تارنگاشت عدالت – بایگانی دورۀ دوم
۲ خرداد ۱۳۹۶
منبع: دمکراسی مردم
نویسنده: یوحنان چماراپالی
۷ مه ۲۰۱۷
برگردان: ع. سهند
پاکستان: شغل جدید ژنرال شریف
ژنرال راحیل شریف رییس پیشین ستاد کل ارتش پاکستان برای شغل بعدی خود زیاد منتظر نماند. دولت عربستان سعودی او را به عنوان سرپرست به اصطلاح ارتش اسلامی، که اکنون مدت زمانی است در حال شکلگیری است، «انتخاب» کرده است. این یک اتحاد «ضدتروریستی» حدود ۳۹ حکومت سنیمذهب است که بودجه آن عمدتاً توسط پادشاهی سعودی و امیرنشینان ثروتمند خلیج تأمین میشود. مقر اتحاد نظامی پیشنهاد شده در ریاض پایتخت عربستان سعودی خواهد بود. دولت عربستان طرح ایجاد آنرا در دسامبر ۲۰۱۵ همزمان با شروع جنگ برادرکشی در یمن همسایه اعلام کرد. هدف اعلام شده «ارتش اسلامی» که رسانههای منطقه به آن نام «ناتو اسلامی» داده اند، جنگیدن با افراطگرایی و تروریسم در منطقه و در شاخ آفریقاست. در لحظه، اتحاد به سرکردگی عربستان سعودی در یمن درگیر یک جنگ فرقهای است.
در میان دولتهای دیگری که از آنها به عنوان اعضای اتحاد نطامی نام برده میشود مصر، ترکیه و پاکستان قرار دارند که همه دارای نیروهای نظامی بزرگ و نیرومندی هستند. حتا نیجریه، که یک جمهوری سکولار است و جمعیت آن تقریباً به طور مساوی بین ملسمانان و مسیحیان تقسیم شده قول داده از این اتحاد حمایت کند. رییسجمهور محمدو بوهاری دو سال پیش طی یک سفر رسمی به عربستان در این مورد تعهد داد. تصمیم او که بدون مشورت با قانونگذاران کشور یا حتا با اعضای کابینه خود او گرفته شد، کشور را غافلگیر کرد. رییسجمهور نیجریه در آنزمان گفت: «ما بخشی از این هستیم، زیرا در نیجریه تروریستهایی داریم که ادعا میکنند اسلامی هستند. نتیجتاً، اگر یک ائتلاف اسلامی برای نبرد با تروریسم وجود داشته باشد نیجریه بخشی از آن خواهد بود، زیرا ما قربانی تروریسم اسلامی هستیم.» دولت نیجریه از آنزمان به بعد به نحو چشمگیری در این مورد ساکت و با بوکو حرام و جنیش نوپای جداییطلبانه در جنوب که میخواهد یک دولت مسیحی تشکیل دهد، مشغول بوده است.
برخی دولتهای دیگر در واقع از دیدن نام خود در فهرست اولیه از شرکای نظامی که ریاض منتشر کرد، اظهار تعجب کردند. حتا پاکستان پس از آنکه دولت سعودی آنرا بخشی از ائتلاف نظامی درگیر در جنگ یمن اعلام کرد از اعزام سرباز به یمن خودداری کرد. به نظر میرسد در آنزمان عقل سلیم بر دولت نواز شریف غالب شد. با نگاه به عقب میتوان گفت که این یک حرکت ماهرانه و شجاعانه بود، زیرا در واقع نشانهای از پایان جنگ در یمن وجود ندارد و موجب یک بحران بشردوستانه شده که حتا از مورد سوریه بزرگتر است. با این وصف، اسلامآباد بیش از هزار نیروی زمینی برای تعلیم ارتش سعودی در داخل عربستان سعودی، اما نه در نزدیکی میدان جنگ با یمن، مستقر کرده است. مدت طولانی است که ارتش پاکستان به عربستان سعودی و بحرین برای حفظ امنیت داخلی و آموزش ارتشهای آنها کمک میکند.
