تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
شنبه، ۲۷ دی ۱۴۰۴
منبع: cubadebate
نویسنده: فری بتو*
یکشنبه، ۴ ژانویه ۲۰۲۶
تروریسم امپریالیستی
صحنهای از نقاشی «گلوریوسا ویکتوریا» (پیروزی بل شکوه) اثر دیهگو ریورا که سرنگونی جاکوبو آربنز گوزمن، رئیسجمهور گواتمالا، را در ۲۷ ژوئن ۱۹۵۴، در کودتایی با حمایت «سیا» و با هدف محافظت از منافع «شرکت یونایتد فروت» به تصویر میکشد.
ربودن تروریستی رئیسجمهور نیکولاس مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، در ساعات اولیه سوم ژانویه امسال، توسط دولت دونالد ترامپ، نقض شدید حاکمیت و استقلال کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب محسوب میشود. دیاز-کانل، رئیسجمهور کوبا؛ گوستاوو پترو، از کلمبیا؛ و گابریل بوریک، از شیلی، از نخسین کسانی بودند که با خشم واکنش نشان دادند. این نخستینباری است که ایالات متحده مستقیماً به یک کشور آمریکای جنوبی حمله میکند.
لولا کمی بعد واکنش نشان داد، و تأکید نمود که «بمبارانها در خاک ونزوئلا و ربودن رئیسجمهور آن، عبور غیرقابل قبول از یک خط قرمز است. این اقدامات نشاندهنده توهین بسیار جدی به حاکمیت ونزوئلا و پیشینهای بسیار خطرناک برای کل جامعه بینالمللی است.»
لولا در ادامه گفت اقدام نظامی صبح امروز، در آغاز ژانویه، نقض آشکار قوانین بینالمللی است و راه را برای جهانی مملو از «خشونت، هرجومرج و بیثباتی» هموار میکند. وی افزود: «حمله به کشورها، با نقض آشکار قوانین بینالمللی، اولین گام به سوی جهانی مملو از خشونت، هرج و مرج و بیثباتی است، جایی که قانون قویترین بر چندجانبهگرایی غلبه دارد. محکومیت استفاده از زور با موضعی که برزیل همیشه در موقعیتهای اخیر در سایر کشورها و مناطق اتخاذ کرده است، منطبق است.»
لولا تأکید کرد که «این اقدام یادآور بدترین لحظات دخالت در سیاست آمریکای لاتین و کارائیب است، و حفظ منطقه به عنوان منطقه صلح را تهدید میکند. جامعه بینالمللی، از طریق سازمان ملل متحد، باید به شدت به این ماجرا واکنش نشان دهد. برزیل این اقدامات را محکوم میکند و همچنان به ترویج گفتگو و همکاری متعهد است.»
روابط بین ایالات متحده و رهبران آمریکای لاتین و کارائیب که با سیاست امپریالیستی آن مبتنی بر دکترین مونرو مخالف هستند، همیشه، حداقل، پرتنش بوده است.
در طول قرن بیستم، در بستر جنگ سرد و سیاست مهار کمونیسم، ایالات متحده به طور مستقیم یا غیرمستقیم در اقداماتی که به عزل، مرگ یا ناپدید شدن رهبران آمریکای لاتین انچامید، درگیر شد. بیشتر این مداخلات از طریق حمایت از کودتاها، عملیات مخفی یا اتحاد با گروههای محلی صورت گرفت.
از جمله بدنامترین موارد، مورد جاکوبو آربنز، رئیسجمهور به طور دموکراتیک انتخابشده گواتمالا است. او که در سال ۱۹۵۴ توسط کودتایی با حمایت کاخ سفید سرنگون شد، در سال ۱۹۷۱ در تبعید در شرایطی که غرقشدن تصادفی – تلقی شد، درگذشت. تئوریهای اثبات نشدهای در مورد ترور وجود دارد. در زمان کودتا، چه گوارا در این کشور بود و توانست در مکزیک پناه بگیرد.
در همان سال، ۱۹۵۴، ایالات متحده کودتایی را که منجر به ایجاد یک دیکتاتوری نظامی در پاراگوئه شد، هدایت کرد. ده سال بعد، ایالات متحده ریشهکنی دموکراسی را در برزیل (۱۹۶۴)، آرژانتین (۱۹۶۶و۱۹۷۶)، بولیوی (۱۹۶۶و۱۹۷۱)، اروگوئه و شیلی (۱۹۷۳) تکرار کرد.
سالوادور آلنده، رئیسجمهور بطور دمکراتیک انتخابشده شیلی، در جریان کودتای نظامی سال ۱۹۷۳ که توسط ایالات متحده حمایت میشد، جان باخت. روایت رسمی خودکشی است، اما شرایط همچنان نامشخص و بحثبرانگیز است.
عمر توریخوس، رئیسجمهور مترقی پاناما، در سال ۱۹۸۱ در یک سانحه هوایی درگذشت. سوءظنها در مورد دخالت ایالات متحده، اگرچه هرگز ثابت نشد، همچنان ادامه دارد.
موریس بیشاپ، نخستوزیر مترقی گرنادا که در سال ۱۹۷۹ انتخاب شد، در سال ۱۹۸۳ در جریان کودتایی که پیش از حمله آمریکا به این کشور رخ داد، سرنگون، دستگیر و در زندان اعدام شد. من او را در ژوئیه ۱۹۸۰ در ماناگوآ، در جریان جشنهای بزرگداشت اولین سالگرد انقلاب ساندینیستها، ملاقات کردم.
