صدای مردم
نویسنده: محمدحسین یحیایی
پنجشنبه، ۵ بهمن ۱۴۰۲
معمای روابط رژیم ولایت با ترکیه پیچیدهتر میشود
روابط رژیم جمهوری اسلامی ایران با ترکیه همواره با افت و خیز روبرو بوده، گاهی سطح روابط بهبود پیدا می کند و حجم تجاری دو کشور بالا می رود و گاهی دیگر به تیرگی می گراید و تبلیغات از دو سو آغاز می شود و نشان می دهد که روابط دو کشور به رخداد های پیرامونی و جهانی بستگی دارد و از ثبات دائمی برخوردار نیست، هرچند ترکیه در هنگام تحریم های شدید ایران از سوی ایالات متحده، اتحادیه اروپا و دیگر کشور ها به یاری ایران شتافته و کالا های ضروری را در اختیار ایران گذاشته است ولی هر دو کشور به هم با شک و تردید نگاه می کنند و نزدیک می شوند و تلاش می ورزند که روابط محتاطانه ای باهم داشته باشند.
ایران و ترکیه خود را قدرت منطقهای میپندارند و سالها است که در رقابت باهم به پیش میروند. هر چند ترکیه نظم اقتصادی بهتری دارد ولی هر دو کشور با بحران شدید اقتصادی از جمله تورم و بیکاری روبرو هستند، هر دو کشور با این اقتصاد بحرانزده در خارج از مرزهای خود فعالیت نظامی دارند، ترکیه در سوریه و عراق مداخلات مستقیم نظامی دارد و ایران هم با حمایت از جبهه مقاومت نیروهای خود را در سوریه و عراق (نیروی قدس سپاه ) متمرکز کرده، به نیروهای نیابتی خود در منطقه کمکهای مالی و آموزشهای نظامی میدهد. هر دو کشور در این مناطق گاهی در مقابل همدیگر قرار میگیرند و از گروههای متمایل بخود حمایت میکنند. در اقلیم کردستان ( عراق ) ترکیه از حزب دمکرات کردستان و ایران از جبهه میهنی کردستان و در سوریه هم ایران از نیرو های حکومتی « بشار اسد » و ترکیه از مخالفین اسد حمایت میکند ولی هر دو کشور با سکوت از کنارهم میگذرند و اختلافات روز افزون خود را پنهان میکنند.
ایران با ترکیه ۵۳۵ کیلومتر مرز مشترک دارد که ترکیه ۷۰ کیلومتر آن را برای پیشگیری از نفوذ کماندوهای کورد و قاچاق کالا و انسان با دیواری به قطر ۲ متر و به ارتفاع ۳ متر مسدود کرده است، ترکیه به آدمرباییهای ایران از خاک ترکیه اعتراض دارد و در سالهای اخیر نه تنها حجم تجاری که بین دو کشور قرار بود به ۳۰ میلیارد دلار برسد افزایشی صورت نگرفته بلکه در سالهای اخیر کاهش هم نشان میدهد. ایران حتی قادر به تامین گاز مصرفی ترکیه در فصل سرما نیست و تعهدات خود را اجرایی نمیکند و بارها مجبور به پرداخت غرامت به ترکیه شده است. ترکیه و ایران با چالشهای مهمی در منطقه روبرو هستند، ترکیه با تمام توان نظامی خود در جنوب قفقاز از جمهوری آذربایجان حمایت میکند و در پروژههای مهم اقتصادی و نظامی آن مشارکت دارد و بارها تکرار کرده است که از گشایش کریدور زنگزور که ترکیه را به باکو و از آنجا به آسیای میانه متصل میکند حمایت و پشتیبانی می کند و رژیم ولایت هم به دفعات گفته است که با تغییر مرزها مخالف و حتی خط قرمز ما محسوب میشود.
ایران در درون خود با مشکلات فراوانی روبروست از یک سو فاصله بین رژیم و مردم هر روز افزایش پیدا میکند، رژیم نه تنها با مشروعیت بلکه با ناتوانی در اداره جامعه روبرو شده است، از یک سو سرداران سپاه ومزدوران حزب اله را در مناطق گوناگون شکار میکنند و از سوی دیگر از تامین امنیت در درون کشور عاجز شده است تا جائیکه در مراسم های خودی هم مانند حادثه کرمان ( در سالروز مرگ قاسم سلیمانی ) دهها نفر کشته و زخمی میشوند و رژیم درمانده، همواره سخن از انتقام سخت به میان میآورد و در حمله به منطقه کوهستانی (کوه سبز) پاکستان تعدادی زن و کودک را میکشد. رژیم حمله به پاکستان را پاسخ به حملات « جیش العدل » میخواند که در حمله ۲۴ آذرماه به مقر فرماندهی انتظامی سپاه ۱۱ نفر را کشته و تعدادی را مجروح کردند و همزمان به « اربیل » حمله موشکی کرد که گویا یک پایگاه جاسوسی « موساد » در آنجا قرار داشت. هر دو حمله موشکی سپاه به تیرگی روابط بینایران و دو کشور پاکستان و عراق منجر شد، پاکستان حمله متقابل کرد و اقلیم کردستان هم با تظاهرات میلیونی ایران را به باد انتقاد گرفت، اتاق بازرگانی و صنایع اربیل در اعتراض به موشک پرانی سپاه خواستار تحریم کالاهای ایرانی شد که این خواسته ضربات سنگینی به تجارت محدود ایران با دنیای خارج میزند، زیرا حجم تجاری با اقلیم کردستان در حدود ۲ میلیارد دلار است، البته این فرصتی برای ترکیه خواهد بود تا حجم تجاری خود را با اقلیم کردستان افزایش دهد. در این میان باید یادآور شد که سپاه با موشک برد بالا (۱۲۰۰کیلومتر ) به خاک سوریه هم حمله کرد تا انتقام حوادث کرمان را از داعش بگیرد!