پارلمان پاکستان در سال ۲۰۱۵ به اتفاق آراء با پیوستن به کارزار نظامی به سرکردگی عربستان سعودی در یمن مخالفت کرد. انور قرقاش وزیر خارجه امارات متحده عربی در آنزمان علناً از تصمیم اسلامآباد انتقاد کرد و گفت با وجود اینکه کشورهای خلیج از راههای گوناگون به اقتصاد پاکستان کمک میکنند، پاکستان به درخواست آنها برای کمک نظامی توجه نکرد. پس از سخنان قرقاش یک کدورت دیپلماتیک کوچک بین ابوظبی و اسلامآباد رخ داد. دهلی نو فوراً از مشاجره دیپلماتیک بین ابوظبی و اسلامآباد بهرهبرداری کرد. امارات متحده عربی به نحو چشمگیری روابط خود را با هند ارتقاء داده و وعده میلیاردها دلار سرمایهگذاری مستقیم و سرمایهگذاری در طرحهای زیرساختی را داده است. شیخ محمد بن زیاد آل نهیان ولیعهد ابوظبی مهمان اصلی رژه روز جمهوری امسال در دهلی نو بود. عربستان سعودی نیز ظاهراً برای انتقام از اسلامآباد به خاطر رد درخواست اعزام نیروی زمینی به یمن روابط خود را با هند گسترش داه است.
دولت پاکستان در ابتدا چنین وانمود کرد که از تصمیم ژنرال شریف، بلافاصله پس از بازنشستگی او از ارتش پاکستان، برای پذیرش پیشنهاد عربستان برای رهبری ارتش اسلامی پیشنهادی مطلع نبوده است. دولت پاکستان اکنون میگوید که در پاسخ به درخواست شخصی پادشاه عربستان به رییس بازنشسته ستاد کل ارتش اجازه داده شد این شغل را بپذیرد. فرمانده پیشین ستاد کل ارتش از قانونی که مقامات نظامی پاکستان را تا دو سال پس از بازنشستگی از پذیرش مأموریتهای خارجی منع میکند، مستثناء شد.
رهبری غیرنظامی پاکستان، علیرغم روابط نزدیک خود با دربار سعودی، خوب میدانست که درگیری غیرضرور در جنگ فرقهای یمن در بلندمدت پیآمدهای منفی خواهد داشت. در حال حاضر، فرقهگرایی که پاکستان دچار آن است به نظر میرسد هر روز گسترش مییابد. به علاوه، پاکستان با ایران که اکثریت آن شیعه است یک مرز مشترک طولانی دارد. سعودیها و متحدین محافظهکار آنها اکنون ایران را دشمن میدانند. این میتواند یک دلیل برای این باشد که عمان علاوه بر عراق و سوریه تنها امیرنشین خلیج است که از امضای اتحاد نظامی پیشنهادی عربستان خودداری کرده است. در اجلاس اخیر جامعه عرب در اردن قطعنامهای تصویب شد که «مداخله خارجی» در امور دولتهای منطقه را محکوم میکرد. منظور آنها ایران بود و نه ایالات متحده یا قدرتهای اروپایی. بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران به قطعنامه جامعه عرب واکنش نشان داد و گفت این گروه به جای توجه «به مشکلات اصلی که منطقه و جهان اسلام با آن روبهروست، علیرغم همه تجربیات گذشته جای دشمنان را با دوستان اشتباه میگیرد.»
در هفته آخر مارس پس از آنکه دولت رسماً در پارلمان اعلام کرد که به ژنرال شریف اجازه داده پُست جدید خود را بگیرد، انتقادهای گستردهای در درون پاکستان صورت گرفت. دستآورهای دیپلماتیک و اقتصادی که تصور میشد هند در رابطه با عربستان سعودی و امارات متحده عربی داشته عامل مهمی بود که بر تصمیم دولت شریف تأثیر گذاشت. تصمیم دولت پاکستان علیرغم رأی یکپارچه پارلمان برای برون نگه داشتن سربازان کشور از جنگ در یمن گرفته شد. پارلمان همچنین قطعنامهای را تصویب کرد که میگوید پاکستان باید در درگیری در یمن «بیطرف بماند.»
