تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
منبع: الاخبار (لبنان)
نویسنده: بیروت حمود
۳ اکتبر ۲۰۲۴
«شب سفید» با ماه ایرانی: افتخار پدافند هوایی اینگونه رسوا شد*
موشکهای ایران تنها در منطقه «هود هاشارون» بیش از صد خانه را ویران کردند. (حبرگزاری فرانسه)
اگرچه ارتش اسرائیل و «فرماندهی جبهه داخلی» از اسرائیلیها خواستند که از فیلمبرداری از مکانهایی که موشکها به آن اصابت میکنند خودداری نمایند، زیرا این کار «کمک به دشمن در زمان جنگ» تلقی میشود، اسرائیل نتوانست صحنههای اصابت موشکهای ایرانی را، که بر اساس آنچه خود «فرماندهی جبهه داخلی» اواخر دیروز به آن اعتراف کرد، مانند شهاب آسمان را میشکافتند، و پیش از فرود آمدن در مناطق مختلف، از جمله در پایگاههای نظامی، بر آن میباریدند پنهان کند. زمان زیادی از توقف انفجارها و آژیرهایی که حدود دو هزار بار به صدا درآمده بودند نگذشته بود، که صدها فیلم و عکس مستند که تخریب خانهها، اماکن تجاری و رستورانها را در نقاط مختلف، از جمله بیش از صد خانه تنها در منطقه «هود هاشارون»، که شبیه یک منظقه زلزلهزده به نظر میرسد را نشان میدهند، آشکار شد.
نخستین کسانی که اصابت موشک به «پایگاه هوایی نواتیم» را ثبت کردند، فلسطینیهای اهل نقب بودند که تلفنهای خود را هنگام حرکت در سرزمینها و روستاهایی که اسرائیل به رسمیت نمیشناسد حمل میکنند. مُقَدر بود که آنها از در سال نو عبری، در حالیکه در دل تاریکی در صحرای کشور فریاد میزدند: «بچهها، فرودگاه نواتیم رفت» وارد تاریخ شوند. این پیش از آن بود که ارتش روز بعد بیرون بیاید و برای نخستینبار اعتراف کند که چندین پایگاه نیروی هوایی مورد اصابت قرار گرفته است، و برای کاهش تأثیر این رسوایی، اضافه کند که «حملات هواپیماها، سلاحها یا زیرساختهای عملیاتی مهم را هدف قرار ندادند، بلکه به ساختمانهای ادارای و نظافتی، که بخشی از هسته عملیاتی نیروی هوایی نیستند اصابت کردند»، و بر اساس آنچه رادیو ارتش گزارش داد «بر خلاف ادعاها، موشکهای مافوق صوت شلیک نشدهاند، و تا آنجا که ما اطلاع داریم دشمن چنین موشکهایی را در اختیار ندارد.»
بوآز لِوی، مدیر عامل «صنایع هوافضای اسرائیل»، که معمار ارشد سامانه «پیکان ۲» و رئیس پروژه «پیکان ۳» است، پیش از اعتراف ارتش خود، از طریق وبگاه «واللا» (Walla) اظهار داشت که «دستاورد بزرگ این بود که همه شهروندان اسرائیل امروز صبح [دیروز] توانستند برای یک روز عادی از خواب بیدار شوند و سال نو یهودیان را در ایمنی جشن بگیرند. کارکنان صنایع هوافضای اسرائیل شبانه روز برای محافظت از آسمان ما کار میکنند، و نتایج رهگیری گواه برتری آناست.»
اما در شب سال نو، میر یونا خبرنگار «کانال ۱۳» از «مسدت ترکز» در شمال تل آویو ظاهر شد تا از آنچه در آنجا اتفاق افتاده بود گزارش دهد. وی خاطرنشان کرد که تیمهای «فرماندهی جبهه داخلی» به محل این تخریب عظیم، که مشخص نیست ناشی از سقوط قطعات موشک بوده است یا خود انفجارهای مهیب، رسیدند. دو اسرائیلی از اهالی محله حرف او را قطع کردند و گفتند: «همه چیز در اینجا لرزید و همه خانهها آسیب دیدند. واقعاً ترسناک بود… همه شیشهها شکسته شده بودند. ما واقعاً فکر نمیکردیم این اتفاق برای ما بیفتد. مثل دیوانهها از جایم به طرف پناهگاه پریدم… ما هرگز چنین چیزی را تجربه نکرده بودیم.»