آنچه مسلم است با خیزش در کشور های عربی ( بهار عربی ) رقابت بین ایران و ترکیه افزایش یافت و در سالهای بعد با رخدادهای منطقه به اوج رسید و بعد از حمله ۷ اکتبر نیرو های حماس به فستیوال موزیک در اسرائیل و مداخله نظامی آن در غزه ابعاد جدیدتری یافت. ترکیه که در تلاش بود تا رابطه خود را با اسرائیل بهبود بخشد و رابطه تجاری و سیاسی خود را با آن گسترش دهد دچار سردرگمی شد ولی این بار رابطه تجاری را از رابطه سیاسی جدا کرد. اردوغان بار دیگر وارد میدان شد، اسرائیل را کودککش، تروریست و جنایتکار نامید و خواستار محاکمه اسرائیل در دیوان کیفری بینالمللی شد. از سوی دیگر گروه حماس را آزادیبخش خطاب کرد، در حالی که رابطه تجاری همچنان با اسرائیل ادامه یافت و همچنان دارد و حتا رو به افزایش است. مقامات ترکیه میگویند رابطه تجاری را شرکتهای تجاری پیش میبرند و جهانی عمل میکنند حتی شرکتهای آمریکایی هم در آن سهیمند و آنها کار خود را با شرکتهای گوناگون از جمله با شرکتهای اسرائیلی پیش میبرند.
رژیم ولایت از این رفتار ترکیه ناراضی و خواهان آن است که ترکیه هم با اسرائیل قطع رابطه سیاسی و تجاری کند و آن را خامنهای به زبان میآورد که کشور های اسلامی حداقل میتوانند رابطه سیاسی و تجاری خود را با اسرائیل قطع کنند، در حالی که ترکیه رابطه سیاسی را با رابطه تجاری از هم جدا میکند و بیشتر به منافع اقتصادی خود میاندیشد. به نظر میرسد رئیسی در دیدار خود در آنکارا با رجب طیب اردوغان از یک سو خواهان گسترش روابط در مقابل اسرائیل خواهد بود و از سوی دیگر خواهان میانجیگری ترکیه باشد تا رابطه خود را با کشور های اروپایی بهبود بخشد، ولی تا روزی که رئیسی و رژیم ولایت در درون کشور در انزوا قرار گرفته و هر روز رابطه مردم با رژیم تیره تر میشود، گشایشی در سیاست خارجی هم مشاهده نخواهد شد.
ترکیه هم اکنون رقابت با ایران را برده و پیش میبرد، در جمهوری آذربایجان نفوذ دارد، با عراق رابطه خوبی را همراه با اقتصاد پیش میبرد، بزرگترین شریک تجاری اقلیم کردستان محسوب میشود، در شرق ایران با پاکستان رابطه تنگاتنگی دارد و با ارتباط با امارات اسلامی افغانستان تامین امنیت فرودگاه کابل را هم بعهده گرفته است. بنابرین در پیرامون ایران دست برتر را دارد. هرچند ایران تلاش میورزد از این انزوای سیاسی و اقتصادی نجات یابد ولی ساختار ولایت این اجازه را نمی دهد و هر روز رژیم از ترس فروپاشی به خالص سازی ادامه می دهد و تعداد بیشتری از خودیهای دیروز را از قطار رژیم پیاده میکند. رئیسی با دست خالی از آنکارا برخواهد گشت و این تلاش دستآوردی نخواهد داشت زیرا رژیمی که از سوی مردم منفور و غیر قابل اعتماد باشد نمیتواند در سیاست خارجی موفق و پیروز باشد، از آنرو مطبوعات ترکیه چندان اهمیتی به سفر رئیسی نمیدهند و شاید بر این باورند که رژیم ولایت به پایان کار نزدیک میشود. در آخر باید یادآور شد که بنا به گفته بزرگان سیاست، کشورها دوست و دشمن همیشگی ندارند ولی منفعت همیشگی دارند که به نظر میرسد ترکیه این سیاست را پیش میبرد و اسیر یک ایدوئولوژی کهنه، تاریخ گذشته و ارتجاعی نمیشود و رژیم ولایت قادر به رمز گشایی از این معمای سیاسی نیست زیرا اسیر باورهای کهنه و ارتجاعی خود است و فکر میکند امپراتوری شیعه را در جهان خواهد گسترد…