تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
پنج‌شنبه، ۳۰ مهر ۱۴۰۵
منبع: «چپ» (soL)
چهارشنبه، ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶
مکه، قطر، یمن، ناتو: ترکیه به کدام سو می‌رود؟
«پیمان مکه» که دیروز به مجلس ارائه شد، به‌زودی همه نمایندگان مجلس را در صحن علنی با یک آزمون «اخلاقی» جدی روبه‌رو خواهد کرد. در همین حال، امروز توافق‌نامه‌ای با قطر به‌عنوان مکمل «پیمان مکه» امضا خواهد شد. در نهایت، همه این توافق‌نامه‌ها در راستای تأمین منافع ایالات متحده و ناتو قرار دارند. ترکیه از طریق این توافق‌نامه‌ها و با کمک ناتو، در مقطعی حساس و خطرناک، به سوی جنگی ناعادلانه سوق داده می‌شود. تظاهراتی که قرار است امشب در آنکارا برگزار شود، یکی از نخستین گام‌ها برای اعتراض به این روند خواهد بود.
«متشکرم، رئیس‌جمهور اردوغان! «رئیس‌جمهور ترامپ رهبری است که جهان قرن‌ها در انتظارش بوده است. او فقط درباره قدرت صحبت نمی‌کند؛ بلکه خودِ قدرت است.»
ترامپ این پیام را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد، اما سپس آن را حذف کرد.
یک هفته پیش از آن، هنگامی که از او پرسیده شد: «آیا از ترکیه خواهید خواست در عملیات علیه یمن شرکت کند؟»، پاسخی داد که برخلاف پیام او در شبکه‌های اجتماعی، پاک‌شدنی نیست:
«همان‌طور که می‌دانید، او دوست بسیار خوب من است و من می‌توانم چنین درخواستی از او بکنم. برای رئیس‌جمهور ترکیه احترام بسیار زیادی قائلم. معتقدم رئیس‌جمهور اردوغان هر کاری را که از او بخواهم، انجام خواهد داد.»
دلیل این مقدمه‌چینی آن است که کشور ما نیز، درست مانند آمریکا و اسرائیل که آشکارا از تجاوز عربستان سعودی به یمن حمایت می‌کنند، به سوی شرکت در این تجاوز و جنگ ناعادلانه کشانده می‌شود.
پیمان مکه دقیقاً با همین هدف منعقد شد و خود اردوغان در ۷ اوت ۲۰۲۶ آن را امضا کرد.
پس از امضای این توافق‌نامه، سخنان هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، به‌خوبی همه‌چیز را خلاصه کرد:
«در این فرصت، مایلم تأکید کنم که این ائتلاف، تعهدات کشورمان ناشی از عضویت در ناتو و سایر ائتلاف‌ها و توافق‌نامه‌ها را از میان نمی‌برد و جایگزین آن‌ها نمی‌شود، بلکه مکمل آن‌هاست.»
بنابراین، برای آنکه اقدامات لازم در چارچوب این توافق‌نامه با سهولت هرچه بیش‌تری انجام شود، شمار زیادی از مقام‌های دفاعی ترکیه، از جمله رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، به ریاض رفتند و با مقام‌های سعودی دیدار کردند.
گفته می‌شد که عربستان سعودی هدف حملات یمن قرار گرفته است و ترکیه نیز در حال انجام مسئولیت‌های خود در چارچوب پیمان مکه است.
اما یک مشکل وجود داشت.
با وجود آنکه دولت «حزب عدالت و توسعه» و اپوزیسیون پارلمانی، مجلس را تا حد زیادی از محتوا و کارکرد واقعی آن تهی کرده بودند، و دیگر پیگیری جابه‌جایی نمایندگان میان احزاب نیز عملاً غیرممکن شده بود، یک توافق‌نامه بین‌المللی که کشور را به جنگ می‌کشاند، همچنان باید از تصویب مجلس می‌گذشت.