در مورد «هود هاشارون»، شهرداری آن اعلام کرد که بیش از ۱۰۰ خانه آسیب دیده است، و آسیب برخی از خانهها به حدی است که تعمیر آن به زمان زیادی نیاز دارد. دهها خانه دیگر که تحت تأثیر حملات موشکی قرار گرفتهاند تخلیه شدهاند، و نیروهای امنیتی در خیابانهای اطراف مستقر شدهاند، در حالی که کارمندان و خدمه اداره مالیات از زمان پایان حملات برای ارزیابی میزان خسارات وارد خانهها شدهاند. بر اساس آنچه وبگاه «واینت» (Ynet) از امیر کوچاوی شهردار گزارش داده است، کارگران شهرداری وی «به وظایف خود برای کمک به هر خانواده در گذراندن تعطیلات ادامه میدهند» و «هرکس که نیاز به کمک دارد یا قطعات موشک را پیدا میکند میتواند با مراکز مربوطه تماس بگیرد». او به شهرکنشیان خود اهمیت «پایبندی به دستورات فرماندهی جبهه داخلی و ماندن در نزدیکی پناهگاهها را در لحظه دریافت هشدارها یادآور شد، زیرا این جان آنها را نجات میدهد».
اصابت موشکهای ایران بطرز اجتنابناپذیری بر «اطمینانبخشی» غرب در مورد سامانههای دفاعیاش تأثیر خواهد داشت.
در حالیکه شاید این نخستینبار در تاریخ است که تعداد زیادی موشک بالستیک به یکبار علیه یک کشور در جهان پرتاب میشود، «افتخار» صنایع هوافضای اسرائیل در آزمایش واقعی که حدود سال پس از آن کشلگیری ایده آن ررخ داد، تاب نیاورد. این ایده در اوایل دهه ۱۹۸۰، پس از آنکه رونالد ریگان، رئیسجمهور ایالات متحده «ابتکار دفاع استراتژیک» را، که یک طرح بلندپروازانه برای توسعه یک چتر دفاع موشکی جدید بود، اعلام کرد متولد شد. در آن زمان، همانطور که دکتر یووال پستین در گزارشی که در گذشته در مجله «فوربز اسرائیل» منتشر شد اشاره میکند، مبتکران ایدههای رادیکالی مانند رهگیری موشکهای بالستیک با استفاده از ماهوارههای مجهز به لیزرهای قدرتمند یا توسعه سامانههای دفاعی جدید زمینی را پیشنهاد کردند. از نظر عملیاتی، برنامه جدید برای رهگیری خطر هستهای شوروی طراحی شده بود، و از نظر عملی، اهداف اعلام شده آن علمی-تخیلی بود. بر این اساس، آنرا «جنگ ستارگان» نامیدند. اما، این سامانه برنامه تکنولوژیک واقعی نداشت، و برخی میگویند هدف آن از ابتدا این بود که رهبران اتحاد شوروی متوجه شوند که در مسابقه تسلیحاتی توانایی شکست دادن ایالات متحده را ندارند.
پروژه «جنگ ستارگان» در زمان دولت کلینتون، پس از فروپاشی اتحاد شوروی و پایان جنگ سرد متوقف شد، اما کار بر روی بسیاری از پروژههایی که در چارچوب «جنگ ستارگان» متولد شده بود، ادامه یافت. اسرائیل از ابتدا در مراحل اولیه این پروژه درگیر بود، گرچه خطر موشکهای بالستیک قارهپیما از مسکو در خط مقدم سناریوهایی که نهادهای امنیتی برای آن آماده میشد، قرار نداشت. به گفته پوستن، مطمئناً، روابط مستحکم با ایالات متحده و توسعه دانش مهم برای دفاع در برابر موشکهای کوچکتر، علاقه اسرائیل را برانگیخت. این علاقه، در توسعه مشترک سامانه رهگیر «پیکان» با آمریکاییها، بیان شد.
