تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
یکشنبه، ۲۸ دی ۱۴۰۴
منبع: الاخبار
نویسنده: پاول مخلوف
شنبه، ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶
حمید دباشی: پرچم اسرائیل در تهران چه میکند؟
حمید دباشی، متفکر ایرانی ناراضی، با اشاره به ظاهر شدن پرچمهای اسرائیل در تهران و سیگنالهای سیاسی آمریکا که به دخالت اطلاعاتی اشاره دارند، بین اعتراضات اقتصادی و سیاسی مشروع و آنچه که او آن را «شورش» تحریک شده توسط اسرائیل میداند، تمایز قائل میشود. او به روایتهای از پیش بستهبندی شده غربی حمله میکند و نقش محوری را به تحریمها در این بحران اختصاص میدهد، در حالی که اطاعت از قدرتهای خارجی را رد میکند.
«پرچم اسرائیل در تهران چه میکند؟» حمید دباشی در مصاحبه اخیر خود با شبکه تلویزیونی الجزیره پیرامون اعتراضات ایران، این سؤال تسجیلی را مطرح کرد. این روشنفکر ایرانی که سال گذشته در روز آغاز جنگ اسرائیل علیه ایران، طی یک نامه سرگشاده «خبرچین محلی»، رضا پهلوی را محکوم کرد، و در آن با وجود خصومتش با نظام، همبستگی خود را با کشورش ابراز داشت، بار دیگر مشتاق اتخاذ موضعی انتقادی است که مانع از همسویی او با دستور کار دشمن شود.
خوانشی آرام از روایتهای از قبل آمادهشده
حمید دباشی دوشنبه گذشته به عنوان مهمان در شبکه الجزیره حضور یافت تا درباره اعتراضات اخیر در ایران اظهار نظر کند. دباشی در فضایی پرتنش و احساسی، تصمیم گرفت از منظری انتقادی به وضعیت ایران نزدیک شود، و خطوط تمایز را از نو ترسیم کند تا ابهامات را روشن نموده و از افتادن در دام آنها جلوگیری کند.
یک مصاحبه کوتاه که بیش از پنج دقیقه طول نکشید، برای دباشی کافی بود تا تحلیلی آرام و از نظر ساختاری درست از آنچه در ایران اتفاق میافتد ارائه دهد. دباشی تسلیم نفوذ «تصویر» نشد، بلکه بر شالودهشکنی روایت آمادهشده توسط رسانههای غربی مانند «بیبیسی» و «نیویورک» تایمز تمرکز نمود، و رویداد را در بستر مناسب آن، نه بازنمایی رسانهای آن، قرار داد.
این ناراضی ایرانی سیاستهای سیاسی و اقتصادی که ایرانیان را به تظاهرات علیه دولت سوق میدهد، رد کرد، و انتقاد خود از جمهوری اسلامی ایران را پنهان ننمود. با این حال، دباشی یک عامل حیاتی موجود در صحنه فعلی ایران را نادیده نگرفت: مداخله اسرائیل، که نمیتوان آن را از آنچه اتفاق میافتد جدا کرد.
شورش تحریکشده توسط اسرائیل
دباشی معتقد است که اعتراضات اقتصادی که در پس زمینه بحران پولی فوران کرد، تظاهرات مشروع و موجهی هستند، اما هشدار میدهد که آنچه اکنون اتفاق میافتد به این بُعد محدود نمیشود، زیرا یک «شورش تحریکشده توسط اسرائیل» با این صحنه در هم تنیده شده است.
از نظر او، رویداد ایران به نمایشی تبدیل شده است که رسانههای غربی در خلق آن نقش دارند.
حمید دباشی به یاد پیام مایک پمپئو، وزیر امور خارجه سابق ایالات متحده، خطاب به مردم ایران در گذشتهای نه چندان دور، افتاد که در آن به مناسبت سال نو به آنها «تبریک» گفته بود. دباشی این پیام را در بستری سیاسی قرار داد و آن را به عنوان کنایهای، یا بهتر است بگوییم اشارهای ضمنی، به حضور مأموران «موساد» در کنار ایرانیان تفسیر کرد. دباشی گفت: «وقتی وقایع ایران را بررسی میکنیم، باید مراقب تمایز قائل شدن بین معترضان باشیم.» او افزود: «پرچمهای اسرائیل در تهران ظاهر شدهاند. پرچم اسرائیل در تهران چه میکند؟»
دباشی به وضوح بین «عامل» اقتصادی و عامل سیاسی (وارداتی) تمایز قائل میشود؛ و بین «اعتراضات مشروع» که خواستار اصلاحات دولتی و رسیدگی به شکافهایی هستند که شرایط جامعه را تهدید میکنند، و اعتراضات «نامشروع» که توسط اسرائیل حمایت میشوند و به دلیل خدمت به «منافع و اهداف شوم» آن تحریک میشوند.
نقد تصویر
دباشی در حالی که با احتیاط به رویداد ایران نزدیک میشود، تصویرسازی رسانهای آن را کاملاً رد میکند. از نظر او، رویداد ایران به نمایشی تبدیل شده است که توسط رسانههای غربی مشتاق «پوشش» آن ساخته شده است.
با این حال، این روایت که توسط رسانههای غربی ترویج میشود، معیوب و دارای نقص است، زیرا یک واقعیت حیاتی را از قلم میاندازد: همانطور که دباشی میگوید: «اسرائیل نیروی محرکه اصلی پشت این شورش است». بنابراین، او خواستار شکستن انحصار روایت رسانههای غربی و روی آوردن به پلتفرمهای رسانههای اجتماعی، به ویژه دنبال کردن حسابهای ایرانی شد. در آنجا، ایرانیان روایتهای دست اول خود را از آنچه اتفاق میافتد از طریق کلیپهای ویدیویی، «که از حضور پرچمهای اسرائیل و مأموران موساد در تظاهرات صحبت میکند» به اشتراک میگذارند
اسرائیل در داخل ایران
علیرغم انتقاد دباشی از دولت ایران، با استناد به «فساد گسترده، بیکفایتی رهبری سیاسی و سرخوردگی سیاسی ناشی از تلاشهای پی در پی برای تحول دموکراتیک داخلی در مواجهه با اصرار جمهوری بر استفاده از خشونت و سرکوب هرگونه امکان اصلاح»، انتقاد سیاسی او با اعتراضاتی که خواستار راهحلهای وارداتی است، همسو نیست. او به وضوح بین انتقاد داخلی و رد وابستگی به قدرتهای خارجی که خود بخشی از مشکل هستند، تمایز قائل میشود.
در حالی که دباشی با شناسایی علت اصلی آنچه که او «تظاهرات مشروع» مینامید – بحران اقتصادی فلجکنندهای که ایران را درگیر کرده است – آغاز کرد، غرب و اسرائیل را از مسئولیت این بحران مبرا نکرد، بلکه آنها را در هسته آن قرار داد. او اذعان کرد که «تحریمهای فلجکنندهای که برای دههها بر ایران اعمال شده، عامل اصلی تعیینکننده ماهیت بحرانهای اقتصادی است که این کشور شاهد آن بوده است.»
دباشی همچنین این واقعیت را پنهان نکرد که اسرائیل موفق به «نفوذ در جامعه ایران» شده است، جایی که «دانشمندان، رهبران و غیرنظامیان ایرانی را در جنگ گذشته کشته است.»
دباشی از این موضوع نتیجه گرفت که حتی اگر دلایل اقتصادی و سیاسی واقعی برای توجیه اعتراضات وجود داشته باشد، وضعیت کلی توسط اسرائیل تحریک و هدایت میشود.