مانوئل نوریگا، افسر نظامی که از سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۹ رهبری پاناما را بر عهده داشت، مأمور «سیا» بود. با این حال، او به دلیل همکاری با کارتلهای مواد مخدر، با حمله آمریکا سرنگون شد، به ایالات متحده منتقل شد، و به ۴۰ سال زندان محکوم شد که ۱۷ سال از آن را گذراند.
او پس از استرداد به فرانسه، به پاناما فرستاده شد و در آنجا به دلیل جنایاتی که در دوران دیکتاتوریاش مرتکب شده بود، دوباره زندانی شد. او در سال ۲۰۱۷ در سن ۸۳ سالگی بر اثر سرطان مغز درگذشت.
ژان برتراند آریستید، یک کشیش مرتبط با الهیات رهاییبخش، با انتخابات دموکراتیک، سه دوره ریاست جمهوری هائیتی را بر عهده داشت؛ آخرین دوره از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ بود که به دلیل درگیری بین نظامیان سابق و پیروان آنها، ایالات متحده مداخله کرد و با حمایت نیروهای برزیلی او را از کشور خارج کرد.
خوان اورلاندو هرناندز، که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲ ریاست جمهوری هندوراس را بر عهده داشت، در فوریه همان سال به دستور ایالات متحده در کشورش دستگیر شد. در ژوئن ۲۰۲۴، او توسط نظام قضایی ایالات متحده به ۴۰ سال زندان محکوم شد و به جرم دست داشتن در قاچاق مواد مخدر، که گفته میشود میلیونها دلار از کارتلها برای عبور کوکائین از هندوراس دریافت کرده بود، محکوم شد.
دسامبر گذشته، ترامپ با ادعای اینکه هرناندز قربانی «پیگرد سیاسی» و یک «توطئه» دولت بایدن بوده است، او را مورد عفو ریاست جمهوری قرار داد، اگرچه او در ایالات متحده توسط دادستانهایی که او را به تبدیل هندوراس به یک «دولت مواد مخدر» متهم کرده بودند، محکوم شده بود.
این عفو به عنوان یک مانور سیاسی از سوی ترامپ برای حمایت از حزب محافظهکار هرناندز در انتخابات ۲۰۲۵ هندوراس و تقویت پایگاه انتخاباتی رئیسجمهور سابق تلقی شد. به گفته تحلیلگران و جمهوریخواهان، این اقدام به دلیل مغایرت با مبارزه با قاچاق مواد مخدر و سیاست خارجی ایالات متحده، به ویژه در قبال ونزوئلا، مورد انتقاد قرار گرفت.
علاوه بر این موارد، گزارشهایی از تلاش برای ترور رهبران سیاسی در منطقه، بیثباتسازی دولتها و حمایت ایالات متحده از رژیمهایی که حقوق بشر را نقض میکنند، وجود دارد.
شایان ذکر است که فیدل کاسترو، رهبر کوبا، که برای دههها دشمن شماره یک ایالات متحده محسوب میشد و در سال ۲۰۲۶ صد ساله میشد، در نوامبر ۲۰۱۶ در رختخواب خود، در کنار خانوادهاش، در آرامش درگذشت. و رائول کاسترو، برادر او، در ۹۴ سالگی همچنان فعال است.
هنگام تحلیل این وقایع، مراجعه به منابع تاریخی معتبر و در نظر گرفتن زمینه سیاسی هر دوره بسیار مهم است. بسیاری از اسناد در طول چند سال گذشته از طبقهبندی خارج شدهاند که نشاندهنده دخالت ایالات متحده در عملیات مخفی است، اما همچنین نشان میدهد که نتایج همیشه طبق برنامهریزی نبوده است.
یرای مطالعه عمیقتر، علاوه بر اسناد بایگانی امنیت ملی ایالات متحده که اکنون از طبقهبندی خارج شدهاند، آثار مورخانی مانند گرگ گراندین، استیون ریب و پیرو گلیجس را توصیه میکنم.
* کارلوس آلبرتو لیبانیو کریستو، معروف به فری بتو، یک راهب دومینیکنی است که به عنوان یک متکلم رهاییبخش در سطح بینالمللی شناخته شده است. او نویسنده ۶۰ کتاب در ژانرهای مختلف ادبی – رمان، مقاله، داستان پلیسی، خاطرات، ادبیات کودک و نوجوان و آثار مذهبی – است. او دو بار – در سالهای ۱۹۸۵ و ۲۰۰۵ – جایزه جابوتی، معتبرترین جایزه ادبی برزیل، را دریافت کرد. در سال ۱۹۸۶، توسط اتحادیه نویسندگان برزیل به عنوان روشنفکر سال انتخاب شد. او که مشاور جنبشهای اجتماعی، جوامع کلیسایی پایه و جنبش کارگران روستایی بیزمین است، در ۵۰ سال گذشته به طور فعال در سیاست برزیل مشارکت داشته است. او نویسنده کتاب «فیدل و مذهب» است.
http://www.cubadebate.cu/opinion/2026/01/04/terrorismo-imperialista/