تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
شنبه، ۱۷ شهریور ۱۴۰۴
منبع: الاخبار
شنبه، ۶ سپتامبر ۲۰۲۵
عربستان سعودی و ترکیه به حماس: شرایط اسرائیل را بپذیر
عربستان سعودی و ترکیه حماس را برای پذیرش شرایط اسرائیل تحت فشار قرار میدهند، موضعی که نشان دهنده پیروی از فشارهای غرب و نادیده گرفتن اصل تجاوز علیه غزه است.
ترکیه خواستار بیطرفی بنادر خود از هرگونه فعالیت مرتبط با راهاندازی ناوگان برای حمایت از غزه شد (خبرگزاری فرانسه)
علیرغم سیل بیانیههای صادر شده از سوی عربستان سعودی و ترکیه در محکومیت جنگ ویرانگر جاری در نوار غزه، آنچه علناً گفته نمیشود، موضع هماهنگ آنها با اسرائیل را پنهان میکند. اگرچه رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، بارها رفتار اسرائیل در غزه را رد کرده و در نتیجه تصمیم به قطع روابط تجاری با اسرائیل گرفته است، و هواپیماهای آن نیز از پرواز در حریم هوایی ترکیه منع شدهاند، روابط بین دو طرف همچنان پابرجاست.
در حالیکه اردوغان در لحظات اولیه شروع «توفان الاقصی» یک فرستاده شخصی را برای درخواست از اسماعیل هنیه، رئیس فقید دفتر سیاسی حماس، برای ترک کشور، به بهانه «رهبری جنگ از خارج»، اعزام کرده بود، به نظر میرسید او مشتاق است درخواستها برای بیطرف کردن کشورش از هرگونه اقدامی که میتواند منجر به درگیری با اسرائیل شود را از سر بگیرد.
منابع نزدیک به حماس به «الاخبار» فاش کردند در حالی که چندین بندر بینالمللی و عربی در حال آماده شدن برای راهاندازی یک ناوگان جهانی برای حمایت از غزه هستند، ترکیه نظر متفاوتی اتخاذ کرده است. این کشور خواستار بیطرفی بنادر خود از هرگونه فعالیت مشابه شده و شهروندان خود را از سوار شدن به این ناوگانها منع کرده است، زیرا به گفته خود از «تکرار الگوی ناوگان ماوی مرمره» میترسد. دلیل امتناع ترکیه این است که مسأله فلسطین در سیاست خارجی ترکیه اولویت ندارد، و پرونده سوریه در صدر اولویتهای آن قرار دارد. آنکارا همچنین از پذیرش زندانیان آزاد شده در معاملات اخیر خودداری کرده و به پذیرش زندانیان اخراجی از قدس بسنده کرده است.
اما، رفتار ترکیه چیز جدیدی نیست. بلکه به سال ۲۰۱۷ برمیگردد، زمانی که دونالد ترامپ اولین دوره ریاست جمهوری خود را آغاز کرد و «معامله قرن» را اعلام کرد که شامل برنامههایی برای نابودی کامل آرمان فلسطین بود. در آن زمان، پیشنهاد سخاوتمندانه آمریکا به مقاومت فلسطین ارائه شد که ایجاد یک نهاد در غزه تحت مدیریت حماس، و ساختن یک بندر و فرودگاه تحت کنترل «نهاد سیاسی» با بودجه تقریبی ۱۵ میلیارد دلار آمریکا را شامل میشد.
اما، هنیه در آن زمان پیشنهاد را فاش کرد و تأیید نمود که جنبش آن را رد کرده است، بهویژه به این دلیل که با شرایطی که مستقیماً از رئیسجمهور ترکیه آمد و در ارتباط با «انباشت سلاح، توقف حمایت از مقاومت در کرانه باختری و بیتالمقدس، وادار کردن آن به عقبنشینی و تمرکز صرف بر دغدغههای شهروندان غزه» همراه بود؛ و به گفته منابع، در آن زمان هنیه آن را به رهبری مقاومت منتقل کرد.
مسأله فلسطین در سیاست خارجی ترکیه اولویت ندارد.
در هر صورت، موضع ترکیه چندان از موضع عربستان سعودی دور نیست، اگرچه اردوغان در اظهارات رسانهای خود درباره وقایع غزه، فعالتر و پیگیرتر به نظر میرسید. به گفته منابع، پادشاهی سعودی پیش از آغاز کارزار خود برای پایان دادن به تجاوز در غزه، «شرطهای تکاندهندهای» تعیین کرده بود. این کارزار، در ماههای اخیر، منحصراً با تلاشهای فرانسه با هدف احیای «راه حل دو دولت» مرتبط بوده است.
از جمله مواردی که منابع فاش کردهاند، درخواست ریاض از حماس برای موافقت با «شرایط گروه چهارجانبه» است که مهمترین آنها به رسمیت شناختن «حکومت اسرائیل» در ازای اقدام آن برای توقف نسلکشی است. یا به عبارت دقیقتر، «تلاش برای همکاری با دوستان در آمریکا و کشورهای غربی برای اعمال فشار بر نتانیاهو برای توقف تجاوز و آغاز یک روند سیاسی که میتواند منجر به پروژهای شود که میتواند به تأسیس یک دولت، واقع در مرزهای سرزمینهای فلسطینی خارج از بیتالمقدس و کانتونهای کرانه باختری، منتهی شود.»
در نتیجه، شروط سعودی، تماسهای آغاز شده توسط واسطهها با حماس را، که کارزار گستردهای از تماسها با طرفهای مختلف عربی و بینالمللی را برای توقف جنگ ویرانگر علیه نوار غزه، به ویژه با ظهور آوارگی شهر غزه، آغاز کرده بود، از بین برد. سایر طرفها به طور ضمنی خواستار یافتن راههایی برای اجرای شروط اسرائیل شدند که نتانیاهو برای توقف جنگ بر آنها اصرار داشت. این شروط شامل «تحویل نقشههای تونلها، تحویل مواضع و انبارهای مقاومت، برکناری رهبران و گروهی از جنگجویان آن و خروج کامل از نوار غزه، به عنوان بخشی از اقدامات رسانهای است، که رهبری سیاسی مقاومت با انجام آنها، به وضوح انحلال شاخههای نظامی خود را اعلام میکند».
این شرایط که مقاومت در تماسهای خود با طرفهای مختلف در حال بررسی آن بوده است، به گفته منابع آگاه که با «الاخبار» صحبت کردند، جوهره باجگیری سیاسی با هدف توقف آوارگی ساکنان غزه است. در همین حال، این طرفها در مورد طرح الحاق کرانه باختری، جایی که حتی یک انبار سلاح هم وجود ندارد، کاملاً سکوت کردهاند.