تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
چهارشنبه، ۱۳ اسفند ۱۴۰۴
منبع: الاخبار
نویسنده: محمد خواجوی
چهارشنبه، ۴ مارس ۲۰۲۶
انسجام داخلی استثنایی: ایران در «نبرد برای بقا» محکم ایستاده است
دود سیاه در منطقه صنعتی در امارت فجیره پس از اصابت موشک ایرانی (خبرگزاری فرانسه)
تهران – جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد پنجمین روز خود شد. در حالی که واشنگتن و تل آویو حملات خود را به شهرهای مختلف ایران، از جمله پایتخت، به طور قابل توجهی تشدید کردهاند، تهران که این جنگ را مبارزهای برای «بقا» میداند، به حملات موشکی و پهپادی خود به اسرائیل و منافع آمریکا در منطقه ادامه میدهد. هیچ نشانهای از اختلاف در درون نظام پس از ترور رهبر معظم آیتالله علی خامنهای، وجود ندارد.
حملات آمریکا و اسرائیل، به ویژه در سه روز گذشته، بر هدف قرار دادن زیرساختهای نظامی، به ویژه تأسیسات تولید موشک و پهپاد، انبارها و سایتهای پرتاب موشک، و همچنین مراکز فرماندهی نظامی و امنیتی و نیروهای پلیس متمرکز بوده است. طبق آمار جمعیت هلال احمر ایران، نزدیک به ۸۰۰ نفر که بسیاری از آنها غیرنظامی بودهاند، در چهار روز گذشته در نتیجه بمباران آمریکا و اسرائیل کشته شدهاند. بیمارستانها نیز از این حملات در امان نماندهاند، از جمله بیمارستانهای گاندی و خاتم الانبیا در تهران که آسیبهای جدی دیدهاند، در حالی که بسیاری از خانهها نیز ویران شدهاند.
برآوردها نشان میدهد که حملات آمریکا و اسرائیل طی سه روز آینده به شدت افزایش خواهد یافت و هدف آن ایجاد یک «دستاورد استراتژیک» است که راه را برای پایان دادن به جنگ هموار کند. به نظر میرسد هدف فوری این جنگ تضعیف جمهوری اسلامی و سلب هرگونه تهدید بالقوه برای منافع آمریکا و اسرائیل است. با وجود افزایش هدف قرار دادن نهادهای امنیتی و نیروهای پلیس، که بسیاری آن را مقدمهای برای ناآرامیهای خیابانی علیه رژیم میدانند، واشنگتن مردد به نظر میرسد و هنوز در حال ارزیابی وضعیت است. اگرچه رهبر ایران و چندین فرمانده ارشد نظامی ترور شدهاند، اما مقامات عالیرتبه ایرانی، از جمله رئیسجمهور مسعود پزشکیان، رئیس مجلس محمد باقر قالیباف، رئیس قوه قضائیه غلامحسین محسنی اژهای و دبیر شورای عالی امنیت ملی علی لاریجانی، هنوز هدف قرار نگرفتهاند. اعتقاد بر این است که این عدم تمایل به هدف قرار دادن آنها عمدی است و هدف آن جلوگیری از خلاء کامل قدرت و باز کردن مسیری برای مذاکره با رهبری فعلی جمهوری اسلامی است. با این حال، این احتمال را نمیتوان رد کرد که ایالات متحده، تحت فشار اسرائیل، به این نتیجه قطعی برسد که ایران باید به نوعی خلأ قدرت و جنگ داخلی کشیده شود.
در مقابل، مقامات ایرانی اصرار دارند که مذاکره در حال حاضر در دستور کار نیست و اولویت «دفاع» است. در همین زمینه، رضا بحرینی، نماینده ایران در سازمان ملل متحد در ژنو، دیروز اظهار داشت که «تنها زبانی که اکنون باید با ایالات متحده استفاده کرد، زبان دفاع است.» او در یک کنفرانس مطبوعاتی در ژنو اظهار داشت که زمان برای هیچ نوع مذاکرهای مناسب نیست.
