زنان کوبا در انقلاب
تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
یکشنبه، ۱۷ اسفند ۱۴۰۴
منبع: «جپ» (soL)
نویسنده: عایشه شعله سوزوک
یکشنبه، ۸ مارس ۲۰۲۶
هدیهای از زنان کوبایی
امروز هشتم مارس است؛ یک روز برای ما زنان کارگر تا همبستگی، مبارزه، یادآوری تاریخی، درک حال و اراده خود را برای ساختن آینده نشان دهیم. لحظات یا سالگردهای تاریخی خاص نه تنها به عنوان یادآوریها، بلکه به عنوان وسیلهای برای ساختن روایتی که به حال پاسخ میدهد، عمل میکنند. ما برای تجسم و آغاز آینده به نقاط مرجعی نیاز داریم؛ داستانهایی که میتوانیم از تاریخ به ارث ببریم، در تلفیق با نیازهای حال، به ما در ساختن خویش کمک میکنند. ما خود را از طریق روایتهایی که انتخاب میکنیم میسازیم، تفالهها را دور میریزیم و جوهره را حفظ میکنیم. مبارزه زنان تنها از طریق ایجاد چنین فضاهای خاطرهای در ذهن و اعمال ما میتواند پیشرفت کند…
سخنان رزا لوکزامبورگ، «ما بودیم، هستیم، خواهیم بود»، هم حاوی یک فراخوان و هم یک اراده برای روایتهایی است که گذشته و حال را در بر میگیرند تا آینده را خلق کنند. متأسفانه، در کشور ما امروز، قتل زنان، که توسط روایت غالب بافته شده و با بیارزش کردن زنان در هم تنیده شده است، به طور فزایندهای جایگاه خود را در حافظه جمعی تثبیت میکند. ما درباره چیزی وحشتناک صحبت میکنیم. مقابله با این پدیده بسیار دشوار و جدی است. ما در مورد از بین بردن حق زندگی زنان از طریق قتل صحبت میکنیم. دلایل، روشها، عاملان، مسئولان – همه اینها موضوع بحثی دیگری، و همچنین موضوع، تحلیلهای سیاسی و اجتماعی است که برای خوانندگان «چپ» آشنا است. متأسفانه، تصویر امروز، قتل فاطمه منصور اوگرتمن است که بسیاری از مردم، به ویژه زنان، را در حالت احساسات متناقضی قرار میدهد، و مبارزه فاطمه نورخانم برای دخترش و با او، از دست دادن مادر و دختر، مانند چاقویی قلب ما را پاره میکند. بگذارید در اینجا متوقف شویم. همه اینها یک ضربه روحی عظیم، عظیم، بسیار عظیم برای مبارزه زنان است، و همچنین یک درس تاریخی برای ماست که بدون برابری و سکولاریسم، فرار از اشکال بیشمار خشونت در این کشور غیرممکن است.
من میخواهم در این هشتم مارس، داستان این یادآوری تاریخی و استخراج مبارزهای را که میتواند به امروز منتقل شود، از طریق الگوی زنان کوبایی، روایت کنم. میخواهم تأثیری را که این مستند فوقالعاده تأثیرگذار و الهامبخش بر من گذاشت، با شما در میان بگذارم، تأثیری که حتی پس از تماشای آن برای سومین بار، هنوز هم عمیقاً مرا تحت تأثیر قرار داد و اشک به چشمانم آورد. البته، من این را با وزن عاطفی، خشم، غم و امید ناشی از موضع شرافتمندانه کوبای سوسیالیستی، که در محاصره وحشتناک امپریالیسم ایالات متحده برای بقا تلاش میکند مینویسم.
