تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
پنجشنبه، ۲۴ مهر ۱۴۰۴
منبع: «چپ» (soL)
سهشنبه، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۰۵
نوعثمانیسم جاپا باز کرد، قدرت منطقهای ایران در هم شکسته شد
این هفته، در برنامه «دیدگاه کمونیستی» که از تلویزیون «soL» پخش میشود، «نوعثمانیسم»مورد بحث قرار گرفت.
کمال اوکویان، دبیرکل حزب کمونیست ترکیه، که با اشاره به اعتراضات کمونیستها علیه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در جریان سخنرانی او در پارلمان اسرائیل، سخنان خود را آغاز کرد، گفت: «او کسی است که سزاوار اعتراض است.»
کمال اوکویان در پاسخ به پرسش نِوزات اِوریم اونال که «آیا راه برای نوعثمانیسم دوباره باز شده است؟» اظهار داشت که در این بستر، نیاز به گسترش سرمایهداری ترکیه با ریشههای ایدئولوژیک «حزب عدالت و توسعه» در تسویه حساب با جمهوری همخوانی دارد.
اوکویان، با یادآوری اینکه تلاشهایی در این زمینه انجام شده و گهگاه شکست خورده است، اظهار داشت که نوعثمانیسم به عنوان رویای «بازگشت به شور عثمانی» تفسیر و مورد تمسخر قرار گرفته است، «اما موضوع گستردهتر است: حزب عدالت و توسعه به نمایندگی از سرمایهداری ترکیه در حال پیشروی است به عنوان مثال، در لیبی، مسأله این نیست که ما ادعای حق بر سرزمینهای اجدادی خود را داریم. این نیاز شرکتهای هلدینگ است.»
اکویان با اشاره به اینکه در این دوره تزهای اوراسیایی نیز مطرح شدهاند، به عنوان نمونه به سخنان اخیر دولت باغچلی، رئیس «حزب حرکت ملی» درباره بریکس و «اتحاد ترکیه- روسیه-چین»» اشاره کرد.
«نوعثمانیسم جاپا باز کرده است»
اوکویان گفت: «ما همیشه این را میدانستیم: برای اینکه حزب عدالت و توسعه بتواند حرکتی را که میخواهد در منطقه انجام دهد، باید با ایالات متحده به توافق برسد»، و افزود:
«نوعثمانیسم با نزدیک شدن به محور روسیه-چین قابل دستیابی نیست. روسیه نمیخواهد ترکیه قدرت منطقهای خود را افزایش دهد. تقویت ترکیه در مناطق اسلامی و ترک به نفع روسیه نخواهد بود.»
«و چه اتفاق افتاد؟ با نزدیک شدن به اسرائیل، آنها در کنار بریتانیا و ایالات متحده در حال حرکتاند. ما چیز مثبتی نمیگوییم، اما اردوغان، ایالات متحده و نوعثمانیسم پیروز شدهاند و این چیز بسیار بدی است. در حال حاضر، قدرت منطقهای ایران شکسته شده است. سه قدرت بزرگ نفوذ خود را در منطقه افزایش دادهاند: اسرائیل، ترکیه و مصر. مصر نیز در حال حرکت است. در نتیجه، رقابتهای جدیدی ظهور خواهد کرد و این میتواند منجر به درگیری شود. آنچه مسلم است این است که اردوغان به آنچه میخواست رسید و نوعثمانیسم جاپا باز کرد. ایران از فلسطین، لبنان و سوریه حذف شده است.»
«هم دولت و هم حزب دموکرات خلقها خواهان عادیسازی روابط با اسرائیل هستند»
اوکویان با اشاره به پیامدهای سیاسی داخلی موضوع، یادآور شد که ارزیابی حزب از نوعثمانیسم و روند «حل و فصل» با اسنادی که توسط حزب کمونیست ترکیه پیرامون جنبش کردها در سال ۲۰۱۷ منتشر شده، مطابقت دارد. از او پرسیده شد: «آیا میتوانیم بگوییم که این تأیید شده است؟» دبیرکل حزب کمونیست ترکیه به طور خلاصه به این پرسش پاسخ داد:
«مشکلات جدی در روند دولت برای آنچه «ترکیه عاری از تروریسم» مینامد، وجود دارد. با این حال، برخی از مسائل منطقهای برطرف شدهاند. تنشها بین اسرائیل و ترکیه درنتیحه پیشرفتهای حاصل شده در مسأله فلسطین، قابل کنترل شده است.»
«یکی از این نقاط تنش، منطقه کردنشین سوریه است. باغچلی گفته بود: “ما چرا باید آن را به اسرائیل واگذار کنیم؟” آنها این رقابت را چگونه حل خواهند کرد؟ یا آیا ایالات متحده و بریتانیا میخواهند این تنش حل شود؟ خواهیم دید.»