خواجه آصف وزیر دفاع گفت که تصمیم دادن اجازه به ژنرال شریف یک «تصمیم اداری» بود و ادعا کرد که هیچ ارتباطی با درگیری در یمن ندارد. ژنرال بازنشسته ناصر جنجوا مشاور امنیت ملی پاکستان که روابط نزدیکی با دستگاه نظامی پاکستان دارد تصمیم دولت را توجیه کرده است. او گفت که انتصاب رییس پیشین ستاد کل ارتش پاکستان فرصتی بزرگ برای کشور است که برای «امت مسلمان» کار کند. او همچنین این ادعا را که حرکت موجب خشم ایرن خواهد شد، رد کرد. اسلامآباد با فرماندهی ژنرال شریف در ائتلاف نیروهای اسلامی ممکن است مشکل بتواند درخواست اعزام نیرو به جنگهای عربستان علیه کشورهای مسلمان را نادیده بگیرد.
اپوزیسیون گفته است که بدون موافقت پارلمان هیچ تصمیمی نمیتواند گرفته شود. حزب تحریک انصاف به رهبری عمران خان همراه با حزب اصلی اپوزیسیون یعنی حزب مردم پاکستان شدیداً با این حزب مخالفت کرده است.
ایران علناً از این طرح عربستان که مشخصاً علیه منافع آن است، انتقاد کرده است. تصمیم دولت پاکستان برای اجازه دادن به ژنرال شریف برای رهبری گروهبندی نظامی پیش از اعلام رسمی آن رسماً به ایران اطلاع داده شد. نواز شریف نخستوزیر سرتاج عزیز مشاور خود را در امور خارجی در فوریه برای مطلع کردن ایران از تصمیمم خود به تهران فرستاد.
در عینحال ژنرال شریف ادعا میکند که او تنها مقامی است که فرمان آتش خواهد داد و گفته که تلاش خواهد کرد ایران را به پیوستن به این گروهبندی متقاعد کند. ژنرال اصرار میکند که اتحاد نظامی صرفاً برای مقابله با تروریسم است. علاءالدین بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران که ژانویه امسال به اسلامآباد رفته بود به رسانههای پاکستانی گفت که هدف اتحاد نظامی به سرکردگی عربستان «فقط کشتن مردم بیگناه» در یمن است. او گفت: «بنابراین هیچکس مایل نیست بخشی از این ائتلاف باشد.» مهدی هنردوست سفیر ایران در پاکستان نسبت به تحولات جدیدی که به روابط بین دو کشور لطمه خواهد زد، هشدار داد.
رهبران جامعه شیعیان پاکستان نیز از تصمیم انتقاد کرده اند. فواد چادری سخنگوی حزب تحریک انصاف گفت که حزب او موضوع انتصاب مخفیانه ژنرال شریف را در پارلمان کشور مطرح خواهد کرد. وی گفت اتحاد نطامی به سرکردگی عربستان سعودی مشخصاً علیه ایران تشکیل شده و تفرقه موجود بین جوامع سنی و شیعه در پاکستان را تشدید خواهد کرد. او به دولت خاطرنشان کرد که مؤظف است در درگیریها در غرب آسیا، نه فقط بین ملتهای مسلمان، بلکه همچنین بین قدرتهای بزرگ مانند ایالات متحده و روسیه بیطرف بماند. فرهاتلا ببر دبیرکل حزب مردم پاکستان گفت که دولت پیش از اتخاذ تصمیم باید پارلمان را مطلع میکرد. با این وجود، دولت نواز شریف ادعا میکند که هیچ تغییری در سیاست صورت نگرفته و اسلامآباد تحت هیچ شرایطی به هیچ کشور مسلمان دیگری نیرو نخواهد فرستاد.
http://peoplesdemocracy.in/2017/0507_pd/pakistan-gen-sharifs-new-job