«حزب عدالت و توسعه» برای مدت طولانی این موضوع را نادیده گرفت؛ گویی این موضوع را به‌کلی در مجلس فراموش کرده بود. به‌جز حزب کمونیست ترکیه ، هیچ حزب دیگری حتی به این نقض آشکار قانون اشاره نکرد:
«شما نمی‌توانید با استناد به پیمان مکه، که حتی زحمت ارائه آن به مجلس را هم به خود نداده‌اید، بدون مصوبه مجلس بزرگ ملی ترکیه، بخشی از حملات علیه یمن شوید. اگر جرئت دارید، این توافق‌نامه و مصوبه مربوط به ورود به جنگ را به مجلس بیاورید و درحالی‌که به چشم مردم‌مان نگاه می‌کنید، به آن رأی مثبت بدهید؛ ببینیم آیا چنین جرئتی دارید یا نه. شما نخواهید توانست کشورمان را به بخشی از حملات غیرانسانی، اشغالگرانه و کاملاً غیرقانونی عربستان سعودی علیه یمن تبدیل کنید.»
متعاقباً، واکنش‌ها شدت گرفت و سرانجام، از روز گذشته، توافق‌نامه‌ای که دقیقاً دو ماه و نیم پیش امضا شده بود، در دستور کار مجلس قرار گرفت.
پیمان مکه چه می‌گوید؟
همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، این توافق‌نامه مشابه مادهٔ ۵ پیمان ناتو است؛ به این معنا که پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه به یکدیگر حمایت نظامی ارائه می‌کنند و حمله به هر یک از طرف‌ها، حمله به همهٔ طرف‌های دیگر تلقی می‌شود.
در متن توافق‌نامه آمده است:
«اگر تمامیت ارضی، حاکمیت یا مرزهای به‌رسمیت‌شناخته‌شدهٔ بین‌المللی هر یک از طرف‌ها مورد تهدید قرار گیرد یا در معرض خطر باشد، طرف‌ها باید از تمامی ابزارهای مناسب برای رفع چنین تهدیدها یا مخاطراتی استفاده کنند.»
همان‌طور که در این بند مشاهده می‌شود، عبارت «تمامی ابزارهای لازم» با ابهامی بسیار زیاد به کار رفته است.
اعزام نیروهای نظامی، مشارکت در جنگ مشترک، درگیری نظامی…
همه این موارد می‌توانند در چارچوب همین عبارت مبهم قرار بگیرند.
علاوه بر این، توافق‌نامه شامل بندی است که طرف‌ها را به مدت ۱۰ سال متعهد می‌کند.
بنابراین، کشور ما در طول ۱۰ سال آینده به ماجراجویی‌های خطرناک این دو کشور، به‌ویژه عربستان سعودی، کشانده خواهد شد.
پاکستان، جدا از درگیری جاری آن با افغانستان، عربستان سعودی مدت‌هاست که درگیر یک جنگ بوده است.
اکنون کشور ما نیز با گنجانده شدن در چارچوب این بند مبهم، به جنگ یمن کشانده می‌شود.
در یمن چه می‌گذرد؟
نخست، بیایید جایگاه هر یک از طرف‌های درگیر را به‌درستی مشخص کنیم. برای این کار، باید ببینیم آمریکا و اسرائیل در کدام جبهه قرار دارند.
آمریکا و اسرائیل مدت‌هاست که در پی آن هستند تا مهره‌های وابسته به خود را در یمن بر سر کار بیاورند. برای تحقق این هدف، می‌خواهند مقاومت به رهبری انصارالله را درهم بشکنند.
عربستان سعودی نیز مدت‌هاست برای درهم شکستن این سنگر مقاومت، به‌شکلی بی‌رحمانه یمن را بمباران می‌کند و مردم این کشور را هدف قرار می‌دهد.
اما هرقدر هم که تجاوزگری عربستان وحشیانه باشد، مردم یمن همچنان مقاومت می‌کنند؛ آن‌ها نه‌تنها مقاومت می‌کنند، بلکه ضربات سنگینی نیز به پادشاهی سعودی وارد می‌آورند؛ حکومتی که بر قدرت پول تکیه دارد.
