تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: الاخبار (لبنان)
نویسنده: علاء حلبی
شنبه، ۶ ژوئیه ۲۰۲۴
اردوغان به مغازله با اسد ادامه میدهد
اردوغان: اگر پوتین بتواند به ترکیه سفر کند، این میتواند آغاز یک روند جدید باشد
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در مغازله خود با دمشق گامهای دیگری برداشت و اعلام کرد که کشورش در انتظار سفری است که ممکن است بشار اسد، رئیسجمهور سوریه، با همراهی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، که اردوغان از او برای سفر به ترکیه دعوت کرد انجام دهد، این به معنای باز گردن یک «صفحه جدید» در تاریخ روابط دو کشور است. بسیاری از کشورها به رهبری روسیه تلاشهای بی وقفهای را برای گشودن درهای بسته بین آنها انجام میدهند.
رئیسجمهور ترکیه دیروز از اجلاس «سازمان همکاری شانگهای» به میزبانی آستانه، پایتخت قزاقستان، که طی آن با پوتین دیدار کرد، این سخنان را بیان کرد، و گفت: «ما ممکن است با هماهنگی پوتین از اسد دعوت کنیم. این مهم است که بطور جمعی ساختارهای تروریستی نابود و آینده سوریه ساخته شود»، و افزود «ساختن زیرساخت دموکراتیک در سوریه و دستیابی به صلح جامع از اهمیت زیادی برخوردار است.» وی با تایید اظهارات قبلی خود درباره استقبال از دیدار با اسد، گفت: «روز جمعه اشاره کردم که میتوانیم روند جدیدی را با سوریه آغاز کنیم. ما ممکن است دعوت نامهای برای آقای پوتین و بشار اسد داشته باشیم. اگر آقای پوتین بتواند به ترکیه سفر کند، این میتواند آغاز یک روند جدید باشد. اردوغان در اظهارات خود که در روزنامه «ترکیه» منتشر شد گفت سالهایی که در ساحت سوریه سپری شد، ضرورت انشاء یک راهحل دائم را به وضوح به همگان نشان داد». وی خاطرنشان کرد:«لازم است سوریه که زیرساختهای آن ویران شده و مردم آن پراکنده شدهاند بپا خیزد و بیثباتی پایان یابد. آرامش بدست آمده اخیر در میدان میتواند با سیاستها و رویکردهای خردمندانه و عاری از تعصب و تمرکز بر راهحل، دریچه صلح را باز کند.» رئیسجمهور ترکیه خوشبینی خود را مبنی بر اینکه وضعیت تغییر خواهد کرد کتمان نکرد و تأکید نمود: «نسیم صلحی که در سوریه میوزد و جو آرامی که در سراسر سوریه گسترش مییابد برای بازگشت میلیونها آواره از کشورهای گوناگون به میهنشان ضروری است. ما همیشه دست دوستی را به سوی همسایه خود سوریه دراز کردهایم و به این کار ادامه خواهیم داد.» وی ادامه داد: «ما همیشه در کنار یک سوریه متحد و سعادتمند براساس یک قرارداد اجتماعی جدید، عادلانه، جامع و سخاوتمندانه خواهیم بود و آنچه مهم است این است که سوریه این آشتی بزرگ را آغاز کند و در همه عرصهها بهبود یابد.»
اردوغان در زمانی که به مغازله با دمشق ادامه میداد، به طرفهایی که مخالف عادیسازی بین کشور او و سوریه هستند حمله کرد، و با اشاره به اینکه مخالفان ملاقات بین او و اسد متعلق به سازمانهایی مانند «حزب کارگران کردستان» (PKK)، «حزب اتحاد دموکراتیک» (PYD)، و «یگانهای مدافع خلق» (YPG) و «داعش» هستند، گفت: «آنها چنین نشستی را نمیخواهند و خواهان بپاخاستن دوباره سوریه نیستند.» او ادامه داد: «بیثباتی در منطقه که فضا را برای حرکت گروه های تروریستی، بویژه «PKK-PYD-YPG» فراهم میکند، نشاندهنده یک مشکل است» و تأکید کرد «همکاری جامع برای ریشهکن کردن این ساختارهای تروریستی برای ساختن آینده سوریه مهم است. (…) ایجاد زیرساختهای دموکراتیک در سوریه، دستیابی به صلحی جامع و با عزت و رسیدگی به همه این مسائل بر اساس وحدت سرزمینهای سوریه بسیار مهم است.» وی خاطرنشان کرد که وقایع در شمال سوریه «پس از مداخله عبدالرحمن مصطفی، رئیس دولت موقت» (وابسته به ائتلاف اپوزیسیون فعال از ترکیه) آرام شد.