اسرائیل در فلسطین مرتکب جنایت علیه بشریت میشود، این یک چیز است، اما آنچه در میگذرد، یک «آلودگی بصری» برای کشورهایی بود که از طرح ترامپ حمایت کردند. آن «آلودگی بصری» مانع دیدن برخی چیزها شد. آنها اکنون در حال خلاص شدن از شر آن هستند. بنابراین، این چیز خوبی برای «روند حل و فصل» در ترکیه است. زیرا ما میدانیم که هم دولت و هم حزب دموکرات خلقها خواهان عادیسازی روابط با اسرائیل هستند. نمیخواهم بگویم چارچوب ما تأیید شده است، اما گامی در آن چارچوب برداشته شده است.»
موضع آپوزیسیون پیرامون ایده «نوعثمانیسم» چیست؟
نوزات اوریم اونال به موضع آپوزیسیون پرداخت و از اوکویان، دبیرکل حزب کمونیست ترکیه، پرسید که آیا حزب جمهوریخواه خلق (CHP) قاطعانه با ایده نئوعثمانیگرایی مخالف است یا نه.
اوکویان تأکید کرد که دیدگاههای احزاب مخالف در عرصه بینالمللی مستقیماً با مانورهای حزب عدالت و توسعه در آن دوره مرتبط بوده و ناهماهنگیها و طرفداری مداوم از آمریکا را برجسته میکند. او به رویکرد «او را ول کن، من را ببر» بین دولت و آپوزیسیون در مورد طرفداری از آمریکا اشاره کرد و گفت: «حزب جمهوریخواه خلق یک حزب طرفدار ناتو و طرفدار آمریکا است.» او به حمایت اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول بزرگ، از ماچادو، برنده جایزه نوبل و از طرفداران ترامپ اشاره کرد.
اوکویان همچنین یادآور شد که آنها با این پرسش روبهرو بودند که «گسترش ترکیه در منطقه چه ضرری دارد؟»، و به غارت و چپاول اقتصاد کشور اشاره کرد و گفت که دنبال کردن هیچ سیاست دیگری در خارج از کشور امکانپذیر نیست.
«بیاخلاقی در نظام جاری است»
با اشاره به پیام امروز اوکویان در «ایکس» پرسیده شد که منظور او از «تباهی» چیست. «آیا اخلاق میتواند در سیاست وجود داشته باشد؟» کمال اوکویان پاسخ داد:
«قتلعام متوقف شده است، و این یک دستاورد غیرقابل انکار است، بله. اما دوره پیش روی ما، دوره طرح ایالات متحده برای منطقهای در کنار اسرائیل است. بیایید بریتانیا را هم در نظر بگیریم. و همچنین کشورهایی مانند ترکیه وجود دارند که کمک میکنند.»
«شما از یک طرف خواهید گفت «قاتل»، از طرف دیگر متفاوت عمل خواهید کرد… این ادامه چه چیز چیست؟»
«نظام ترکیه امروز ساختاری دارد که همه چیز را فاسد میکند. این نظام همچنین یک دولت دارد. به کشور نگاه کنید، قمار گسترده وجود دارد، و این عمداً ترویج میشود. دستگیریهایی در زمینه مواد مخدر انجام شده است. آیا اینگونه باید با مواد مخدر مبارزه شود؟ همه میدانند که ترکیه یک مرکز اصلی قاچاق مواد مخدر است. مصرف مواد مخدر به سنین بسیار پایین نیز رسیده و گسترده است. زنکشی وجود دارد. اگر یک جرم الگوی گستردهای داشته باشد، جلوگیری از آن آسانتر است. زنکشی نیز به همین صورت است. زنان در مرحله گرفتن طلاق و آنهایی که قبلاً طلاق گرفتهاند هدف قرار میگیرند، اما هنوز نمیتوان از آن جلوگیری کرد. «شورای عالی رادیو و تلویزیون ترکیه» (RTÜK) وقتی کسی صحبت میکند، مداخله میکند. خود استثمار فسادآور است و بیاخلاقی در نظام نفوذ میکند. این وضعیت در سیاست نیز منعکس میشود.»
بله، سیاست، در وضعیت کنونی آن، عمیقاً فاسد است. کسانی که با این مخالفند باید از سیاست عقب بنشبنند. خود جامعه نیز باید سیاسی شود. برای اینکه این اتفاق بیفتد، یک سبک سیاسی اخلاقی و اصولی باید با این فساد در ترکیه مقابله کند. ما با دروغ، با ریا روبهرو هستیم. یک مداخله تمامعیار لازم است.»