تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
۱۶ مرداد ۱۴۰۴
منبع: پیام مردم
نویسنده: عبدالرحمان
۶ اوت ۲۰۲۵
۸۰ سال پس از هیروشیما و ناگازاکی: جنگ اتمی از هر زمان دیگری نزدیکتر است
گنبد گنباکو هیروشیما پس از بمباران
جهان روز چهارشنبه، ۶ اوت، هشتادمین سالگرد بمباران اتمی هیروشیما توسط ایالات متحده را برگزار میکند. این سالگرد در زمانی برگزار میشود که عزم جهانی برای جلوگیری از چنین فجایعی در حال تضعیف است و جاهطلبیهای ژئوپلیتیک جدید قدرتمندترین کشورها، آن را به چالش میکشد.
بیتوجهی فزاینده به هنجارهای بینالمللی و خلع سلاح، که به ویژه توسط ایالات متحده و متحدانش نشان داده شده است، کشورهایی را که از پایان جنگ سرد به دنبال سیاستهای خارجی و داخلی مستقل بودهاند، مجبور میکند تا تعهدات خود را در قبال خلع سلاح هستهای و عدم گسترش مورد بازنگری قرار دهند.
کشتار برای دستاوردهای استراتژیک
بیش از ۱۰۰۰۰۰ نفر بلافاصله پس از پرتاب بمب اتمی توسط نیروی هوایی ایالات متحده در ۶اوت ۱۹۴۵ بر روی هیروشیما کشته شدند. بیش از ۴۰۰۰۰ نفر سه روز بعد، در ۹ اوت، در بمباران مشابهی در ناگازاکی کشته شدند. هزاران نفر دیگر در سالهای بعد در حین درمان یا به دلیل اثرات طولانی مدت تشعشعات در هر دو شهر جان خود را از دست دادند.
طبق برآوردهای رسمی ژاپن، تعداد کل کشتهشدگان در بمبارانهای اتمی ایالات متحده در هیروشیما و ناگازاکی از ۲۱۰۰۰۰ نفر فراتر رفته است. اکثر بازماندگان و برخی حتی در نسلهای بعدی از اثرات مادامالعمر تشعشعات رنج بردند.
تا پایان ماه مارس امسال، هنوز ۹۹,۱۳۰ نفر، که به آنها «هیباکوشا» گفته میشود، و از بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی جان سالم به در بردند، وجود داشتند.
بسیاری معتقدند که بمباران اتمی ژاپن یک اقدام استراتژیک از سوی ایالات متحده برای ایجاد تسلط کامل در نظم جهانی پس از جنگ بود، نه یک ضرورت نظامی.
سرنوشت رژیمهای عدم گسترش
پتانسیل تخریب گسترده مانند آنچه در ژاپن رخ داد، جنبش بزرگی را در سراسر جهان برای عدم گسترش برانگیخت، که در دهه ۱۹۶۰ با تصویب «پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای» (NPT) شتاب بیشتری یافت.
دهههاست که جنبشهای گوناگون – از جمله هیباکوشا – برای جهانی عاری از سلاحهای هستهای، به منظور حفاظت از بشریت و به عنوان تضمین اساسی صلح جهانی، مبارزه میکنند.
با این حال، تنشهای ژئوپلیتیک در جهان، با رهبری تلاشهای ایالات متحده برای برقراری مجدد کنترل نظامی بر سیاستهای جهانی، به ویژه در سالهای اخیر، کشورهای بیشتری را به سمت بازدارندگی مؤثر سوق داده است. این به نوبه خود باعث ایجاد یک مسابقه تسلیحاتی بیسابقه میشود.
کارشناسان ابراز نگرانی کردهاند که بیتوجهی روزافزون ایالات متحده، اتحادیه اروپا و متحدین آنها، مانند اسرائیل، به رژیمهای جهانی و قوانین بینالمللی، از جمله رژیمهای عدم گشترش مانند «پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای»، و عدم موفقیت سازمانهای بینالمللی در جلوگیری یا ایجاد پاسخگویی، ممکن است کشورهایی مانند ایران را به سمت دستیابی به سلاحهای هستهای به عنوان بخشی از یک استراتژی بازدارنده مؤثر سوق دهد.
ویجی پرشاد و دائه-هان سونگ اخیراً در مقالهای استدلال کردند که بمبارانهای ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در طول جنگ ژوئن دقیقاً همان حوادثی هستند که به مسابقه تسلیحاتی جهانی دامن میزنند، و ممکن است کشورهایی مانند ایران را که تاکنون با آن مخالف بودهاند، به دنبال سلاحهای هستهای سوق دهند.
بدبینی فزاینده
بدبینی فزاینده پیرامون امکان داشتن جهانی عاری از سلاحهای هستهای توسط کازومی ماتسویی، شهردار هیروشیما، اعلام شد. او در سخنرانی خود به مناسبت هشتادمین سالگرد در روز چهارشنبه، خاطرنشان کرد که چگونه افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و مسابقه تسلیحاتی در سراسر جهان باعث شده است که برخی از کشورها احساس کنند که «سلاحهای هستهای برای دفاع ملی ضروری است».
طبق نظرسنجی که اوایل این هفته توسط شبکه تلویزیونی «NHK» ژاپن منتشر شد، اکنون، نسبت به گذشته، جوانان ژاپنی بیشتری احساس میکنند که چشمانداز خلعسلاح هستهای در حال محو شدن است.
طبق این نظرسنجی، یک دهه پیش تنها ۳۲ درصد از افراد ۱۸ سال به بالا انتظار داشتند که سلاحهای هستهای در آینده افزایش یابد. با وجود درخواستهای گسترده برای خلعسلاح هستهای، حدود ۴۹ درصد از پاسخدهندگان امروز چنین احساسی دارند. تنها ۲ درصد از پاسخدهندگان معتقدند که جهان یک روز کاملاً از سلاحهای هستهای عاری خواهد شد.
تلاشهای مجدد برای خلعسلاح
ماتسویی، شهردار هیروشیما، گفت اگر مردم تصمیم بگیرند علیه مسابقه تسلیحاتی مبارزه کنند، و عزم بیشتری برای تلاش برای خلعسلاح هستهای نشان دهند، این سرنوشت میتواند تغییر کند، زیرا بدون آن صلح واقعی جهانی نمیتواند وجود داشته باشد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیام خود به مناسبت روز هیروشیما، نسبت به خطر فزاینده درگیریهای هستهای به دلیل تنشهای فزاینده ژئوپلیتیک و از بین رفتن اعتماد بین ملتها و نهادهای بینالمللی و سازوکارهای حل مناقشه هشدار داد.
با این حال، گوترش تأکید کرد که جایزه صلح نوبل سال گذشته به «نیهون هیدانکیو»، یک سازمان ملی برای بازماندگان بمب اتمی هیروشیما و ناگازاکی، اعطا شد. سازمانهایی مانند این، همراه با توافقنامههایی مانند «پیمان برای آینده»، «بارقههایی از امید» است.
«پیمان برای آینده» در نشست ویژه سازمان ملل در سپتامبر سال گذشته تصویب شد، و کشورها متعهد شدند که یک روز را «روز جهانی عاری از سلاحهای هستهای» اعلام کنند.
گوترش افزود «اما تعهدات باید با تقویت رژیم خلعسلاح جهانی – به ویژه پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای به تغییر واقعی بیانجامد.»