دمشق در قبال اظهارات ترکیه، به جز آنچه اسد در دیدار با لاورنتیف گفت، سکوت میکند.
اظهارات جدید رئیسجمهور ترکیه که به نظر میرسد سخنان مثبتی از همتای روسی خود شنیده است، در ارتباط با تلاشهای مستمر مسکو، بغداد و بسیاری از کشورهای دیگر، از جمله ایران و کشورهای عربی خلیج فارس به استثنای قطر، برای بازگشت روابط سوریه – ترکیه به شکل عادی آن است. تلاشهای پیشین روسیه-ایران در این راستا، به دنبال اصرار دمشق بر تعیین جدول زمانی خروج نیروهای غیرقانونی ترکیه از خاک سوریه، و سعی آنکارا برای دور زدن آن با پیوند دادن این به یک سری شرایط، از جمله رفع «خطر کردها»از مرزهای خود و آغاز یک روند سیاسی در سوریه برای هموار کردن راه بازگشت آوارگان سوری، با شکست مواجه شد.
در شرایطی که مواضع ترکیه به طور فزایندهای با دمشق مغازله میکند، دمشق همچنان سکوت کرده است، به استثنای اظهارات اسد در دیدار با الکساندر لاورنتیف فرستاده ویژه رئیسجمهور روسیه، که هفته گذشته به دمشق سفر کرد، در آن ملاقات اسد اعلام کرد که کشورش از همه ابتکارات مربوط به اصلاح روابط با ترکیه که بر اساس حاکمیت سوریه باشد، استقبال میکند. در حالیکه اردوغان خوشبینی خود را نسبت به دیدار با در آینده نزدیک ابراز میکرد، اوزگور اوزال، رهبر «حزب جمهوریخواه مردم ترکیه»، حزب اپوزیسیون ترکیه، اعلام کرد که با اسد تماس گرفته است، و گفت که «خیلی زود» با او در دمشق دیدار خواهد کرد، و افزود: «من در ژوئیه امسال از لبنان عبور خواهم کرد (…) برای حل مشکل پناهندگان با هم مینشینیم (…) و مادام که همه عزم خود را برای خلاص شدن از موضوع آوارگان نشان میدهند، بزرگترین کارزار را در این زمینه انجام خواهیم داد»، وی ادامه داد: «این موضوع باید با نگرانی از حوادثی مانند قیصری حل شود. بنابراین باید ثبتنام کردهها و غیرقانونیها را شناسایی کنیم و بر اساس آن عمل نماییم. قضایا نمیتوانند به وضع موجود تبدیل شوند. وضعیت امروز یک قضیه فوقالعاده است و باید حل شود.»
اظهارات رهبر اپوزیسیون ترکیه چند روز پس از آن صورت میگیرد که سوریها در استان قیصری و دیگر مناطق ترکیه هدف حملات نژادپرستانهای قرار گرفتند، که با سازماندهی تظاهرات گسترده و حملات به منافع ترکیه توسط سوریها به مناطق تحت کنترل ترکیه در شمال سوریه به آن پاسخ داده شد، پاسخ سوریها بخشاً در واکنش به حملات ترکیه و بخشاً مرتبط با تلاشها برای عادیسازی با دمشق، و توسط گروههایی بود که آنکارا را به فروختن مخالفان سوری، همانطور که اخوانالمسلمین پس از عادیسازی با مصر فروخته شد، متهم میکنند. با این حال، مقامات داخل ترکیه و جناحهای وابسته به ترکیه در شمال سوریه پس از دستگیری دهها تن، علاوه بر قطع ارتباط برخی مناطق در شمال و شمال غرب سوریه، توانستند اوضاع را آرام کنند، بدون اینکه این هرج و مرج بر رویکرد اعلام شده ترکیه در قبال این سوریه برای گشایش بین دو کشور تأثیر بگذارد، بشرط اینکه اولین گامهای واقعی آن در دیدار آتی در بغداد، پایتخت عراق، برداشته شود.
«إردوغان يواصل مغازلة دمشق: أهلاً بالأسد في ديارنا»