در ماه‌های اخیر، انصارالله ضربات سنگینی به خاک عربستان سعودی، ریاض و تأسیسات نفتی این کشور وارد کرده است.
عربستان سعودی که از این شکست‌ها به‌شدت متزلزل شده و با رژیم دست‌نشاندهٔ خود در یمن نیز نتوانسته به نتیجه‌ای دست یابد، اکنون تمام تمرکز خود را به‌طور کامل به پیمان مکه معطوف کرده است.
دقیقاً به همین دلیل است که ترامپ می‌خواهد ترکیه نیز بخشی از این عملیات باشد.
در نتیجه، انصارالله و مردم یمن در برابر آمریکا، اسرائیل و عربستان سعودی قرار گرفته‌اند و ترکیه نیز به‌تدریج به این حملات ناعادلانه کشانده می‌شود.
حامیان پیمان مکه می‌کوشند با دروغ‌پردازی، مردم را متقاعد کنند
درحالی‌که اخیراً خبرهایی منتشر شده مبنی بر اینکه ارتش عربستان سعودی در مرکز عملیات سنتکام در ریاض، به‌طور مستمر با اطلاعات نظامی اسرائیل در تماس است، حامیان این سیاست بار دیگر به دروغ‌های اسرائیلی متوسل شده‌اند تا کشورمان را به عملیاتی برای حمله به انصارالله، که از دوستان مقاومت فلسطین است، بکشانند.
به ادعای آن‌ها، این توافق‌نامه نقشه‌های اسرائیل را مختل می‌کند.
مقالات متعددی در رسانه‌های حامی دولت نیز از این موضع عجیب حمایت می‌کنند؛ موضعی که کارش به آنجا رسیده است که حتی موشک‌هایی را که در جریان مقاومت فلسطین از یمن به‌سوی اسرائیل شلیک شدند، «توطئه‌ای از سوی اسرائیل» معرفی می‌کند.
«در هر منطقه‌ای که ترکیه برای حفاظت از منافع خود دست به اقدام می‌زند، کسانی که همواره گفتمانی در راستای منافع کشورهای رقیب ما اتخاذ می‌کنند، بار دیگر همان آهنگ همیشگی را سر می‌دهند. این بار پیمان مکه ورد زبان آن‌ها است. آن‌ها چیزی جز شعار برای گفتن ندارند و چون نمی‌توانند برای مخالفت‌های خود دلیلی مستند ارائه کنند، مدام این عبارت را تکرار می‌کنند: «توافق‌نامه‌هایی که از محتوای آن‌ها بی‌خبریم.» هرکس این حرف‌ها را بشنود، تصور می‌کند پای رازی در میان است. بااین‌حال، کسانی که این مسوضوع را جدی می‌گیرند، چندین روز است که دربارهٔ مفاد متن توافق‌نامه‌ای بحث می‌کنند که روز گذشته به مجلس ارائه شد. آن‌ها اگر آن را می‌خواندند، مطلع می‌شدند؛ اگر سؤال می‌کردند، اطلاعات لازم را به دست می‌آوردند. موضوع فقط به جبهه آپوزیسیون علنی محدود نمی‌شود… نتانیاهو پیش از انتخابات، نقشه‌هایی منتشر کرد تا به رأی‌دهندگانش نشان دهد که چگونه در برابر تلاش‌های ترکیه برای گسترش نفوذ خود در منطقه واکنش نشان داده است؛ نقشه‌هایی که نشان می‌دادند او در معرض باختن ریاض به آنکارا است.»
این مقاله تنها یکی از نمونه‌های چنین مطالبی است و شاید حتی از کم‌اهمیت‌ترین آن‌ها باشد. بااین‌حال، روایت‌هایی مشابه آنچه در روزنامه «صباح» منتشر شده، بارها و بارها در تمام رسانه‌ها تکرار می‌شوند؛ رسانه‌هایی که ۹۹ درصد آن‌ها تحت کنترل «حزب عدالت و توسعه» قرار دارند.