در سال ۱۹۹۱، زمانیکه اسرائیل توسط دهها موشک «اسکاد» عراقی مورد حمله قرار گرفت، سامانه «پاتریوت» آمریکایی در اسرائیل مستقر شد. عملکرد نسل اول این سامانه رهگیر چشمگیر نبود، و بر اساس خوشبینانهترین برآوردها، ۴۰ درصد موفقیت داشت. این بدین دلیل بود که «پاتریوت» که در ابتدا به عنوان یک سامانه ضد-هواپیما توسعه یافته بود، با سرعت موشکهای «اسکاد» سازگار نبود و در اکثر موارد نمیتوانست به آنها اصابت کند. پس از جنگ، توسعه سامانه «پیکان» تسریع شد، و در ژوئن ۱۹۹۴ برای نخستینبار یک موشک را با موفقیت رهگیری کرد، و در سال ۱۹۹۸ بکار گرفته شد.
پستین در گزارش خود اشاره میکند که سامانه دفاع هوایی اسرائیل برای مقابله با انواع تهدیدها – از موشکهای بالستیک پرتابشده از ایران یا یمن به سمت اسرائیل، در فاصله بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر، تا موشکی که از نوار غزه، به سمت «سدروت»، در فاصله ۳-۲ کیلومتری پرتاب میشوند، طراحی شده است. مفهوم پدافند هوایی که در طول سالها متبلور شده است، چند لایه است و تعدادی سامانه را، که برای تهدیدات مختلف مناسب هستند ،و از نظر سرعت پرواز، زمان، الگوی پرواز، اندازه، جرم و قابلیت مانور متفاوتند، ترکیب میکند.
همانطور که مشخص شد در «شب سفید» که موشکهای ایران آسمان فلسطین اشغالی را روشن کردند، سامانههای مورد استفاده، پیشرفتهترین سامانهها یعنی «پیکان ۳» و «پیکان ۲» بودند. همانطور که پستین در گزارش خود توضیح میدهد، لایه اول عملاً بالاترین و دورترین لایه است که برای رهگیری موشکهای بالستیک خارج از جو، در ارتفاع دهها کیلومتری و صدها کیلومتری از اسرائیل طراحی شده است. این لایه نخستین رهگیری عملیاتی خود را در جریان جنگ کنونی غزه، زمانی به ثبت رساند که موشک شلیکشده توسط «انصار الله» از یمن را در فاصله حدود ۱۶۰۰ کیلومتری ایلات با موفقیت خنثی کرد.
جالب اینکه، از میان همه سامانههای دفاعی، سامانه «پیکان ۳» تنها سامانهای است که در آن موشک با دقت به خطر (موشک بالستیک) برخورد میکند، و برای ساقط کردن آن، صرفاً باعث انفجار در نزدیکی آن نمیشود. «پیکان ۲» دومین لایه است که با تهدیدات بالستیک که از برد صدها تا حدود ۱۵۰۰ کیلومتر پرتاب میشوند، سروکار دارد. این سامانه در سال ۲۰۱۷، با رهگیری موشک ضدهوایی اس-۲۰۰ که از سوریه پرتاب شده بود، اولین موفقیت عملیاتی خود را به ثبت رساند، و همچنین با تهدیدات یمن در جنگ کنونی با موفقیت مقابله کرد.
سال گذشته، اسرائیل و آلمان قراردادی را به ارزش ۳٫۵ میلیلرد دلار برای صدور سامانه «پیکان» به آلمان امضا کردند، این سامانه در سال آینده تحویل خواهد شد. از آن زمان، به برلین اطمینان داده شده است آنچه را که برای دفع «خطر آتی» مسکو به آن نیاز دارد، یافته است، دو شب پیش آزمون دشواری را به همراه داشت، و رویدادهای آن شب به صورت زنده پخش میشد، و ناگزیر بر اطمبنان غرب از این سامانه تأثیر خواهد گذاشت.
*«ليلة بيضاء» قمرها إيراني: هكذا انفضحت مفخرة الدفاعات الجوية