تارنگاشت عدالت – بایگانی دورۀ دوم
۹ خرداد ۱۳۹۹
منبع: نیوزکلیک
نویسنده: سونالی کولهاتکار
۱۵ مه ۲۰۲۰
برگردان: ع. سهند
چرا تئوریهای توطئه بسیار خطرناک هستند؟
یک ویدیوی مستند اسرارآمیز جدید درباره همهگیری ویروس کرونا، که زیرکانه تولید شده، علیرغم اینکه پایگاههای گوناگون به دفعات آن را حذف کرده اند، میلیونها بار تماشا شده است. بنا به گزارش بی بی سی، ویدیوی «همهگیری برنامهریزی شده» (Plandemic) «از اطلاعات نادرست پزشکی پُر است» و ادعا میکند که «ویروس باید از یک محیط آزمایشگاهی بیرون آمده باشد و ممکن نیست طبیعی رخ داده باشد؛ اینکه استفاده از ماسک و دستکش عملاً مردم را بیمارتر میکند؛ و اینکه بستن سواحل به دلیل وجود “میکربهای شفابخش” در آب، “دیوانگی” است.» ویدیو یک پایه ظاهراً علمی و معتبر برای اعتراضات فعالین راست افراطی ارایه مینماید که در سراسر کشور علیه «در خانه ماندن» اعتراض میکنند، و حتا برخی از آنها علامتی را در دست دارند که بر روی آن «همهگیری برنامهریزی شده» نوشته شده است.
چرا مردم این همه به تئوریهای گسترده و شگفتانگیز توطئه باور دارند؟ روانشناسان سالها تلاش کرده اند به این پرسش پاسخ بدهند، و برخی گفته اند که لحظات بحران و اضطراب ناشی از آن ما را برای پذیرش ادعاهای دور از ذهنی که سعی دارند جهان را قابل درک کنند، پذیراتر مینمایند. یک پژوهش منتشر شده در ژورنال «انجمن روانشناسی آمریکا» به این نتیجه رسید که «رویدادهای اضطراب برانگیزتر زندگی و اضطراب متصور بیشتر، باور به تئوریهای توطئه را قابل پیشبینی مینمایند.»
گرچه تصمیم به باور به تئوریهای توطئه ممکن است در باورکنندگان، با دانشی که فقط آنها دارند، احساس توانمندی به وجود آورد، اما پیآمد باور جمعی به ایدههای مهمل معمولاً به سیاستهای پسرفتگرا میانجامد. باور به تئوریهای توطئه مانع سازماندهی سیاسی ترقیخواهانه میشود و به اعتبار چپ آسیب میرساند.
در مورد ویدیوی «پلاندمیک»، جودی میکویتس، دانشمند بیاعتباری که در قلب فیلم قرار دارد، حتا در توئیتر، از رییسجمهور دونالد ترامپ به خاطر حمله او به دکتر آنتونی فاوچی، کارشناس برجسته بیماریهای واگیردار کشور- همان کاری که اکثر هواداران خود ترامپ انجام دادند- تشکر کرد. تئوریهای عجیب و خطرناک میکوویتس درباره منشأ ویروس، پژواک ایده خود ترامپ است که میگوید چین ویروس کووید-۱۹ را در یک آزمایشگاه تولید کرد. بر اساس صفحه توئیتر میکوویتس، او به شرکت در مصاحبهها درباره فیلم و تبلیغ آن ادامه میدهد.
نزدیک به دو دهۀ پیش، زمانیکه ایالات متحده هدف حملات تکاندهندۀ ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ قرار گرفت، آمریکاییها به طرز مشابهی مجذوب تئوریهای توطئهای شدند که بر دور چیزی که بعدها «جنبش حقیقت ۱۱ سپتامبر» نامیده شد، شکل گرفت. این ایده که دولت جورج دبلیو بوش به نحوی درگیر حملات تروریستی هولناکی بود که هزاران آمریکایی را کُشت، ظاهراً به کسانی که نمیتوانستند بپذیرند که آن حملات پیآمد دههها سیاست خارجی ویرانگر آمریکا بود، تسلی میداد. در سالها پس از حملات، میلیونها آمریکایی فیلم «پول خرد» (Loose Change) را که به مثابه سند مرکزی جنبش «حقیقتیاب» تلقی میشود، تماشا و پخش کردند.
ده سال پس از پخش «پول خرد»، دیلن آوری فیلمساز آن، انگیزه خود را برای ساختن فیلم توضیح داد و گفت: «۱۱ سپتامبر برای من ” به دنیای واقعی خوش آمدید” بود. بهترین دوست من در خارج در جنگی شرکت داشت که پیآمد مستقیم این رویداد بود، و این یکی از دلایل اصلی بود که طی این سالها مرا به حرکت واداشت. اگر من بتوانم به نحوی این آگاهی را بالا ببرم که این رویداد فریبکارانه و معیوب بود، ممکن بود دوست من زودتر به خانه بازگردد… من در آن زمان از چیزی خشمگین بودم، و آن شیوه من برای ابراز آن خشم بود.»
حتا آوری به این اذعان نمود که یکی از ادعاهای اصلی فیلم-بخشی که اسامه بن لادن را نشان میدهد-ساختگی بود، دلیل آن ممکن است این بوده باشد که «چیزی که من فکر میکنم اتفاق افتاد این بود که ابعاد تصویر به هم ریخت، و پس از گذاشتن فیلم در اینترنت، او چاقتر به نظر میرسید.»
