری شد. هدف اصلی آن فراهم کردن بستری برای گزارشهای عمیق، تحلیلهای انتقادی و پوشش اخباری است که رسانههای جریان اصلی معمولاً به آنها نمیپردازند. این رسانه دارای تمایلات چپ و ترقیخواهانه است؛ و بر صلحطلبی، نقد سیاست خارجی آمریکا، مبارزه با فساد شرکتی، تغییرات اقلیمی، حقوق کارگران و عدالت اجتماعی تمرکز مینماید.