با گسترش حملات آمریکا و اسرائیل و افزایش تهدید موجودیتی علیه جمهوری اسلامی، ایران علاوه بر حملات خود به اسرائیل و منافع و پایگاههای آمریکا در منطقه، طی دو روز گذشته تهدیدها و اقدامات خود علیه کشتیرانی بینالمللی در خلیج فارس و تنگه هرمز را تشدید کرده است. تهران امیدوار است که این تشدید تنشها منجر به افزایش قیمت نفت و ایجاد بیثباتی در اقتصاد جهانی شود که این امر تلاشهای بینالمللی برای پایان دادن به جنگ را تسریع میکند. مقامات ایرانی کاملاً آگاه هستند که حملات فعلی میتواند بر روابط با کشورهای عربی همسایه تأثیر منفی بگذارد، اما هدف آنها تحمیل «هزینه سنگین» بر همه طرفهای متحد با ایالات متحده است. در همین زمینه، ابراهیم جباری، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، تهدید کرد که هر کشتی عبوری از تنگه هرمز را هدف قرار خواهد داد و با هشدار نسبت به حمله به خطوط لوله نفت گفت: «ما اجازه نخواهیم داد نفت از منطقه خارج شود.»
در مورد حملات موشکی و هوایی ایران به اسرائیل، منابع آگاه گزارش دادند که این حملات همچنان کمتر از حملاتی است که در طول جنگ ژوئن شاهد آن بودیم. آنها اظهار داشتند که یکی از انگیزههای پشت این تاکتیک، قادر ساختن ایران به ادامه یک «جنگ فرسایشی» طولانیتر است و فاش کردند که بسیاری از موشکهای مافوق صوت و بسیار مخرب هنوز مستقر نشدهاند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از طریق سخنگوی خود، علی محمد نائینی، هشدار داد که حملات شدیدتری را علیه ایالات متحده و اسرائیل آغاز خواهد کرد و اظهار داشت: «دشمن باید انتظار حملات تنبیهی مداوم را داشته باشد. دروازههای جهنم، لحظه به لحظه، به روی ایالات متحده و اسرائیل گستردهتر و گستردهتر خواهد شد.»
در همین حال، صحنه داخلی پس از ترور رهبر انقلاب شاهد انسجام بیسابقهای است. «شورای موقت رهبری» سه بار تشکیل جلسه داده است و اعتقاد بر این است که لاریجانی پس از ترور، همچنان مرجع نهایی و مهمترین تصمیمگیرنده در جمهوری اسلامی است. در حالی که نیروهای نظامی و امنیتی با وجود ضربات قابل توجهی که متحمل شدهاند، به عملیات خود ادامه میدهند، یکی از استراتژیهای اصلی رژیم، حفظ کنترل بر امنیت داخلی است. در طول سه روز گذشته، پیامکهایی برای شهروندان ارسال شده است که از آنها میخواهد در مساجد و میادین اصلی شهر جمع شوند تا از نظام در برابر هرگونه ناآرامی دفاع کنند. ایستهای بازرسی نیز در شهرها افزایش یافته است و هواداران نظام موفق شدهاند کنترل خیابانها را حفظ کنند. حفظ این وضعیت برای آینده حیاتی تلقی میشود، زیرا نگرانیهایی وجود دارد که مخالفان ممکن است از تضعیف نیروهای امنیتی و پلیس برای آمدن به خیابانها و تغییر موازنه قدرت یا حتی تحریک درگیری مستقیم بین هواداران و مخالفان نظام سوءاستفاده کنند. با این حال، هیچ نشانهای عینی از هیچ جنبش برجسته اپوزیسیون از این نوع وجود نداشته است. در همین زمینه، منابع آگاه از احتمال فعال شدن گروههای مسلح مخالف کرد در برخی استانها – به ویژه در استانهای غربی (هممرز با عراق) – با هدف زمینهسازی برای کنترل بر آن مناطق خبر دادند، امری که به نظر نمیرسد در هر صورت از سوی آمریکاییها تضمین شده باشد، به ویژه با مشت آهنینی که نیروهای نظامی و امنیتی ایران نشان دادهاند.