یکی از مبلغان اصلی جنبش «حقیقت ۱۱ سپتامبر»، الکس جونز، چهره رسانهای اکنون بیاعتباری است که در پشت جنگ اطلاعاتی قرار داشت که دهها تئوری عچیب را که پیروان او جدی میگرفتند، ارتقاء میداد. از جمله باورمندان به او یک نامزد ریاست حمهوری به نام دونالد ترامپ بود، که جونز دربارۀ او گفت: «این عجیب است که در اینجا در رادیو پیرامون موضوعات صحبت میشود و سپس دو روز بعد ترامپ آنرا کلمه به کلمه تکرار میکند.»
اما اشخاص زیادی نیز در چپ وجود دارند که مرتباً به وسیله فیلمهای که تئوریهای توطئه را ارتقاء میدهند، فریب میخورند. در واقع، فیلم «پول خرد» ابتدا در ایستگاه رادیویی که من در آن کار میکردم-«ک. پ. اف. ک» شهرت یافت، فاکتی که در فهرست «آمازون» از فیلم به آن اشاره شده است (بله، هنوز در آنجا در لیست قرار دارد). به تازگی، پس از پخش فیلم «همهگیری برنامهریزی شده»، چند ایمیل از شنوندگان آن ایستگاه رادیو دریافت کردم که از من خواستند فیلم را ببینیم و به آن پوشش بدهم-که تصادفاً من ابتدا در آنجا در مورد این فیلم مستند مشکوک شنیدیم.
تئوریهای توطئه یک جهانبینی سهلالهضم را ارایه مینمایند که به قابل درک نمودن شرایط گیجکننده ما کمک میکند. اما آنها برای سازماندهی سیاسی سودمند ویرانگر و متباین هستند. انرژی را تصور کنید که به جای تلاش برای تصحیح کردن سیاست خارجی ایالات متحده در خاورمیانه، صَرف باور به این شد که «۱۱ سپتامبر یک کار خودی بود.» ادعای اینکه حملات، مستمسکی بود برای جنگها در افغانستان و عراق، در عمل کار چندانی برای پایان دادن به جنگها انجام نداده است. این فقط باورمندان به «حقیقت ۱۱ سپتامبر» را قادر ساخته است برای داشتن اطلاعات درونی از دلخراشترین رویداد در حافظه اخیر آمریکا، به خود تبریک بگویند.
جنبش ضد مایهکوبی امروز که باور خود را بر خطرات واکسنها و انگیزههای سودجویانه صنعت داروسازی قرار میدهد، عملاٌ کاری برای پاسخگو کردن آن صنعت انجام نداده است. این جنبش صرفاً موجب افزایش تعداد آمریکاییهایی شده است که از مایهکوبی فرزندان خود صرفنظر میکنند، که خود این به بازگشت بیماریهای قبلاً ریشهکن شده کمک نموده و آسیب پذیرترینهای ما را در معرض خطر قرار داده است. در واقع، در حالیکه جهان در انتظار یک واکسن مؤثر در برابر کووید-۱۹ است، جنبش «ضد واکسن» زمینه را برای خرابکاری در اقدام جمعی بسیار مهم مایهکوبی آماده میسازد. این تئوری توطئه، به نحوی بسیار واقعی مانع ترقی میشود.
ما باید با تسلی فریبندهای که تئوریهای توطئه ارایه مینمانید، مبارزه کنیم. اما این به معنی اعتماد کردن به برخی مؤسسات است که در چشم عموم به درستی بخشی از اعتبار خود را از دست داده اند: مؤسسات علمی که گاهی اشتباه میکنند و گاهی با شرکتهای بزرگ میسازند، یا مراکز رسانهای که گاهی چشم خود را میبندند و تسلیم ناسیونالیسم میشوند، و شرکتهای داروسازی که ما برای تولید دارو و واکسنهای نجاتبخش به آنها اتکاء مینماییم، اما آنها فقط برای پول ساختن کار میکند و کاهی به این دلیل به داروهای خطرناک اجازه میدهند وارد بازار شوند.
عبور از تئوریهای توطئه کار آسانی نیست، اما اگر ما میخواهیم برای یک جهان بهتر سازماندهی کنیم، ضرورت دارد. توطئههای حقیقی بسیاری آشکارا در جریان میباشند و کاملاً مستند شده اند و میتوان آنها را آنطور که هستند دید- جنگهای ایالات متحده برای پیشبرد منافع مالی و سیاسی خود، کمک مالی شرکتهای سوخت فسیلی به انکارکنندگان تغییرات اقلیمی که به اهداف آنها خدمت میکنند، یا شرکتهای داروسازی که فقط به این دلیل که میتوانند، داروها را به آمریکاییها بسیار گران میفروشند. این توطئههای واقعی ممکن است به اندازه این ایده که چهرههای در سایه ویروس را پراکندند، یا اینکه «۱۱ سپتامبر کار خودی بود» جذابیت نداشته باشند، اما تأثیر بسیار واقعی بر جهان ما دارند، تأثیری که کار غیرجذاب سازماندهی تودهای را میطلبد. ریختن انرژی و خشم ما در مسیر نادرست، نهایتاً به ما، و نه به نخبگانی که تئوریهای توطئه مدعی هدف قرار دادن آنها هستند، آسیب میرساند
https://www.newsclick.in/Conspiracy-Theories-Dangerous-Right-Wing-Politics-US-Donald-Trump