کسانی که می‌خواهند مانع از آن شوند که کسی دربارهٔ سوختی که از طریق کشور ما به اسرائیل منتقل می‌شود و نیز تجارت دریاییِ همچنان ادامه‌دار با این کشور صحبت کند، به این دروغ چنگ زده‌اند که اسرائیل با شکست دادن مردم یمن، که با مقاومت خود به اسرائیل پاسخ می‌دهند، در اجرای نقشه‌های آن موفق خواهد شد.
پرانتز قطر
«حزب عدالت و توسعه» که کشور را به قلب ماجراجویی نئوعثمانیسم کشانده است، امروز قرار است با دیگر متحدان آمریکا در منطقه توافق‌نامه‌ای برای همکاری دفاعی امضا کند.
ترکیه، قطر، پاکستان و اندونزی در دوحه، پایتخت قطر، یادداشت تفاهمی امضا خواهند کرد که هدف آن «تبدیل همکاری در صنعت تسلیحات به ساختاری چندجانبه» است. این اقدام در شرایطی صورت می‌گیرد که مسابقهه تسلیحاتی بی‌وقفه ادامه دارد و قرار است تولید و تجارت تسلیحاتی این چهار کشور را به شبکه‌ای مشترک پیوند دهد.
به این ترتیب، دلالان اسلحه راه‌هایی برای انتقال فعالیت‌های خود به میدان‌های جنگ جدید و کسب سود بیشتر پیدا خواهند کرد؛ درحالی‌که کشور ما بیش از پیش درگیر ماجراجویی‌های خطرناک نئوعثمانیسم «حزب عدالت و توسعه» خواهد شد.
فراخوان به اقدام اعتراضی علیه این نقشهٔ جنگی در آنکارا
شدیدترین واکنش به توافق‌نامه‌ای که روز گذشته به مجلس ارائه شد و هدف آن کشاندن کشورمان به جنگ علیه مردم یمن و قرار دادن آن در کنار اقدامات وحشیانه پادشاهی سعودی است، از سوی حزب کمونیست ترکیه ابراز شد.
حزب کمونیست ترکیه از مردم آنکارا خواست تا در اعتراض به پیمان مکه، که می‌تواند در هر لحظه کشور را به جنگ بکشاند، به خیابان‌ها بیایند.
این تجمع اعتراضی امروز عصر ساعت ۷:۳۰ در میدان ساکاریا برگزار خواهد شد.
حزب کمونیست ترکیه در کنار این فراخوان اعتراضی، نامه‌ای نیز خطاب به نمایندگان مجلس منتشر کرد تا پیش از رأی‌گیری پارلمانی، با تلاش برای کشاندن کشور به یک ماجراجویی نئوعثمانیسم مخالفت کند. متن نامه به شرح زیر است:
«به شما هشدار می‌دهیم: جنگ‌افروز نباشید! در غیر این صورت، همان‌گونه که در جنگ کره رخ داد، این بار نیز مسئول مرگ پسران و دخترانمان در یمن خواهید بود؛ این بار نیز، نه در راستای منافع کشورمان، بلکه در خدمت محاسبات امپریالیستی جان خود را از دست خواهند داد.
کارگران این کشور با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند. درحالی‌که سرقت، فساد، مواد مخدر و بحران اقتصادی کشور را به ویرانی می‌کشانند، اجازه ندهید ماجراجویی یمنی‌ای که کشور را به درون آن می‌کشانید، در تاریخ به‌عنوان بزرگ‌ترین جنایت شما ثبت شود.
ارادهٔ خود را به کار بگیرید و از پیمان مکه خارج شوید. دولت «حزب عدالت و توسعه» کشور را به آتش می‌کشد؛ در این جنایت شریک نشوید.»
https://haber.sol.org.tr/haber/mekke-katar-yemen-nato-turkiye-nereye-surukleniyor-415231