خوشبختانه، تاریخ کوبا تجربهای باشکوه برای مبارزه زنان ارائه میدهد. لازم است این روایت باشکوه را که زنان کوبایی آن را «انقلاب در انقلاب» مینامند، در گوش همه زنان زمزمه کنیم. همانطور که در ابیات کاراجا اوغلان آمده است: «از کسانی که پیش از ما آمدند بپرسید / وقتی ما اینجا نبودیم چه کسی آنجا بود؟»، تاریخ ما باشکوه است. تاریخ ما داستانهای بیشماری را در خود جای داده است که آینده را خواهند ساخت…
مستند «زنان کوبا در انقلاب» در سال ۲۰۱۸ در کوبا ساخته شد. «انجمن دوستی کوبا خوزه مارتی» تماشای این مستند را برای ما آسان کرد. این مستند داستان نقشی را که زنان در ساختن جامعهای جدید پس از انقلاب کوبا ایفا کردند، از نگاه زنان کوبایی امروز روایت میکند. به این معنا، چهرههای تاریخی، که همه آنها امروز از نظر من قهرمان هستند، از حرفهها و گروههای سنی مختلف، در تاریخ یکپارچهای از مبارزه زنان گرد هم میآیند. ویلما اسپین، سلیا سانچز، هایدی سانتاماریا… برخی سیاه و سفید، برخی رنگی، با تصاویر و مبارزات خود الهامبخش زنان کوبایی امروز هستند. و سپس، گلهای میخک دست به دست میچرخند…
من هنگام کوش دادن عمیقاً تحت تأثیر زبانی قرار گرفتم که زنان کوبایی در شهادتهایشان بکار میبردند. در زمانی که ما نیز باید با معمولی بودن دست و پنجه نرم کنیم، استفاده استادانه از زبان توسط خواهرانم، وضوح روایتهایشان، دقت در انتخاب کلماتشان و بیان واضح و سادهشان، باعث شد متوجه شوم که در یک جهانبینی کاملاً متفاوت هستم. این باعث شد که به شیوهای چشمگیر و روشنگر، بفهمم سوسیالیسم واقعاً چیست. میدانید که گاهی أوقات، وقتی با موقعیتها و پدیدههایی روبهرو میشوید که فکر میکردید آنها را میشناسید، چیزی شما را تحت تأثیر قرار میدهد و ناگهان یک روشنبینی را تجربه میکنید و همه چیز را با وضوح متفاوتی میبینید؟ این چیزی است که سخنان خواهرانم به من داد. مهاجران و زنان کوبایی که داستانهای خود را بازگو میکردند، مرا به تأملات عمیقی در مورد زمان، زندگی و روایتهای خودمان سوق دادند.
برای مثال، سخنان هایدی سانتاماریا (۱۹۲۲-۱۹۸۰) درباره لحظه پیروزی انقلاب، جایی که شادی و غم در هم میآمیزند، البته در بستری بسیار متفاوت، تنگنای شخصی و اجتماعی فعلی ما را در بر میگیرد. منظور من تا حدودی توانایی استقامت حتی در سختترین شرایط – درسی است که انقلاب به ما آموخت – همانطور که توسط زنان کوبایی توصیف شده است. گذارها، پیوندها… باز هم، با یادآوری ویلما اسپین (۱۹۳۰-۲۰۰۷)، کسی میگوید: «ما باید به کودکان بیاموزیم که تاریخ ما توسط گوشت و خون، توسط افرادی که آواز میخوانند و میرقصند، نوشته شده است.» گوشت و خون، رقص، آواز، زنان سوگوار – به محض وقوع انقلاب در سال ۱۹۶۰، تحت رهبری اسپین، آنها فدراسیون زنان کوبا را تأسیس کردند و همزمان انقلاب زنان را به انقلاب کوبا پیوند دادند. ویلما اسپین میگوید: «سه کار هست که مردان نمیتوانند انجام دهند: بارداری، زایمان و شیردهی. هر کار دیگری را مردان و زنان میتوانند به طور مساوی انجام دهند. زنان در طول دوران بارداری ۲۷ بار معاینه میشوند. آنها میگویند: «ما نام و نام خانوادگی همه زنانی را که در سراسر کشور باردار هستند، میدانیم.» آنها میافزایند: «فیدل در سال ۱۹۶۶ متوجه شد که زنان در حال انجام انقلابی دیگر در درون انقلاب هستند. نمیتوان از تاریخ کوبا و انقلاب کوبا صحبت کرد بدون اینکه از نقش رهبری زنان در هر جنبهای از زندگی صحبت کرد.» و سپس اضافه میکنند: «سرمایهداری مردسالارانه در حال جنگ بزرگی در حوزههای فرهنگی و نمادین است؛ انقلابیون و چپها باید در مقابل آن یک موضع تهاجمی و فعا ، نه یک موضع تدافعی، اتخاذ کنند.»
در نهایت، آنها با یادآوری سخنان رزا لوکزامبورگ، «سوسیالیسم موضوع چنگال و چاقو نیست. سوسیالیسم یک انقلاب فرهنگی عمیق است» به حقیقتی اشاره میکنند: آنها میگویند: «اینجا، هیچکس سر تعظیم فرود نمیآورد». من میدانم، با تمام وجودم میدانم. این عصر بربریت پایان خواهد یافت. آنها خواهند رفت، تو خواهی ماند، داستان تو، مانند سایر روایتها، هدیهای برای بشریت خواهد بود که آینده را خواهد ساخت. من هدیه هشتم مارس شما را میگیرم و آن را در گرانبهاترین مکان، در سینهی زنان قرار میدهم و به کسانی که این مستند را ندیدهاند توصیه میکنم هر چه زودتر آن را تماشا کنند. میخواهم نوشتهام را با اعتقادم به روزهای بهتر به پایان برسانم و بگویم: «آزادی و برابری با زنان خواهد آمد!»
https://haber.sol.org.tr/yazarlar/ayse-sule-suzuk/kubali-kadinlardan-armagan-407240