تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
شنبه، ۸ آذر ۱۴۰۴
از کییف تا تاشکند
با نزدیک شدن به پایان جنگ در اوکراین، این پرسش مطرح میشود که آیا فصل درگیریهایی که پس از کودتای گروه یلتسین در اوایل دسامبر ۱۹۹۱ در اروپای شرقی و قفقاز آغاز شد، پس از این پایان مییابد؟
طبق پیشنهاد بوش پسر در اجلاس ناتو در بهار ۲۰۰۸ در بخارست، قرار بود مالداوی و گرجستان، به همراه اوکراین، کشورهایی باشند که بعداً به ناتو بپیوندند.
با لغو گسترش بیشتر ناتو ، آنچه در مورد اوکراین صدق میکند، حتی بیشتر در مورد مولداوی و گرجستان صادق خواهد بود.
با این اوصاف، مورد گرجستان پیچیدهتر است، زیرا توازن منطقهای توسط ارمنستان، آذربایجان، ایران، اسرائیل و ترکیه در حال تغییر شکل است.
آسیای مرکزی شوروی سابق، برخلاف اروپای شرقی و قفقاز، میدان رویارویی روسیه و ایالات متحده نبوده است. آسیای مرکزی، اوکراین خود را دارد که چیزی جز قزاقستان ترک زبان، که ۴۰ درصد از جمعیت آن روس زبان هستند، نیست.
هرگونه ابتکار عمل آمریکا برای افزایش نفوذ خود در منطقه، خط قرمز مسکو و پکن خواهد بود، زیرا آسیای مرکزی با استان سین کیانگ چین، جایی که اکثریت مسلمانان مغول-اویغور در آن ساکن هستند، هممرز است.
با توجه به اینکه شرایط برای ایجاد منطقه نفوذ ترکیه در خاورمیانه فراهم نیست، باز شدن یک جبهه جدید از رویارویی بین روسیه و ترکیه برای نفوذ در آسیای مرکزی، دیر یا زود دارد، اما قطعی است.
در هر صورت، روسیه، چین، آمریکا، اسرائیل، ایران و حتی هند تماشاگر صرف تلاشهای آنکارا برای تبدیل آسیای مرکزی ترکزبان و مسلمان به منطقه نفوذ ترکیه، نخواهند بود.
هنگامی که یلتسین همتایان اوکراینی و بلاروسی خود را راضی کرد سند انحلال اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را امضا کنند، قرنها ثبات ژئوپلیتیک پایدار و باثبات را واژگون کرد.
فرانسه و آلمان پینهاد بوش پسر را وتو کردمد، و پس از جنگ روسیه-گرجستان، آمریکا توجه خود را بر اوکراین متمرکز نمود.